Σαν σήμερα το 1992: Το πρόγραμμα του Ρεξ στην ΕΡΑ-2 (μετ' εμποδίων...)

Στις 25 Ιανουαρίου 1992 η ΕΡΑ 2 (όπως ονομαζόταν τότε το Δεύτερο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας) μετέδωσε ζωντανά από την αίθουσα του Ρεξ το μουσικό πρόγραμμα με επικεφαλής τη Γλυκερία, τον Δημήτρη Μητροπάνο, τον Γιάννη Μηλιώκα, τον Χρήστο Νικολόπουλο και guest star τη Ρένα Βλαχοπούλου. Ή, τουλάχιστον, προσπάθησε να το μεταδώσει, γιατί η βραδιά αποδείχτηκε επεισοδιακή ραδιοφωνικώς... Ο σταθμός είχε αρχίσει να διαφημίζει τη ζωντανή μετάδοση του προγράμματος από τη Δευτέρα 19 Ιανουαρίου με το παρακάτω σποτάκι.

Το πρόγραμμα, όπως έχουμε ξαναπεί, είχαν επιμεληθεί ο Άγγελος Πυριόχος (κείμενα, δομή προγράμματος), ο Βαγγέλης Σειληνός (χορογραφίες, επιμέλεια προγράμματος) και ο Νίκος Σούλης (σκηνοθεσία). Η παραγωγή ήταν του Ηλία Μαροσούλη. Οι παραστάσεις είχαν ξεκινήσει στις 19 Δεκεμβρίου 1991. Τη σεζόν εκείνη η ΕΡΑ-2 μετέδιδε ζωντανά κάθε Σάββατο βράδυ τα προγράμματα μεγάλων και μικρότερων νυχτερινών κέντρων, προσφέροντας έτσι στις ακροάτριες/τους ακροατές, ειδικά της επαρχίας, να πάρουν μια γεύση από τη νυχτερινή ζωή της Αθήνας. Καταλαβαίνετε πόσο μεγάλο δώρο ήταν για τον έφηβο Rena Fan που ζούσε σε μια μικρή κωμόπολη των Σερρών και είχε ελάχιστες πιθανότητες να απολαύσει το θέαμα του Ρεξ ζωντανά...

Έτσι στις 11 το βράδυ ο Rena Fan στήθηκε δίπλα στο ραδιόφωνο με μια ανεπανάληπτα γλυκιά αγωνία για να ακούσει την παράσταση του Ρεξ. Την αναμετάδοση θα παρουσίαζε ο στιχουργός και κονφερανσιέ Ηλίας Καραμανέας, συνεπικουρούμενος από την Αλεξάνδρα (αγνώστων λοιπών στοιχείων). Οι δυο τους βρίσκονταν στον εξώστη του θεάτρου. Η Αλεξάνδρα διάβασε κάποια ιστορικά στοιχεία για το Ρεξ (αφορούσαν βέβαια όλα τον... πάνω όροφο, το θέατρο της Μαρίκας Κοτοπούλη, και όχι τον κινηματογράφο Ρεξ που ο Μαροσούλης μετέτρεψε σε music hall το 1988--το είχε εγκαινιάσει φυσικά η Μαρινέλλα με τις ανεπανάληπτες παραστάσεις που έστηνε ο Σταμάτης Φασουλής). 

Στη συνέχεια ο Καραμανέας συνομίλησε σύντομα με τον Μαροσούλη και τον Νικολόπουλο. Στο ερώτημα του Καραμανέα αν η οικονομική κρίση επηρέαζε τη διασκέδαση του κόσμου, ο επιχειρηματίας απάντησε πως στο Ρεξ δεν υπάρχει κρίση και πως το κοινό έχει τη δυνατότητα να δει το θέαμα με διάφορες τιμές, από το φτηνό θεατρικό εισιτήριο 2.500 δραχμών (αφορούσε την απογευματινή παράσταση του Σαββάτου) ως την τιμή των 7.000 δραχμών (στα τραπέζια της πλατείας και των θεωρείων). Ο δε Νικολόπουλος τόνισε πως η παράσταση του Ρεξ ήταν αντιπροσωπευτική της δουλειάς όλων των καλλιτεχνών του σχήματος και αναφέρθηκε με συντομία στις πρόσφατες δισκογραφικές συνεργασίες του με τη Γλυκερία και τον Μητροπάνο. Στη συνέχεια, και μέχρι να ξεκινήσει η παράσταση ο Καραμανέας (που φαινόταν ελαφρώς ανήσυχος για την καθυστέρηση της έναρξης) συνομίλησε με κάποιες/-ους από τους θαμώνες που κάθονταν στον εξώστη (μια τραγουδίστρια, παλιά του γνώριμη, ονόματι Σοφία Καρρά, έναν οφθαλμίατρο, κι άλλες κι άλλους που ανταποκρίνονταν πρόθυμα στο μάλλον παλαιομοδίτικο χιούμορ του). 

Κάποια στιγμή έσβησαν τα φώτα της πλατείας και άρχισε το τραγούδι "Παίξε, βραχνή μου φυσαρμόνικα" με το οποίο υποδεχόταν η Γλυκερία το κοινό. Φάνηκε πως υπήρχε κάποιο πρόβλημα με τον ήχο αφού ακούγονταν κυρίως τα όργανα της ορχήστρας και λιγότερο η φωνή της. Για λίγα δευτερόλεπτα η αναμετάδοση διακόπηκε (ανεβάζοντας, ακόμα περισσότερο την αδρεναλίνη του Rena Fan!) και ακούστηκαν λίγες νότες από τον... "Υμηττό" του Μάνου Χατζιδάκι (μια ορχηστρική βερσιόν, νομίζω από κάποιον τουριστικό δίσκο) και σε λίγο επανήλθε η "Φυσαρμόνικα": αυτή τη φορά ακουγόταν καλύτερα η φωνή της Γλυκερίας αλλά πολύ λιγότερο η ορχήστρα. Μετά την καλησπέρα της Γλυκερίας επανήλθε ο... "Υμηττός", τον οποίο ακολούθησε το επίσης ορχηστρικό "Μίλησέ μου" (προφανώς από τον ίδιο δίσκο) και η αγωνία του Rena Fan χτύπησε κόκκινο. Έχανε άραγε κάποια τραγούδι της Ρένας; Τότε ακούστηκε από το στούνιο της ΕΡΑ-2 μια εκφωνήτρια να λέει (και χρησιμοποιώ την άνω και κάτω τελεία όπως η Gail Jefferson--βλ. Ανάλυση Συνομιλίας--για να δείξω την επιμήκυνση των φθόγγων): "Αγαπητοί φίλοι λόγω προ::βλή:::ματος:: τεχνικού: ε::: θα μεσολαβούν:: μουσικά διαλείμματα (παύση) ως προς την::: ακρόαση του προγράμματος που:::: μεταδίδεται από το Ρεξ".

"Το βεσπάκι, το κορίτσι μου κι εγώ..."
Πηγή φωτογραφίας: Τηλεθεατής, 15-2-1992

Για τα επόμενα 25 λεπτά ο ήχος από την παράσταση εναλλασσόταν με ορχηστρική μουσική από δίσκους... Δυστυχώς η ποιότητα της αναμετάδοσης δεν ήταν η καλύτερη (υπερίσχυε τελικά η ορχήστρα και ακουγόταν από το βάθος η φωνή των ερμηνευτριών/-τών), και κανένα τραγούδι δεν ακούστηκε ολόκληρο. Λίγο "Κύθηρα" με τον Μητροπάνο, λίγο παλιά αρχοντορεμπέτικα με τα νεότερα παιδιά (Γιώργος Μεράντζας, Σάντυ Λάμπρου, Γεωργία Γραμματικού, Βασίλης Φωτόπουλος, Μαρία Σταρένιου), λίγο Beatles, το ορχηστρικό του Νικολόπουλου "Στον δρόμο της Πανδουρίδας" (το μόνο που ακούστηκε ολόκληρο). Τότε δεν ήξερα τη ροή του προγράμματος για να καταλαβαίνω τι ακριβώς "έχανα" αλλά για είκοσι περίπου δευτερόλεπτα (από τα εξήντα συνολικά) ακούστηκε ο διάλογος Ρένας Βλαχοπούλου και Γιάννη Μηλιώκα από το "Βεσπάκι, το κορίτσι μου κι εγώ" (μικρό το κακό σκέφτηκα, άλλωστε ολόκληρο το στιγμιότυπο είχε ήδη προβληθεί στον Πρωινό Καφέ του ΑΝΤ1). Κάθε τόσο ακούγονταν σχόλια του Καραμανέα και της Αλεξάνδρας, όχι πάντα εύστοχα. Αποκορύφωμα: όταν εμφανίστηκε η Γλυκερία στην εισαγωγή του "Singing in the rain", κρατώντας ομπρέλα, η νεαρή κοπέλα είπε "Κυρίες και κύριοι, η Γλυκερία παριστάνει την Τζούλι Άντριους!"

Ο Rena Fan παρατήρησε ότι το "Singing in the rain", που γνώριζε ότι τραγουδιόταν πλέι μπακ, ακουγόταν πολύ καλύτερα από ό,τι όλα τα προηγούμενα τραγούδια (που τραγουδιούνταν ζωντανά) και η "κακή" ποιότητα του ήχου επέστρεψε όταν αμέσως μετά η Γλυκερία άρχισε να τραγουδά το "Αν θυμηθείς το όνειρό μου". Αμέσως μετά (όσο η Γλυκερία με τον Μητροπάνο--δεν το γνώριζα τότε--τραγουδούσαν την "Κυρά", εισάγοντας έτσι κατά κάποιον τρόπο τη Ρένα Βλαχοπούλου) ακούστηκε και πάλι κάποιος δίσκος από το στούντιο της ΕΡΑ-2. Τι συνέβαινε άραγε;

"Το μεγαλύτερο δώρο που μου 'δωσε ο Θεός
είναι ότι με αγαπάτε και σας αγαπώ".
Πηγή φωτογραφίας: Τηλεθεατής, 15-2-1992

Και τότε επανήλθε απότομα ο ήχος της αναμετάδοσης: ακούγονταν ταυτόχρονα η "Αθήνα" του Μ. Χατζιδάκι με τη Ρένα και από πάνω η φωνή του Ηλία Καραμανέα που την παρουσίαζε στο κοινό της ΕΡΑ-2. Για τα επόμενα 22 λεπτά ο Rena Fan έπλεε σε πελάγη ευτυχίας (εκτός από τις 2-3 φορές που ακουγόταν ο Καραμανέας σε κάποιο άστοχο ή κολακευτικό για τη Ρένα σχόλιο). Γνωστά τραγούδια της Ρένας (τα οποία ακούγονταν καθαρά--μια απόδειξη ότι ήταν και αυτά πλέι μπακ, φυσικά ειδικά ηχογραφημένα για την παράσταση: "Η Αθήνα τη νύχτα", "Ας πάει και το παλιάμπελο", "Έχω απόψε ραντεβού", "Φεύγουν τα χρόνια", "Hotel"--με μια παραλλαγή στον στίχο: "Στο ωραίο μας το Rex ό,τι θέλετε θα βρείτε") και ανάμεσα διάλογος με το κοινό και απολαυστικά κωμικά σχόλια, ένας συνδυασμός του προσωπικού της στυλ και του χιούμορ του Άγγελου Πυριόχου, ο οποίος είχε γράψει τα κείμενα. Μετά το "Hotel"/"Rex" επανήλθε ο ζωντανός ήχος της ορχήστρας που διηύθυνε ο Άγγελος Μπότσης--κυρίως τα πλήκτρα με τον ήχο του πιάνου της Roland που έπαιζαν ο Γιώργος Σαρίκος και ο Αντώνης Σκόκος--και η Ρένα τραγούδησε ζωντανά το "Τι είναι αυτό που το λένε αγάπη" του Τάκη Μωράκη και το "Μάτια μου" του Γιώργου Μουζάκη, παραπέμποντας στην παλιά, καλή "Βασίλισσα της Τζαζ"... Το κοινό φυσικά χειροκροτούσε κάθε τόσο. Και τότε η Ρένα είπε: "Παιδιά, η ωραιότερη στιγμή για μένανε είναι να κάνω ένα φλας μπακ. Δηλαδή, όταν λέω φλας μπακ, να πάμε λίγο έτσι μακριά στον πρώτο μας έρωτα τον δυνατό, γιατί ο πρώτος μας έρωτας ήταν ο δυνατός, θα τραγουδήσω έτσι ένα τραγούδι πραγματικά που νομίζω ότι θα σας αρέσει"--και ξαφνικά σιωπή! Νταμπλάς για τον Rena Fan! Γιατί τώρα; 

"Πώς σας φαίνομαι με τις πούλιες; Σκίζω!"
Πηγή φωτογραφίας: Τηλεθεατής, 15-2-1992

Και έπειτα από λίγα δευτερόλεπτα ακούστηκε στο βάθος μια μουσική (ήταν, όπως θα μάθαινα δυο εβδομάδες μετά, η εισαγωγή του "Πόσο θα 'θελα απόψε" των Αλέξη Παπαδημητρίου-Εύης Δρούτσα, που τραγουδούσε η Ρένα μαζί με τον Μητροπάνο) και από πάνω η φωνή του Ηλία Καραμανέα: "Κυρίες και κύριοι, μας συγχωρείτε για τα μουσικά διαλείμματα, διότι  ο Δημήτρης Μητροπάνος και ο Γιάννης Μηλιώκας δεν θέλουν να βγουν στον αέρα. Επί μία βδομάδα βέβαια που διαφημίζαμε το γεγονός αυτό από την ΕΡΑ 2 δεν διεμαρτυρήθη κανείς εκ των δύο ότι δεν θέλουν να μεταδοθούν στον αέρα απόψε απ' την ΕΡΑ 2. Ξαφνικά απόψε είπαν ότι δεν θέλουν να μεταδοθούν. Δεν πειράζει. Εμείς μεταδίδουμε γλυκιά μουσική για σας και θα επανέλθουμε δριμύτεροι." Αυτός ήταν λοιπόν ο λόγος για τις τόσες διακοπές... Μετά από λίγα λεπτά, όταν τέλειωσε το "Πόσο θα 'θελα απόψε" και άρα μπορούσε να συνεχιστεί η αναμετάδοση, ακούστηκε πάλι ο Καραμανέας να λέει: "Χαρείτε τη Ρένα Βλαχοπούλου, απολαύστε την! Μπράβο, Ρένα μου!". Το πρόγραμμα της Ρένας όμως ολοκληρωνόταν με το ντουέτο και ίσα που πρόλαβε να ακουστεί, κάτω από τα λόγια του παρουσιαστή, να ευχαριστεί το κοινό και να λέει κωμικά στον Μητροπάνο "Άντε, προχώρα!" για να φύγουν από τη σκηνή...

Ακολουθούσε ένα συρτάκι με το μπαλέτο, που αναμεταδιδόταν μεν κανονικά, αλλά ο Καραμανέας, φανερά ενοχλημένος, αναρωτιόταν πώς ήταν δυνατό λίγο πριν από την έναρξη του προγράμματος ο Δημήτρης Μητροπάνος (τον οποίον, είπε, ως κονφερανσιέ είχε παρουσιάσει στο κοινό στα πρώτα του βήματα) να τον έχει υποδεχτεί με φιλιά στο καμαρίνι του και στη συνέχεια να υπάρξει αυτή η άρνησή του να ακουστεί από τις συχνότητες της ΕΡΑ-2. Ακολούθησε άλλη μια διακοπή για 25 λεπτά, όσο διαρκούσε η σόλο εμφάνιση του Γιάννη Μηλιώκα, μετά ακούστηκε ο Γιώργος Μεράντζας στο "Διδυμότειχο Μπλουζ" και μετά άλλα 25 λεπτά διακοπή, όσο κρατούσε η σόλο εμφάνιση του Δημήτρη Μητροπάνου. Ο ήχος από το Ρεξ επανήλθε στη συχνότητα της ΕΡΑ-2 για το πρόγραμμα της Γλυκερίας, που κανονικά θα ακουγόταν ολόκληρο χωρίς διακοπή, ωστόσο στην αρχή του ο Καραμανέας βρήκε την ευκαιρία να ξεσπαθώσει εναντίον των δύο τραγουδιστών που αγνόησαν τη σύμβαση που είχε υπογράψει ο Μαροσούλης με την ΕΡΤ και μάλιστα παρακίνησε και τους θαμώνες του εξώστη να ξεσπαθώσουν κι εκείνοι εναντίον τους (ένας έλεγε ότι αυτή η συμπεριφορά δεν συνάδει με το εγνωσμένο ήθος του Μητροπάνου, άλλος έλεγε ότι πήγε στο Ρεξ εκείνο το βράδυ επειδή άκουσε τη διαφήμιση στο ραδιόφωνο)! Τελικά κάποια στιγμή ο παρουσιαστής άφησε το κοινό της ΕΡΑ-2 να ακούσει τη Γλυκερία, την οποία εξήρε για το ταλέντο αλλά και το ήθος της και την αγάπη της για τις ακροάτριες/τους ακροατές του ραδιοφώνου.

Η Ρένα στο καμαρίνι της στο Ρεξ.
Φωτογραφία του Παναγιώτη Κ. Τριχιά

Τι να είχε συμβεί άραγε; Ίσως ο Μητροπάνος και ο Μηλιώκας θεώρησαν, εύλογα, ότι δεν θα έπρεπε να αναμεταδοθεί ολόκληρο το πρόγραμμα για να μη χάσουν το ενδιαφέρον τους για αυτό οι υποψήφιοι μελλοντικοί θαμώνες. Ίσως να διαφώνησαν με κάποιο μέρος της συμφωνίας του επιχειρηματία με την ΕΡΤ. Πάντως, λίγο μετά το πρόγραμμα της Γλυκερίας, όταν εμφανίστηκε ο Χρήστος Νικολόπουλος στη σκηνή (περασμένες δύο το πρωί πια...) για το τελευταίο μέρος του προγράμματος, ο Ηλίας Καραμανέας και η Αλεξάνδρα δήλωσαν ότι η αναμετάδοση θα τελείωνε σε εκείνο το σημείο για να δοθεί η σκυτάλη στην "Ντίσκο της ΕΡΑ-2". Ο Καραμανέας δεν έριξε ξανά το σφάλμα στους δυο τραγουδιστές (να είχε στο μεταξύ μιλήσει μαζί τους και να είχαν δοθεί εξηγήσεις;...) και η Αλεξάνδρα δήλωσε: "Η διεύθυνση της ΕΡΑ-2 εκφράζει τη λύπη της για το πρόβλημα που δημιουργήθηκε απόψε με αποτέλεσμα να μεταδοθεί μέρος του προγράμματος του θεάτρου Ρεξ. Η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά και μόνο τη διεύθυνση του Ρεξ η οποία είχε εκχωρήσει τα δικαιώματα για τη μετάδοση του προγράμματος" και ο Καραμανέας ανανέωσε το ραντεβού με τις ακροάτριες/τους ακροατές για κάποια αναμετάδοση από άλλο κέντρο την επόμενη εβδομάδα... Ακολούθησαν λίγα λεπτά... κλασικής μουσικής!!! Ίσως για αποφόρτιση του Rena Fan!!!... Ο οποίος έκλεισε το ραδιόφωνο και πάτησε rewind στο κασετόφωνο για να ακούσει ξανά τη Μούσα του... 

Οι αναμεταδόσεις της ΕΡΑ από κέντρα συνεχίστηκαν (κάποια στιγμή θυμάμαι ότι μεταδόθηκε το πρόγραμμα του κέντρου στο οποίο εμφανιζόταν η Ρίτα Σακελλαρίου) μέχρι που ο Καραμανέας βρήκε τραγικό θάνατο σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα.

Με όλα τα προβλήματα στον ήχο, τα σχόλια του Καραμανέα και το κόψιμο του ντουέτου με τον Μητροπάνο, η μετάδοση της ΕΡΑ-2 έδωσε την πιο πλήρη, ηχητική έστω, εικόνα της εμφάνισης της Ρένας στη σκηνή του Ρεξ, αφού η τηλεοπτική μετάδοση του ΑΝΤ1 το Πάσχα θα παρέλειπε αρκετά λεπτά από το πρόγραμμά της αλλά και το ντουέτο. Το μισό ντουέτο διασώθηκε χάρη στην εκπομπή του Ιάσονα Τριανταφυλλίδη Κοκτέιλ στο Mega. Οπότε ας απολαύσουμε για άλλη μια φορά δυο τεράστιους, στο είδος τους, καλλιτέχνες σε μια απρόσμενη συνύπαρξη...

Σαν σήμερα το 1943: "Έκτακτος πρωινή παράστασις"

Στις 24 Ιανουαρίου 1943, ημέρα Κυριακή, στις 10.30 το πρωί, δόθηκε μια έκτακτη πρωινή παράσταση (τιμητική με άλλα λόγια) της Ρένας Βλαχοπούλου στο θέατρο Πάνθεον. Η είδηση για την πραγματοποίηση αυτής της παράστασης είχε γραφτεί στον αθηναϊκό Τύπο στις 16 Ιανουαρίου, ενώ η πρώτη επίσημη διαφήμιση εμφανίστηκε στις 20 Ιανουαρίου:

Αθηναϊκά Νέα, 19-1-1943

Στην καταχώριση αυτή βλέπουμε ότι στην παράσταση πρόκειται να συμμετέχουν κάποιες/-οι πρωταγωνίστριες/-στές από τα δύο θέατρα στα οποία εμφανιζόταν η Ρένα εκείνη τη σεζόν, το Πάνθεον (Μαρίκα Κρεββατά, Μάνος Φιλιππίδης) και Παπαϊωάννου (Πέτρος Κυριακός, Γιάννης Πρινέας, Ηώς Παλαιολόγου) αλλά και οι δημοφιλέστερες βεντέτες της εποχή Άννα και Μαρία Καλουτά. Ωστόσο, η παράσταση της Ρένας επρόκειτο να έχει σκληρό ανταγωνισμό: για την ίδια μέρα και ώρα ανακοινώθηκε η επανάληψη της Συναυλίας Τραγουδιών του Κώστα Κοφινιώτη που είχε δοθεί με μεγάλη επιτυχία στις 3 Ιανουαρίου στο θέατρο Μοντιάλ (έχουμε μιλήσει ξανά για τη μόδα των συναυλιών που ξεκίνησε ο Κοφινιώτης την προηγούμενη χειμερινή σεζόν). Σε εκείνη τη συναυλία μάλιστα είχε πάρει μέρος και η ίδια η Ρένα: στη διαφήμισή της διαβάζουμε πως μολονότι πρόκειται για συναυλία με τραγούδια του γνωστού στιχουργού, εκείνη θα τραγουδούσε τα δυο μεγάλα σουξέ της εκείνης της περιόδου "Βρέχει" και "Νάνι-νάνι", τα οποία είχαν στίχους των Αλέκου Σακελλάριου και Χρήστου Γιαννακόπουλου. Τόση ήταν η επιτυχία των τραγουδιών αλλά και της Ρένας, που έπρεπε να αναφερθούν ξεχωριστά στη διαφήμιση (σε μια παράσταση με τεράστια ονόματα του τραγουδιού όπως ο Αττίκ, η Δανάη, η Κάκια Μένδρη, και του θεάτρου, όπως ο Κυριάκος Μαυρέας, ο Βασίλης Αυλωνίτης, ο Πέτρος Κυριακός και η Μαρίκα Νέζερ).

Αθηναϊκά Νέα, 2-1-1943

Φυσικά, εφόσον είχε τη δική της παράσταση, η Ρένα δεν μπορούσε να συμμετάσχει στην επανάληψη της συναυλίας του Κοφινιώτη, αλλά ο στιχουργός είχε δεσμεύσει τα περισσότερα από τα μεγάλα ονόματα που είχαν εμφανιστεί στο πρόγραμμα της 3ης Ιανουαρίου.

Και η Ρένα όμως δεν τα κατάφερε άσχημα στο προσκλητήριό της (το καλό του να εμφανίζεσαι σε δύο θέατρα ταυτόχρονα!). Στην πληρέστερη διαφήμιση που δημοσιεύτηκε την παραμονή της παράστασης διαβάζουμε πως θα συμμετάσχουν ακόμα ο Κώστας Δούκας, οι κόρες του Πέτρου Κυριακού, Ρίτσα και Κατερίνα, ο Μιχάλης Δημητρίου, η χορεύτρια Σούζυ Μπριμάνς, τα χορευτικά ζευγάρια Φλερύ-Άλμα (στην αρχή της συνεργασίας τους), Παυλόσκαγια-Σπυρόπουλος, Κώστας-Τζούλια, Γαβριηλίδης-Φιλοσόφου, και βέβαια οι στενότεροι συνεργάτες της Ρένας, το Τρίο Μουτσάτσος και ο Γιάννης Σπάρτακος με την ορχήστρα του που θα συνόδευε τη Ρένα σε όλες τις μεγάλες τζαζ επιτυχίες της εκείνης της περιόδου. Χρέη κονφερανσιέ θα εκτελούσε ο Ερρίκος Κονταρίνης, σύζυγος της Μαρίκας Νέζερ.

Αθηναϊκά Νέα, 23-1-1943

Όλα αυτά βέβαια το πρωί. Το απόγευμα η Ρένα θα εκτελούσε τα γνωστά δρομολόγια από το Πάνθεον στο Παπαϊωάννου και πάλι στο Πάνθεον και πάλι στο Παπαϊωάννου για τις απογευματινές και τις βραδινές παραστάσεις. Η 24η Ιανουαρίου ήταν εισπρακτικώς μια καλή μέρα για τα μουσικά θέατρα της Αθήνας. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Αθηναϊκών Νέων την πρωτιά είχε το θέατρο Απόλλων που παρουσίαζε την οπερέτα του Θ. Σακελλαρίδη Ο κύριος Σεραφείμ με είσπραξη 980.000 κατοχικές δραχμές στην απογευματινή και 1.050.000 δραχμές στη βραδινή. Το Πάνθεον με την επιθεώρηση Στον ρυθμό της τζαζ εισέπραξε 1.724.000 δραχμές, η Αλάμπρα με την επιθεώρηση Ό,τι μας καπνίσει εισέπραξε 1.301.000 δραχμές και το Παπαϊωάννου με τη μουσική ηθογραφία Έτσι είν' η ζωή των Δημήτρη Ευαγγελίδη και Κώστα Γιαννίδη εισέπραξε 1.243.000 δραχμές. Δεν είμαι σίγουρος για την ακριβή τιμή του εισιτηρίου τον Ιανουάριο (οι τιμές αναπροσαρμόζονταν κάθε λίγο λόγω του πληθωρισμού), αλλά δύο μήνες πριν, τον Νοέμβριο του 1942, το ακριβότερο εισιτήριο κόστιζε 3.000 δρχ. και οι εφημερίδες 60 δρχ. Τον Ιανουάριο ξέρουμε ότι οι εφημερίδες κόστιζαν 100 δρχ...

Χωρίς να είμαι απόλυτα βέβαιος, η πρωινή παράσταση της 24ης Ιανουαρίου 1943 ήταν η πρώτη τιμητική της καριέρας της Ρένας Βλαχοπούλου. Η άνοδός της ήταν κατακόρυφη εκείνη τη σεζόν. Ο Τύπος της είχε μόλις απονείμει τον τίτλο "Η βασίλισσα της τζαζ", ενώ τις επόμενες εβδομάδες θα απασχολούσε τις εφημερίδες και με την προσωπική της ζωή...

Σαν σήμερα το 1994: Αφιέρωμα στον Ψαθά Ι

Στις 23 Ιανουαρίου 1994 η εφημερίδα Το Βήμα δημοσίευσε ένα αφιέρωμα στον συγγραφέα Δημήτρη Ψαθά με τίτλο "Πέντε πρόσωπα που βρήκαν συγγραφέα". Η δημοσιογράφος Μυρτώ Παπαδοπούλου ζήτησε από πέντε ηθοποιούς που ταυτίστηκαν με ρόλους σε κλασικά έργα του Ψαθά να μιλήσουν για τους ρόλους που ενσάρκωσαν και για τον συγγραφέα. Αξίζει τον κόπο να διαβάσουμε τα λόγια και των πέντε:

Πέντε πρόσωπα που βρήκαν συγγραφέα

ΡΕΝΑ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ

"Η χαρτοπαίχτρα", σε σενάριο και σκηνοθεσία Γιάννη Δαλιανίδη, με τους Ρένα Βλαχοπούλου, Λάμπρο Κωνσταντάρα, Κώστα Βουτσά, Χλόη Λιάσκου, Σαπφώ Νοταρά κ.ά. Παραγωγή 1964. [Σημείωση του Rena Fan: και στο θέατρο, το 1975 αλλά και εκείνη τη σεζόν, 1993-94, σε παραγωγή Βασίλη Πλατάκη].

"'Η χαρτοπαίχτρα' βασίζεται σε αληθινή ιστορία. Διότι γυναίκες σαν κι αυτήν υπήρξαν και εξακολουθούν να υπάρχουν. Ο καθένας μας έχει τα πάθη του και εκείνη είχε την τράπουλα, κάτι που το αγαπούσε τόσο πολύ ώστε κανένας δεν μπορούσε να της το αφαιρέσει. Συγχρόνως όμως είναι καλή με την οικογένειά της, γελαστή, χαρούμενη. Και όλα αυτά δίνονται από τον συγγραφέα πρώτα απ' όλα με χιούμορ. Όταν τον γνώρισα θυμάμαι ότι μου έλεγε: 'Είσαι γεννημένη χαρτοπαίχτρα και αυτό φαίνεται από τον τρόπο που κρατάς στα χέρια σου την τράπουλα'. Εγώ όμως δεν είχα ιδέα από χαρτιά". [Σημείωση του Rena Fan: Το δήλωσε πολλές φορές εκείνη τη χρονιά αυτό, αλλά μάλλον όταν γνώρισε τον Ψαθά το 1964 ήξερε ήδη να παίζει χαρτιά...]

ΝΤΙΝΟΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ 

"Ζητείται ψεύτης", σε σενάριο και σκηνοθεσία Γιάννη Δαλιανίδη. με τους Ντίνο Ηλιόπουλο, Άννα Κυριακού, Παντελή Ζερβό, Θανάση Βέγγο κ.ά. Παραγωγή 1961.

"Στο 'Ζητείται ψεύτης'" ο Θόδωρος είναι ένας πολύ έξυπνος που ξέρει να ελίσσεται και να βρίσκει πάντα εξηγήσεις για να ικανοποιεί τον βουλευτή του και τους οπαδούς του διατηρώντας ανάμεσά τους πελατειακές σχέσεις. Έχει όλα τα προσόντα που πρέπει να έχει ο άνθρωπος του βουλευτή. Νομίζω ότι σήμερα δεν είναι ακριβώς η ίδια κατάσταση γιατί οι βουλευτές είναι πιο κλεισμένοι στο γραφείο τους. Επιπλέον δε δεν στενοχωριούνται όταν δεν μπορούν να κάνουν τα ρουσφέτια των οπαδών τους. Αντίθετα, ο Τιμολέων έλεγε πάντα 'ναι' και προσπαθούσε να τακτοποιήσει τους πάντες αποφεύγοντας τις παρεξηγήσεις. 

ΘΥΜΙΟΣ ΚΑΡΑΚΑΤΣΑΝΗΣ

"Φον Δημητράκης", σε σκηνοθεσία Κώστα Μπάκα με τους: Θύμιο Καρακατσάνη, Τίμο Περλέγκα, Ηλία Λογοθέτη κ.ά. Θεατρική περίοδος 1978-79.

"Ο Ψαθάς είναι ένας κλασικός συγγραφέας. Όσο για το "Φον Δημητράκης"  θα έλεγα ότι είναι ένα έργο μοναδικό στο διεθνές δραματολόγιο. Ο Δημητράκης είναι ο καρεκλοκένταυρος, αυτός που για να κρατήσει την καρέκλα του είναι ικανός να σκοτώσει τα παιδιά του, τους πάντες. Νομίζω ότι στο παγκόσμιο ρεπερτόριο δεν υπάρχει άλλος τέτοιος χαρακτήρας. Συγχρόνως στο έργο υπάρχουν στοιχεία για την αντίσταση του πνευματικού ανθρώπου, τη διακίνηση των ιδεών, τις θυσίες για τα ιδανικά και τον τρόπο που ανδρώνονται μέσα σε μια κοινωνία οι πολίτες της--οι ήρωες του έργου".

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

"Ξύπνα, Βασίλη", σε σενάριο και σκηνοθεσία Γιάννη Δαλιανίδη με τους: Γιώργο Κωνσταντίνου, Έλενα Ναθαναήλ, Αλέκο Αλεξανδράκη, Ελένη Ζαφειρίου, Γιώργο Τσιτσόπουλο κ.ά. Παραγωγή 1969.

"Αν υπάρχουν δύο πράγματα που έχουν μείνει από μένα στον κόσμο, το ένα είναι σίγουρα το "κοκοράκι" που έκανα στο "Ξύπνα, Βασίλη" του Ψαθά (το άλλο ήταν το "προφιτερόλ" στην ταινία "Χτυποκάρδια στο θρανίο" του Αλέκου Σακελλάριου).

Το συγκεκριμένο έργο μιλά για τους ανθρώπους που αλλάζουν όταν αποκτήσουν χρήματα, κάτι που είναι πέρα για πέρα αληθινό και δεν πρόκειται να αλλάξει ποτέ. Και αυτό ισχύει σ' όλο τον κόσμο και περισσότερο στη χώρα μας. Με τον ρόλο αυτόν ευτύχησα πολύ. Ο Βασίλης ήταν ένας πολύ καταπιεσμένος άνθρωπος που ήθελε να κερδίσει χρήματα, ο οποίος όμως τρελάθηκε γιατί δεν μπόρεσε να αντισταθεί στην πίεση και την καταπίεση. Και η τρέλα τού έδωσε την ενέργεια να τα πει στον άδικο κόσμο.

ΑΝΝΑ ΠΑΪΤΑΖΗ

"Μαντάμ Σουσού", σε σενάριο Δημήτρη Ψαθά και σκηνοθεσία Μήτσου Λυγίζου, με τους Άννα Παϊταζή, Ιάκωβο Ψαρρά κ.ά. Τηλεοπτική παραγωγή 1972-73.

"Η 'Μαντάμ Σουσού' είναι ένα έργο με μεγάλη απήχηση στον κόσμο. Η ηρωίδα του είναι μία γυναίκα φαντασιόπληκτη που θέλει να φθάσει στην κορυφή και πιστεύει ότι μπορεί. Ξεκινά από τον Μπίθουλα και ανεβαίνοντας προς το κέντρο της Αθήνας, στέκεται στην οδό Σταδίου για να παρατηρεί το Κολωνάκι. Και όταν τελικά φθάνει εκεί, δεν καταφέρνει να παραμείνει. Η Σουσού διαγράφει μια πορεία κυκλική που τελειώνει έτσι ακριβώς όπως άρχισε. Ωστόσο ήταν κυρία στην ψυχή και, πέρα από τα αστεία, ο κόσμος την σεβόταν. Ήταν καλή, αλλά δεν είχε τις δυνατότητες να φθάσει εκεί που ήθελε. Ήταν όμως κι ένα δυστυχισμένο πλάσμα.

Θυμάμαι ότι ο Ψαθάς ήταν ικανοποιημένος από την τηλεοπτική σειρά γιατί έπαιζα τη Σουσού χωρίς να την κοροϊδεύω. Αντίθετα, την πίστευα. Άλλωστε είναι ένας χαρακτήρας σημερινός, αφού γύρω μας υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι. Μήπως κι εμείς οι ίδιοι αν ψάξουμε μέσα μας δεν θα βρούμε κάποια στοιχεία φαντασιοπληξίας; Θα την χαρακτήριζα θηλυκό Δον Κιχώτη.

Το Βήμα, 23-1-1994

Φρέντυ Γερμανός, Μαρία Ψαθά, Βαγγέλης Λιβαδάς, Ρένα Βλαχοπούλου
στην εκδήλωση στη μνήμη του Δημήτρη Ψαθά
στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία, στις 17 Ιανουαρίου 1994.
Πηγή φωτογραφίας: Ελεύθερος Τύπος, 19-1-1994

Το συγκεκριμένο αφιέρωμα του Βήματος στον Ψαθά ήταν ένα από τα πολλά που έγιναν εκείνο το διάστημα λόγω της συμπλήρωσης 15 χρόνων από τον θάνατο του συγγραφέα. Με την ευκαιρία αυτής της επετείου, η κόρη του Μαρία Ψαθά και η κόρη της Ελένη Νίτσου ίδρυσαν τις "Εκδόσεις Μαρίας Δ. Ψαθά" με σκοπό να εκδώσουν τα άπαντα του συγγραφέα. Το εγχείρημα ξεκίνησε με την έκδοση των θεατρικών του έργων Φον Δημητράκης, Ξύπνα, Βασίλη και Ζητείται ψεύτης (από αυτά το Ξύπνα, Βασίλη παρουσιαζόταν σε περιοδεία εκείνη τη σεζόν από τον Σπύρο Παπαδόπουλο). Για να εορταστεί η έκδοση των τριών έργων οργανώθηκε, στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία στις 17 Ιανουαρίου 1994, μια πανηγυρική εκδήλωση με ομιλήτριες/-τές την Άννα Συνοδινού, τον Φρέντυ Γερμανό, τον σκηνοθέτη Μανούσο Μανουσάκη (που είχε σκηνοθετήσει εκείνη τη σεζόν το έργο του Ψαθά Ένας βλάκας και μισός που παρουσίαζε ο Δημήτρης Πιατάς στο θέατρο Γκλόρια), τον Γιώργο Λεονταρίδη (τότε αντιπρόεδρος της ΕΣΗΕΑ), τον ακαδημαϊκό Κ. Δεσποτόπουλο και την ίδια τη Μαρία Ψαθά. 

Άννα Καλουτά, Άννα Συνοδινού, Μαρία Ψαθά
Πηγή φωτογραφίας: 7 Μέρες TV, 5-2-1994

Μίλησαν επίσης για την επαφή τους με τα κείμενα του Ψαθά οι δύο πρωταγωνιστές τους εκείνη τη σεζόν Σπύρος Παπαδόπουλος και Δημήτρης Πιατάς, ο Θύμιος Καρακατσάνης, ο Γιώργος Κωνσταντίνου και η Άννα Καλουτά (που στάθηκε στο απολαυστικό ευθυμογράφημα του Ψαθά "Η κυρία και το τσαντάκι"). Είχε επίσης προσκληθεί να μιλήσει η τότε Υπουργός Πολιτισμού Μελίνα Μερκούρη, η οποία όμως δεν κατάφερε να παραστεί (είχε, αν δεν κάνω λάθος, ξεκινήσει η επιδείνωση της υγείας της που οδήγησε στον θάνατό της) και απέστειλε γραπτό μήνυμα, στο οποίο αποκάλυπτε ότι η τελευταία λέξη του Ζητείται ψεύτης ("Πριτς!") ήταν δικιά της επινόηση, καθώς στις πρόβες του έργου όλες/-οι έψαχναν μια ζουμερή λέξη για το κλείσιμό του. 

Φρέντυ Γερμανός, Βαγγέλης Λιβαδάς, Ρένα Βλαχοπούλου
και Μίμης Τραϊφόρος.
Πηγή φωτογραφίας: Λοιπόν, 27-1-1994

Η εκδήλωση είχε μεγάλη επιτυχία. Παραβρέθηκαν πολλές/-οί από τον καλλιτεχνικό, δημοσιογραφικό και πολιτικό χώρο. Ανάμεσά τους η Ρένα Βλαχοπούλου, που, όπως είπαμε, έπαιζε εκείνη τη σεζόν τη Χαρτοπαίχτρα (αλλά προφανώς δεν είχε όρεξη για... ομιλίες--ούτε καν το ρεπορτάζ της Κικής Σεγδίτσα στον ΑΝΤ1 δεν περιείχε δήλωσή της), ο Μίμης Τραϊφόρος, ο Νικήτας Τσακίρογλου, η Χρυσούλα Διαβάτη, ο Πέτρος Φυσσούν, η Ρίκα Διαλυνά, ο Παύλος Χαϊκάλης (την επόμενη σεζόν θα έπαιζε τον Τιμολέοντα στο Φωνάζει ο κλέφτης), ο Ερρίκος Μπριόλας και η Έλντα Πανοπούλου (συμπρωταγωνιστούσαν με τη Ρένα στη Χαρτοπαίχτρα) και πολλές/-οί άλλες/-οι ακόμα. Τον χώρο της πολιτικής εκπροσώπησαν η τότε Γενική Γραμματέας του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα και ο τότε Υπουργός Εργασίας Ευάγγελος Γιαννόπουλος.

Από το ρεπορτάζ της Νίνας Βλάχου στο περιοδικό 1000 θέματα.
Στη φωτογραφία 20 οι Άννα Καλουτά, Παύλος Χαϊκάλης, Μαρία Ψαθά,
Έλντα Πανοπούλου. Στη φωτογραφία 21 οι Φρέντυ Γερμανός, Μαρία Ψαθά, 
Βαγγέλης Λιβαδάς, Ρένα Βλαχοπούλου. Στη φωτογραφία 22 οι Σόνια Ζαχαράτου,
Θύμιος Καρακατσάνης Δημήτρης Πιατάς. Στη φωτογραφία 23 οι
Γεράσιμος Βασιλόπουλος, Ίων Βορρές, Απόστολος Δοξιάδης

Αντίθετα από την εκδήλωση, φαίνεται πως δεν είχαν εμπορική επιτυχία οι εκδόσεις. Και ήταν κρίμα. Επρόκειτο για πολυτελείς εκδόσεις με χρήσιμο φωτογραφικό υλικό (αν και δεν κάλυπτε όλα τα ανεβάσματα των έργων), αλλά πιθανώς το κόστος τους δεν καλύφθηκε από τις πωλήσεις. Αν και η Μαρία Ψαθά ανακοίνωσε εκείνο το βράδυ πως το Πάσχα του '94 θα εκδίδονταν Η χαρτοπαίχτρα (θα έπρεπε να έχει προβλεφθεί να εκδοθεί νωρίτερα, όσο παιζόταν το έργο), Το Στραβόξυλο και Ο Αχόρταγος, αυτό δεν συνέβη. 

Έλντα Πανοπούλου, Παύλος Χαϊκάλης, Ρένα Βλαχοπούλου
Πηγή φωτογραφίας: 7 Μέρες TV, 5-2-1994

Την επόμενη σεζόν, με την ευκαιρία του ανεβάσματος του Φωνάζει ο κλέφτης (με τη Μάρθα Καραγιάννη, τον Γιάννη Μιχαλόπουλο και τον Χαϊκάλη) πραγματοποιήθηκε η αντίστοιχη έκδοση (με αρκετές φωτογραφίες από την κινηματογραφική του εκδοχή με τη Ρένα Βλαχοπούλου, τον Ντίνο Ηλιόπουλο και τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο--αλλά και το ανεπίτρεπτο λάθος στη χρονολόγηση της ταινίας, 1962 αντί για 1965) και έναν χρόνο μετά κυκλοφόρησε τελικά Ο αχόρταγος. Είναι κρίμα που δεν εκδόθηκαν περισσότερα έργα (αν και τότε ήταν ακόμα διαθέσιμα αντίτυπα κάποιων έργων από τις εκδόσεις Μαρή--Η χαρτοπαίχτρα, Ένας βλάκας και μισός, Εμπρός να γδυθούμε), θα ήταν πολύ χρήσιμο να κυκλοφορούν περισσότερα έργα του (ευτυχώς κυκλοφόρησαν αρκετές συλλογές με ευθυμογραφήματα του Ψαθά καθώς και το έργο του Γη του Πόντου).

Έλντα Πανοπούλου, Φρέντυ Γερμανός, Ρένα Βλαχοπούλου
στην εκδήλωση των εκδόσεων Μαρίας Δ. Ψαθά
στη Μεγάλη Βρετανία
Πηγή φωτογραφίας: Απογευματινή, 19-1-1994

Οι εκδόσεις Μαρίας Δ. Ψαθά είχαν πάντως την πρωτοβουλία να απονείμουν το "Μετάλλιο Δημήτρη Ψαθά" σε ηθοποιούς που διακρίθηκαν για την ερμηνεία των έργων του--αλλά αυτά θα τα πούμε σε επόμενα "Σαν σήμερα"...

Σαν σήμερα το 1994: Συνέντευξη

Στις 22 Ιανουαρίου 1994 η εφημερίδα Μεσημβρινή δημοσίευσε μια συνέντευξη της Ρένας Βλαχοπούλου.

Ο έρωτάς μου, η κωμωδία

Συμπληρώνει 42 χρόνια στο "σανίδι" η ΡΕΝΑ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ,
αντλώντας πάντοτε από την έμφυτη σ' αυτήν "χαρά ζωής".

Συνέντευξη στην ΛΙΑΝΑ ΠΑΡΑΣΚΑΚΗ

Δεν αισθάνεται ποτέ κουρασμένη, δεν έχει μετανιώσει για τίποτα, έχει πλέον αποβάλει οτιδήποτε δυσάρεστο από τη ζωή της. Η Ρένα Βλαχοπούλου αγαπήθηκε και αγαπιέται πάντα από το ευρύ κοινό, είτε μέσα από τις παλιές ταινίες που δείχνει η τηλεόραση είτε μέσα από το θέατρο, το οποίο δεν λέει να την εγκαταλείψει. Για τους νεότερους είναι ένας "μύθος" αν και η ίδια ουδέποτε αποδέχτηκε τον τίτλο της "σταρ" και ουδέποτε συμπεριφέρθηκε ως ντίβα. Σαράντα δύο ολόκληρα χρόνια συνεχούς παρουσίας συμπληρώνει η Ρένα Βλαχοπούλου στο θεατρικό σανίδι. 

Τα τελευταία χρόνια, και πάντα τη χειμερινή περίοδο, αφού τα καλοκαίρια της τα περνάει στην ιδιαίτερη πατρίδα της, την Κέρκυρα, έδειξε προτίμηση στις επιθεωρήσεις. Φέτος όμως επανήλθε αιφνιδίως στην πρόζα, ανεβάζοντας πρόσφατα στο θέατρο "Μπροντγουαίη", την κωμωδία του Δημήτρη Ψαθά "Η χαρτοπαίχτρα".

Τη "Χαρτοπαίχτρα" τη θεωρεί αγαπητό της έργο αλλά και κλασικό, και διευκρινίζει ότι στην απόφασή της να το ανεβάσει σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι συμπρωταγωνιστές της, που είναι "νέοι και ωραίοι" (Έλντα Πανοπούλου, Βερόνικα Αργέντζη). 

Αναπόφευκτα τη ρωτάς πώς αισθάνεται ύστερα από τόσα χρόνια στο θεατρικό σανίδι. "Πάρα πολύ ωραία!" αναφωνεί. "Το θέατρο έχει αίγλη! Μόλις βγαίνεις στη σκηνή, μπαίνεις σε ένα καινούριο κόσμο. Βλέπεις την αγάπη του κόσμου". Η ίδια δεν δέχεται ότι "επέστρεψε στην πρόζα". "Και τα νούμερα της επιθεώρησης πρόζα είναι! Η κωμωδία είναι στο αίμα μου. Γι' αυτό και είναι εύκολο είδος για μένα. Αντίθετα δεν θα μπορούσα ποτέ να παίξω την Εκάβη. Ξέρω ότι δεν έχω τέτοιες δυνάμεις", λέει.

Το χιούμορ που αναπηδάει μέσα από κάθε ατάκα που είπε στο θέατρο ή τον κινηματογράφο δεν ήταν παρά μεταφορά του τρόπου ζωής της. Δεν θυμάται ή δεν θέλει να θυμάται τίποτα στενάχωρο από την πορεία της. "Τις δυστυχίες τις περιόρισα. Δεν είχα άγχος γιατί όλα είναι μέσα στη ζωή. Θεωρώ ότι η καριέρα μου κύλησε πολύ ωραία, χωρίς προβλήματα και πάντα με επιτυχίες".

Η έντονη προσωπικότητά της, το κέφι, το μπρίο, "πράγματα έμφυτα", λέει, όπως κι η ερμηνευτική της άνεση, πρόσφεραν γέλιο και ξεκούραση στο κοινό, αλλά και εκείνη δεν βγήκε χαμένη. "Η δουλειά μού πρόσφερε πολλά. Πρώτα απ' όλα χαρά, αλλά και οικονομική άνεση. Πάντα ήμουν οικονόμα, μάζεψα λεφτά και τώρα τα χαίρομαι".

Πώς αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο να αποσυρθεί κάποτε; "Αυτό είναι μοιραίο και πάντα υπάρχει αυτή η περίπτωση στη ζωή του καλλιτέχνη. Όταν όμως έρθει αυτή η στιγμή, δεν ξέρω πώς θα νιώσω". Προς το παρόν συνεχίζει ακάθεκτη, υπηρετώντας με σεβασμό "τον μεγάλο της έρωτα", την κωμωδία, μέσα από την οποία δεν ξεχωρίζει κανένα έργο ή ρόλο. Γιατί η κωμωδία είναι μία και μοναδική για τη Ρένα Βλαχοπούλου, είτε στην επιθεώρηση είτε στην πρόζα είτε στον κινηματογράφο. "Ενιαία" όπως η ζωή.

Μεσημβρινή, 22-1-1994

Άλλη μια απόδειξη ότι η Ρένα δεν είχε αποφασίσει ότι η Χαρτοπαίχτρα, της σεζόν 1993-94 σε παραγωγή του Βασίλη Πλατάκη, θα ήταν ο τελευταίος της ρόλος (παρόλο που γράφτηκε σε κάποια έντυπα τότε). Όσο για το ότι συμπλήρωσε 42 χρόνια στη σκηνή, το πώς ακριβώς μετρούσε τα χρόνια που ήταν στη δουλειά ποτέ δεν αποσαφηνίστηκε, αφού άλλωστε έδινε κάθε φορά και διαφορετική απάντηση... Το 1994 πάντως συμπλήρωνε 54 χρόνια στη σκηνή και 40 χρόνια ως ηθοποιός...

Σαν σήμερα το 1982: Δεν θέλω ου!

Στις 21 Ιανουαρίου 1982 η Καθημερινή δημοσίευσε την κριτική του Στάθη Δρομάζου για την επιθεώρηση Δεν θέλω ου! στην οποία πρωταγωνιστούσε η Ρένα Βλαχοπούλου. 

Δεν θέλω ούουου

ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ "ΡΕΞ"

Κείμενα Κ. Νικολαΐδη--Γ. Καλαμίτση. Μουσική [Σάκη] Τσιλίκη. Σκηνικά Μάριου Αγγελόπουλου. Κοστούμια: Γιώργου Βούρου.

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΣΤΑΘΗΣ ΙΩ. ΔΡΟΜΑΖΟΣ

Εδώ, βέβαια, οι συγγραφείς μας υπόσχονται "ΣατΥρική και φαντασμαγορική Επιθεώρηση". Και φαντασμαγορική μεν είναι. ΣατΥρική όμως όχι. Και δεν μπορεί παρά να είναι φαντασμαγορική με τα εντυπωσιακά μπαλλέτα, τα κοστούμια τους, τους σολίστες τους, τους φωτισμούς τους. ΣατΥρική, όμως, δεν μπορεί να είναι, γιατί δεν αφορά ούτε τους ΣάτΥρους, ούτεο το σατΥρικό δράμα, ούτε έχει σχέση με την ποίηση των ΣατΥρων, ούτε παρσουιάζουν ΣάτΥρους αλογοπόδαρους ή τραγοπόδαρους. Τουλάχιστο, ας έκαναν σατΙρική Επιθεώρηση. Ελπίζω να συνεννοηθήκαμε, και αφήνουμε για άλλη φορά την ετυμολογία. Υποτίθεται γνωστή.

Κι εδώ, αν δεν ήταν τα νούμερα του Γ. Κωνσταντίνου και της Ρένας Βλαχοπούλου, θα νομίζαμε ότι βρισκόμαστε σε εκλογικό κέντρο, όπου... γιορτάζονται μάλλον τα... επινίκεια του ΠΑΣΟΚ, παρά σε επιθεώρηση! Ευτυχώς που οι δύο αυτοί ταλαντούχοι θεατρίνοι μας διέψευσαν, και με το παίξιμό τους και με τα κείμενά τους.

Από το πρώτο νούμερο, "Η ιστορία της Ούουου!", μια κακόγουστη τραβεστί εμφάνιση του Ντάνου Λυγίζου φάνηκε πως οι συγγραφείς δεν είχαν αντιληφθεί ότι είχαν γίνει οι... εκλογές! Και, πώς να το κάνουμε, άμα γίνονται οι εκλογές, τα βέλη στρέφονται προς την εξουσία...

Ευτυχώς, ήρθε ο Γ. Κωνσταντίνου, μ' ένα κείμενο πολιτικής σάτιρας, που χτύπαγε μια στο καρφί και μια στο πέταλο, με σατιρική διάθεση και χιούμορ. Ευφυέστατο λογογράφημα, που διαβάζεται με στιγμιαία συγκοπή των λέξεων, ώστε να δημιουργηθούν διασκεδαστικά κακέμφατα ή αλμυρά--αλμυρότατα--αστεία. Κι ο Γ. Κωνσταντίνου άμεσος, εύστροφος, σε αποζημιώνει. 

Ο Ν. Ρίζος μάλλον χαντακώθηκε σ' ένα νούμερο τόσο ξεπερασμένο και με τόση κοινοτοπία. 

"Η αλλαγή της Ρένας" υπήρξε ΓΝΗΣΙΟ επιθεωρησιακό νούμερο σατιρικό, πολιτκό-εκλογικό, που ξέρει να χτυπάει προς όποια κατεύθυνση υπάρχουν κενά--αυτό που λέμε ότι η σάτιρα δεν χαρίζεται. Με μια Ρένα Βλαχοπούλου... ακαταπόνητη σε... αλλαγές, τύπος Ρωμηού, που το κεφάλι του πάει πέρα-δώθε από την αλλοτριωτική εισβολή των εκλογικών συνθημάτων.

Για τα άλλα, ας μη μιλήσουμε. Η εκλογικές παραγγελιές του Β' μέρους έδωσαν μια ωραία ηθογραφική παρωδία της κομπανίας (Νίκος Ρίζος), αλλά το... πολιτικό περιεχόμενο τόσο αφελές, μέχρι υποτιμήσεως της νοημοσύνης του κοινού.

Ευφρόσυνη ανάπαυλα τα μπαλλέτα (έχουμε "πήξει", βέβαια, στο "ξενικό" και δεν ξέρω πώς μπορεί να μπολιαστεί το ελληνικό αυτό είδος με "ελληνική" χορογραφία), θαυμάσιοι στο είδος τους ο Φώτης Μεταξόπουλος και η Ντέμπορα Μπράουν!

Με το καλό και πάλι ο σκηνογράφος μας στην Επιθεώρηση.

Κάτι γινότανε με τη μουσική, έψαχνε, βέβαια, τ' αυτί μας για καμιά φωνή ηθοποιού, γιατί κάτι με τα μικρόφωνα, κάτι με τα πλαίυ-μπακ, χορταίναμε φωνή-κονσέρβα. Κι αν ο ηθοποιός αλλοτριώσει στο μηχάνημα το θείο αυτό δώρο, για το οποίο και με το οποίο μπορεί να υπάρχει ως ηθοποιός, τι απομένει από τον ηθοποιό;...

Καθημερινή, 21-1-1982

Το θιασαρχικό σχήμα του Δεν θέλω ου!
Ντάνος Λυγίζος, Έλσα Ρίζου, Φώτης Μεταξόπουλος,
Γιώργος Κωνσταντίνου, Ρένα Βλαχοπούλου, Νίκος Ρίζος

Βέβαια, ως Rena Fan χαίρομαι που τα τραγούδια δεν εκτελούνταν ζωντανά (τουλάχιστον της Ρένας--είναι περίεργο το ότι υπήρχε τετραμελής ορχήστρα πάνω στη σκηνή του Ρεξ...), γιατί έτσι έχουμε τη φωνή της Ρένας Βλαχοπούλου στο "Θαύμα" με το οποίο έκλεινε το νούμερο "Η αλλαγή της Ρένας". Αλλά ας επαναλάβουμε λίγα πράγματα για ολόκληρο το νούμερο (τα είχα πρωτογράψει πριν εννιά χρόνια και μια επανάληψη επιβάλλεται...). Η εφήμερη φύση του θεάτρου, και ιδιαίτερα της επιθεώρησης, έχει καταδικάσει τα περισσότερα επιθεωρησιακά κείμενα στην αφάνεια. Ωστόσο ο αξέχαστος Μιχάλης Δεσύλλας, ο γλυκύτατος ηθοποιός--και φίλος μου--(που συμμετείχε στην παράσταση) μου είχε παραχωρήσει ευγενικά από το αρχείο του μια ερασιτεχνική ηχογράφηση του νούμερου "Η αλλαγή της Ρένας", δίνοντάς μου τη σπάνια πια ευκαιρία να χαρώ (έστω και μόνο ως ακροατής) τη Ρένα στην πλήρη της ακμή, σε ένα ολόκληρο νούμερο...

Ρένα Βλαχοπούλου και Μιχάλης Δεσύλλας
Από το αρχείο του Μιχάλη Δεσύλλα

Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό αυτό το νούμερο, όχι μόνο γιατί μας δίνει πολλά στοιχεία για τα τεκταινόμενα της εποχής εκείνης, την παρουσία της Ρένας πάνω στη σκηνή και τη σχέση της με το κοινό, αλλά επιπλέον γιατί αποδεικνύει το σπάνιο χάρισμά της να αυτοσατιρίζεται και να αυτοσαρκάζεται. Δεν ξέρω αν πρέπει να είμαστε τόσο αυστηροί με τους συγγραφείς όσο ο Δρομάζος για τον μη-αντιπολιτευτικό χαρακτήρα των κειμένων τους. Μια μετεκλογική επιθεώρηση που έρχεται "αντιμέτωπη" με μια τόσο θριαμβευτική νίκη όπως εκείνη του ΠΑΣΟΚ τον Οκτώβριο του 1981 έχει μάλλον δεμένα τα χέρια της σε ό,τι αφορά τη σάτιρα της νέας κυβέρνησης (που άλλωστε δεν έχει δώσει ακόμα δείγματα κυβερνητικής "γραφής"). Ωστόσο για την έναρξη και την αποθέωση του Δεν θέλω ου ο Δρομάζος έχει δίκιο: οι στίχοι τους μοιάζουν με επινίκιο ύμνο του ΠΑΣΟΚ, καθώς αναφέρονται στο ξεκίνημα που επέλεξε ο λαός και προτρέπουν τον κόσμο να αγκαλιάσει την αλλαγή, γιατί "άμα μονιάσουμε, κάτι θα βγει" (εντάξει, σ' αυτό δεν είχαν άδικο οι συγγραφείς...). Ωστόσο αυτοί οι τόσο φιλο-ΠΑΣΟΚικοί στίχοι με κάνουν να απορώ με τι διάθεση τους τραγουδούσε η Ρένα Βλαχοπούλου (έστω κι αν στο πλέι μπακ ακούγονται μόνο φωνές χορωδών), αφού ήταν πάντα φίλα προσκείμενη στη δεξιά παράταξη και τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Επιστράτευσε λοιπόν τον αυτοσαρκασμό και την αυτοαναφορικότητα (προφανώς με τη βοήθεια των συγγραφέων) για να διασκεδάσει το κοινό της και πιθανώς και να... εκτονωθεί!

 

Από το αρχείο του Μάκη Σουρμπή

Στο νούμερο "Η αλλαγή της Ρένας" (σκετς θα το αποκαλούσαμε με την ορολογία της παλιάς επιθεώρησης) η Ρένα υποδύεται την υποψήφια βουλευτίνα Ρένα Κικιρίκου. Στην αρχή του νούμερου ακούγονται οι ηχογραφημένες επευφημίες μιας προεκλογικής της συγκέντρωσης που ενώνονται με το θερμότατο χειροκρότημα του κοινού του Ρεξ, μόλις η Ρένα εμφανίζεται στη σκηνή. Μια κοπέλα (σε ρόλο κομμέρ) την πλησιάζει και της κάνει ορισμένες ερωτήσεις για να πάρουμε το background της υπόθεσης. Η Ρένα κατεβαίνει ως ανεξάρτητη υποψήφια στις εκλογές, "ακομμάτιστη και αχρωμάτιστη... προς τα δεξιά", διότι είχε μια υποχρέωση προς τον Καραμανλή που της ζήτησε να συνεργαστεί με το κόμμα του: Του απάντησε όμως ότι κατεβαίνει αχρωμάτιστη: "Και όταν λέμε αχρωμάτιστη, είναι θέμα τιμής! Και όταν λέμε, κύριε Κώστα, είναι θέμα τιμής... όποιος δώσει τα πιο πολλά!" Η υποψήφια δηλώνει πολύ κουρασμένη και πηγαίνει στο σπίτι της για να ξεκουραστεί και να μάθει τα αποτελέσματα.

Από το αρχείο του Μάκη Σουρμπή.
Η φωτογραφία που επέλεξε η Ρένα για το πρόγραμμα
ήταν από τις πρόβες της Λυσιστράτης '79.
Συνήθιζε να επιλέγει παλιότερες φωτογραφίες για τα προγράμματα...

Όταν φτάνει κατάκοπη στο σπίτι της, συναντά τον γιο της (Γιώργος Βασιλείου, πολύ πριν τα σίριαλ του Νίκου Φώσκολου και τη δική του βουλευτική σταδιοδρομία) που της παραπονιέται γιατί τους έχει αφήσει νηστικούς: "Βρε γιατί αγωνίζεται η μάνα σου; Για να 'χουνε να τρώνε και τα δισέγγονά σου..." Ανακαλύπτει όμως ότι ο γιος της, που φυσικά πίστευε ότι θα την ψηφίσει, έχει ψηφίσει ΠΑΣΟΚ! Ενώ προσπαθεί να συνέλθει από την προδοσία του, εμφανίζεται η κόρη της η Μαίρη (Στάμυ Κακαρά): "Γιατί τη σταυρώνεις τη μάνα μας;" "Μακάρι να με σταύρωνε ο παλιάνθρωπος!", αναφωνεί η Ρένα. Η Μαίρη ακούγεται αγανακτισμένη: "Μας πούλησες; Πήγες και ψήφισες ΠΑΣΟΚ και δεν ψήφισες εμάς;... Ποιος θα κοιτάξει τα δικά μας τα συμφέροντα;" Η Ρένα ενθουσιάζεται: "Η μανούλα σας θα τα κοιτάξει!" Για να λάβει την απάντηση της Μαίρης; "Ποια μανούλα μας, ρε μάνα;... Ένα είναι το κόμμα του εργάτη και του φοιτητή..." Δεύτερο σοκ για τη Ρένα: "ΚΚΕ είσαι;" "Αμ, τι νόμιζες;", απαντά η Μαίρη. Και η Ρένα θυμώνει: "Ε, βγάλ' το παντελόνι που έχει εφτά χιλιάδες!"

Όλος ο θίασος στις πρόβες του Δεν θέλω ου!
Φωτογραφία από το αρχείο του Μιχάλη Δεσύλλα

Εκείνη τη στιγμή εμφανίζεται ο Θόδωρος, ο σύζυγος της Ρένας (Ντάνος Λυγίζος). Όταν η Ρένα τού ανακοινώνει τις προτιμήσεις των παιδιών τους, κι εκείνος αγανακτεί: "Κι εγώ προοδευτικός άνθρωπός είμαι, αλλά ψήφισα μια πρόοδο που να εξυπηρετεί τα συμφέροντά μας!" "Θόδωρέ μου... εμένα ψήφισες, τη γυναίκα σου, ε;" "Τρελάθηκες", της λέει; "Μία ψήφο είχα να ρίξω. Να τη ρίξω σε σένα να πάει χαμένη; Την έριξα στο ΚΟΔΗΣΟ να πιάσει τόπο!" Πλήρως απογοητευμένη από την οικογένειά της, η Ρένα στήνεται στην τηλεόραση για να μάθει τα εκλογικά αποτελέσματα: η οικογένεια διακόπτει κάθε τόσο τον παρουσιαστή (τον υποδύεται ο Μιχάλης Δεσύλλας) που απειλεί να σταματήσει τη μετάδοση.

Η Ρένα Κικιρίκου ακούει με αγωνία τα αποτελέσματα των εκλογών
που διαβάζει ο Μιχάλης Δεσύλλας στο νούμερο "Η αλλαγή της Ρένας".
Διακρίνεται ο Σάκης Τσιλίκης και ένας ακόμα μουσικός της 4μελούς ορχήστρας
Φωτογραφία από το βιβλίο του Μ. Δελαπόρτα Βίβα Ρένα (εκδ. Άγκυρα, 2002) 

Αρχικά η Ρένα ερμηνεύει με λάθος τρόπο τα αποτελέσματα νομίζοντας ότι έχει νικήσει ("Πάω να πάρω το υπουργείο γιατί θα τ' αρπάξουν οι συγγενείς και φίλοι!"), ωστόσο σύντομα προσγειώνεται ανώμαλα: το ΠΑΣΟΚ έχει νικήσει πανηγυρικά. Η Ρένα φαντάζεται διάφορα σενάρια πολέμου και καταστροφής, αλλά ο γιος της τής ζητά να σταματήσει να κινδυνολογεί: "Ο Αντρίκος θα πάρει από αυτούς που έχουνε και θα τα δώσει σε αυτούς που δεν έχουνε". Κι η Ρένα τρομοκρατείται: "Θόδωρε, το σπίτι μας!" Σε αυτό το σημείο τραγουδάει μια παρωδία της "Δραπετσώνας" αναφερόμενη στα πολυτελή σπίτια των πολιτικών (κάποια πράγματα δεν αλλάζουν ποτέ...) στην Πολιτεία και το Καστρί. Όταν ο Θόδωρος τής θυμίζει ότι μένουν με ενοίκιο η Ρένα γλυκαίνεται: "Δηλαδή θα πάρει το σπίτι από τον ιδιοκτήτη και θα το δώσει σε μας; Ε, τη θέλουμε αυτή την Αλλαγή!..." Η οικογένειά της την πείθει πως τώρα που νίκησε η Αλλαγή πρέπει να αλλάξει κι εκείνη και η Ρένα τραγουδά το τραγούδι "Η αλλαγή της Ρένας" (έχει συμπεριληφθεί στον δίσκο του Σάκη Τσιλίκη 20 χρόνια θέατρο)--βγάζοντας, από ό,τι μπορώ να καταλάβω από τους στίχους του τραγουδιού, κάποια από τα ρούχα της αποκαλύπτοντας τα υπέροχα πόδια της. 

Ο χορογράφος-σκηνοθέτης Φ. Μεταξόπουλος, ο ενδυματολόγος Γ. Βούρος
και ο σκηνογράφος Μάριος Αγγελόπουλος. Πολύ ενδιαφέρον
το κείμενο που έγραψε για το πρόγραμμα

Μετά το τραγούδι περνούμε στο τελευταίο (και λιγότερο δυνατό) κομμάτι του νούμερου, στο οποίο η Ρένα φαντάζεται μια εναλλακτική, κωμική αλλαγή: θα ανάγκαζε τους δημοφιλείς τραγουδιστές να αλλάξουν επάγγελμα και θα τραγουδούσε πλέον εκείνη ως βραδύγλωσση--και τραγουδά μια όχι και τόσο politically correct αλλά πάντως κωμική εκδοχή τού "Όσο έχω φωνή" (της Άννας Βίσση, βεβαίως, και του Φίλιππου Νικολάου). Φτάνοντας στο τέλος του νούμερου, η Ρένα απευθύνεται στο πορτρέτο του Κωνσταντίνου Καραμανλή που έχει κρεμασμένο πάνω από την τηλεόρασή της: "Κωστάκη, την ψυλλιάστηκες τη δουλειά, ε;... Πήρες δρόμος πρώτος!... Ποιος θα μας σώσει άραγε;" για να πάρει την απάντηση: "Η Αλλαγή, Ρένα μου, από ό,τι είδα μόνο η Αλλαγή θα σας σώσει!" Ένα ακόμα σοκ για τη Ρένα που άναυδη ακούει τον Καραμανλή να της λέει ότι άφησε τον Γεώργιο Ράλλη στην προεδρεία της Ν.Δ. για να αγανακτήσει ο κόσμος και να εκλέξει τον Αντρέα...

Τότε, η Ρένα απευθύνεται στο κοινό: "Η αλλαγή δεν είναι άσχημο πράγμα... αλλά να είναι αλλαγή σωστή, χωρίς ρουσφέτια και κλεψιές... μια τίμια και σωστή αλλαγή ποιος από μας δεν τη θέλει;" Και το νούμερο ολοκληρώνεται με το πολύ όμορφο τραγούδι, "Το θαύμα" που μιλάει για μια "αλλαγή" διαφορετική--βέβαια, η λέξη δεν είναι πλέον τόσο φορτισμένη όσο τότε και η χρήση της στο τραγούδι δεν έχει για τους ακροατές/τις ακροάτριες σήμερα τη σημασία που είχε το 1981-82. Οι στίχοι του τραγουδιού όμως, έστω και ελαφρώς μελοδραματικοί, παραμένουν δυστυχώς επίκαιροι--και, κακά τα ψέματα, θα είναι επίκαιροι πάντοτε, αφού η ουτοπία που περιγράφουν δια στόματος Ρένας Βλαχοπούλου ο Κώστας Νικολαΐδης και ο Γιάννης Καλαμίτσης με τη γλυκιά μουσική του Σάκη Τσιλίκη είναι καταδικασμένη να παραμείνει ουτοπία... Το τραγούδι αυτό εντάχθηκε ευτυχώς στον δίσκο του Σάκη Τσιλίκη 20 χρόνια θέατρο που κυκλοφόρησε το 1994. Για κάποιον λόγο όμως στον δίσκο δεν υπάρχει το φινάλε του. Χρησιμοποίησα λοιπόν το φινάλε από την ερασιτεχνική ηχογράφηση του Μιχάλη Δεσύλλα, κρατώντας και το χειροκρότημα που χάριζε το κοινό του Ρεξ στη Ρένα. Απολαύστε την.

Πέρα από τη δραματουργική λύση (πόσο σοβαρά μιλάω για το θέμα μου...) που επέλεξαν οι δύο συγγραφείς για να σατιρίσουν την περσόνα της ηθοποιού ως οπαδού της δεξιάς που βλέπει τον "δεξιό" της κόσμο να καταρρέει, η ερασιτεχνική ηχογράφηση αποκαλύπτει, μέσω των αντιδράσεων των θεατών, τον εντυπωσιακό τρόπο που είχε η Ρένα Βλαχοπούλου να κερδίζει το κοινό της, το εξαιρετικό timing στις ατάκες της, τη φυσικότητα στις αντιδράσεις της. Είναι απολαυστική ως απογοητευμένη και αγανακτισμένη μάνα και σύζυγος και ως φοβισμένη και αιφνιδιασμένη οπαδός. Εκτοξεύει υπέροχα ατάκες οργής (για τα παιδιά της), απόγνωσης (για τις πολιτικές της πεποιθήσεις), καπατσοσύνης (ως υποψήφια), γοητευτικής ειρωνείας (για τους τραγουδιστές που σατιρίζει), κούρασης ("Να 'χα έναν τραχανά τώρα...") και κωμικού παραλογισμού ("Πάρε μου ένα άρλεκιν να ξεχαστώ..."--το παλιό διαφημιστικό σλόγκαν που η Ρένα λέει τόσο χαριτωμένα...). Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε πως αν και στα χρόνια του '80 η "παραδοσιακή" επιθεώρηση είχε ήδη περάσει σε μια εποχή σταδιακής παρακμής, το νούμερο αυτό  διακρινόταν αν μη τι άλλο για την έλλειψη χυδαιότητας (που δυστυχώς είχε αρχίσει να χαρακτηρίζει τα κείμενα πολλών παραστάσεων)....

Σαν σήμερα το 1975: Τηλεφώνημα για βόμβα στον... "Παπαδόπουλο"...

Στις 20 Ιανουαρίου 1975 διαβάζουμε στα Νέα:

ΝΕΟ ΚΡΟΥΣΜΑ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ

Ετηλεφώνησαν ότι έβαλαν βόμβα στο Δημοτικό Θέατρο

ΑΛΛΑ Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΔΕΝ ΒΡΗΚΕ ΤΙΠΟΤΑ

Τηλεφώνημα για τοποθέτηση βόμβας παρά λίγο να προκαλέση αναστάτωση, χθες το βράδυ, σε θέατρο.

Το τηλεφώνημα--ανώνυμο--έγινε χθες στο ταμείο του "Δημοτικού", λίγο πριν λήξη η απογευματινή παράσταση του θιάσου Ρένας Βλαχοπούλου με την αντιχουντική σάτιρα "Παπαδόπουλος και CIA" και ανήγγειλε ότι έχει τοποθετηθή βόμβα στο θέατρο. Για να μη προκληθή πανικός δεν ελέχθη τίποτε στο κοινό. Η παράσταση έληξε κανονικά και, στο διάστημα μεταξύ απογευματινής και βραδυνής, έγινε επισταμένη έρευνα από την Ασφάλεια Πειραιώς που είχε ειδοποιηθή και είχε καταφθάσει αμέσως.

Η έρευνα δεν αποκάλυψε τίποτε και η βραδυνή παράσταση δόθηκε κανονικά. Από αστυνομική πηγή πληροφορηθήκαμε ότι η επικρατούσα εκδοχή είναι ότι το τηλεφώνημα το έκανε θεατής που είχε ενοχληθή από την αντιχουντική σάτιρα και ήθελε να εκδικηθή, δημιουργώντας αναστάτωση και ματαιώνοντας τη βραδυνή παράσταση, για την οποία, λόγω της Κυριακής, είχαν κοπή πάρα πολλά εισιτήρια.

Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, το τηλεφώνημα στο "Δημοτικό" πρέπει να συσχετισθή με το τηλεφώνημα που έγινε πριν λίγες μέρες στο "Πειραματικό" και αποτελεί νέο κρούσμα τρομοκρατικής εκστρατείας κατά των θεάτρων που παρουσιάζουν αντιχουντικά έργα.

Τα Νέα, 20-1-1975

Βασίλης Μπουγιουκλάκης και Ρένα Βλαχοπούλου
στη μουσική κωμωδία Παπαδόπουλος και C.I.A.
Πηγή φωτογραφίας: Επίκαιρα

Το "Πειραματικό Θέατρο" της Μαριέττας Ριάλδη, στο οποίο παρουσιαζόταν εκείνη την περίοδο το έργο Σκ... (Σκατά), μια "σάτιρα πανικού" της ίδιας της Ριάλδη, είχε δεχτεί τηλεφώνημα για την ύπαρξη βόμβας δέκα μέρες πριν, στις 10 Ιανουαρίου 1975. Το έργο της Ριάλδη, σύμφωνα με τα Νέα, ήταν "μια καυστική σάτιρα των Αμερικανών, της C.I.A. και όλων εκείνων που πήραν μέρος, μυστικά ή φανερά, στο τελευταίο δικτατορικό πραξικόπημα στην Ελλάδα". Το έργο Παπαδόπουλος και C.I.A. που έγραψαν ο Κώστας Καραγιάννης και ο Νίκος Καμπάνης και παρουσίαζε η Ρένα Βλαχοπούλου στο Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά (αφού το είχε παρουσιάσει πρώτα στη Θεσσαλονίκη και σε κάποιες ακόμα πόλεις) είχε, σύμφωνα με το περιοδικό Επίκαιρα, την ακόλουθη υπόθεση:

Η σάτιρα "Παπαδόπουλος και C.I.A." παρουσιάζει αλληγορικά όλα τα γεγονότα που ζήσαμε μέσα στα επτά χρόνια. Ο χώρος στον οποίο κινούνται τα πρόσωπα του έργου είναι ένα ξενοδοχείο, η "Ωραία Ελλάς", με άλλα λόγια η ίδια η Ελλάδα. Δίπλα από την "Ωραία Ελλάδα" υπάρχει ένα άλλο ξενοδοχείο, του Τούρκογλου, και στο μέσον των δύο ξενοδοχείων ένα οικόπεδο, με το σπιτάκι ενός παπά. Ο Τούρκογλου έχει βάλει στο μάτι το οικοπεδάκι του παπά αλλά για να επιτύχη το σχέδιό του πρέπει να αλλάξη η διεύθυνση του ξενοδοχείου της "Ωραίας Ελλάδας". Ένας Αμερικανός, ο μίστερ Τομ Λάπας, που ενδιαφέρεται επίσης να βάλη την "Ωραία Ελλάδα" σε μια άλυσο Αμερικανικών ξενοδοχείων, ετοιμάζει ένα σαμποτάζ που θα "φάη" τον κανονικό διευθυντή και θα βάλη κάποιο δικό του, τον Γιώργο Παπαδόπουλο. Στο σαμποτάζ βοηθάει και η μνηστή του Γιώργου, η Δέσποινα, που είναι καμαριέρα στο ξενοδοχείο. Τον ρόλο της Δέσποινας ερμηνεύει η Ρένα Βλαχοπούλου, ενώ ίδιος και απαράλλαχτος Παπαδόπουλος είναι ο γνωστός ηθοποιός Βασίλης Μπουγιουκλάκης. 

Πέρα όμως από την Δέσποινα και τον Παπαδόπουλο, και άλλα πρωτοπαλήκαρα της χούντας εμφανίζονται επί σκηνής. Ο Ιωαννίδης, που είναι η σκιά του Παπαδόπουλου μέχρις ότου τον ανατρέπει. Ο Ανδρουτσόπουλος, που... νοικοκυρεύει την "Ωραία Ελλάδα". Η C.I.A., ένα επικίνδυνο θηλυκό από την Αμερική [η Ζέτα Αποστόλου], κ.λπ. Σημαντικό ρόλο, επίσης μέσα στο έργο έχει ο Λαός της "Ωραίας Ελλάδας", που δεν είναι παρά το προσωπικό του ξενοδοχείου. Όλα τα γεγονότα που διαδραματίζονται στην "Ωραία Ελλάδα" τα συνδέει και τα σχολιάζει ένα ουδέτερο πρόσωπο πάνω στη σκηνή, που είναι η Ελληνική Ιστορία, με τη μορφή ενός γκρουμ του ξενοδοχείου που τα πάντα βλέπει πίσω από τις κλειδαρότρυπες και τα πάντα σχολιάζει...

Επίκαιρα, 21-11-1974

Πηγή φωτογραφίας: Επίκαιρα, 21-11-1974

Ο Αλκιβιάδης Μαργαρίτης έγραψε κριτικές και για τα δύο έργα. Το έργο της Ριάλδη θα γινόταν, κατά τη γνώμη του, ένα "άρτιο πολιτικό μανιφέστο" (Τα Νέα, 22-11-1974) με κάποιες χειρουργικές επεμβάσεις που θα το έκαναν πιο σφιχτό (και την απάλειψη των δύο τελευταίων σκηνών). Για τη μουσική κωμωδία των Καραγιάννη-Καμπάνη, από την άλλη, έγραψε στις 6 Φεβρουαρίου: "Καλή η ιδέα του 'Ξενοδοχείου η Ωραία Ελλάς', αλλά το σατιρικό περιεχόμενό της πολύ ξεθωριασμένο για τώρα"... 

Από τη Βραδυνή, 20-1-1975
Καθώς υποδυόταν τη Δέσποινα Παπαδοπούλου,
η Ρένα Βλαχοπούλου άλλαζε πολλά καπέλα στο έργο...

Το έργο παίχτηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά από τις 23 Νοεμβρίου 1974 ως τις 2 Μαρτίου 1975 και το διαδέχτηκε η Χαρτοπαίχτρα του Δημήτρη Ψαθά... Όπως έχω γράψει ξανά, φημολογείται ότι το κείμενό του βρίσκεται σε κάποιο αρχείο. Μέχρι να το διαβάσουμε, μπορούμε να ακούμε ένα από τα τραγούδια που έλεγε η Ρένα στην παράσταση, σε μουσική Γιώργου Θεοδοσιάδη και στίχους Νίκου Καμπάνη και Βύρωνα Μακρίδη, το "Hotel"...

Σαν σήμερα το 1971: Πρόβες και ψιλή κουβέντα

Στις 19 Ιανουαρίου 1971 η Βραδυνή δημοσίευσε, στην ίδια σελίδα, δυο σύντομες ειδήσεις που αφορούσαν τη Ρένα Βλαχοπούλου. Στη στήλη "Νυχτώνει ξημερώνει" του Άγγελου Μηλιάδη διαβάζουμε:

Ετοιμασίες

Προετοιμάζονται πυρετωδώς τα πλακιώτικα κοσμικά κέντρα, τα ειδικευμένα στις ρεβύ πίστας.

Ήδη στην Παλιά Αθήνα τα μεσημέρια συγκεντρώνονται οι καλλιτέχνες της, με την Ρένα Βλαχοπούλου επικεφαλής, προβάροντας την νέα ρεβύ που θα αντικαταστήση την "Αεροπειρατίνα του μεσονυκτίου" σε λίγες μέρες και που θα έχη τίτλο "Ερωτικό Γαϊτανάκι". 

Βραδυνή, 19-1-1971

Οι επιθεωρήσεις πίστας που ετοιμάζονταν εκείνο το διάστημα θα ήταν ο πόλος έλξης του κοινού στην περίοδο της αποκριάς--γι' αυτό και η λέξη "γαϊτανάκι" στον τίτλο. Για την Αεροπειρατίνα του μεσονυκτίου, μπορείτε να διαβάσετε εδώ. 

Στην ίδια σελίδα, στη στήλη "Πικάντικα" του Γιάννη Φερμάνογλου, διαβάζουμε:

Ξεχάσθηκε η Ρένα Βλαχοπούλου και όπως κατέβηκε στο σόλο της στην πλατεία του "Ακροπόλ", κάθησε σε μια γνωστή της και άρχισε "ψιλή κουβέντα". Και αυτό το "αυτοσχεδιάζουμε" εχειροκροτήθη με ενθουσιασμό από την κατάμεστη πλατεία του θεάτρου.

Βραδυνή, 19-1-1971

Τα συνήθιζε αυτά η Ρένα Βλαχοπούλου... Τη σεζόν εκείνη εμφανιζόταν στην επιθεώρηση Λέγονται δεν λέγονται για την οποία έχουμε επίσης μιλήσει... 

Η Ρένα Βλαχοπούλου στην επιθεώρηση Λέγονται δεν λέγονται
Φωτογραφία από το αρχείο του Γιώργου Ανεμογιάννη

Σαν σήμερα το 1991: Μάμα μία

Στις 18 Ιανουαρίου 1991 ξεκίνησε στον ΑΝΤ1 η προβολή του δεύτερου σίριαλ της Ρένας Βλαχοπούλου με τίτλο Μάμα Μία. Η σειρά σηματοδοτούσε την επιστροφή της Ρένας Βλαχοπούλου στην τηλεόραση έπειτα από δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια--η πρώτη της σειρά ήταν το Μια Αθηναία στην Αθήνα για το οποίο μιλήσαμε χτες (τελικά ο Ιανουάριος είναι μήνας με πολλές πρεμιέρες στην καριέρα της Ρένας Βλαχοπούλου!). 

Η οικογένεια Καλατζή σε απαρτία...
Χάρης Ρώμας, Μαριάννα Λαγουρού, Γιώργος Λουκάκης
και η Ρένα Βλαχοπούλου (φορώντας το φόρεμα που αργότερα
πουλήθηκε σε δημοπρασία για το Σπίτι του Ηθοποιού
Από τη σειρά του ΑΝΤ1 Μάμα Μία

Η εμφάνιση της Ρένας σε σίριαλ της ιδιωτικής τηλεόρασης απασχόλησε τον Τύπο την άνοιξη του 1990 (όταν το Mega και ο ANT1 μετρούσαν έξι και τέσσερις μήνες ζωής αντίστοιχα και η δύναμή τους έναντι της κρατικής τηλεόρασης ήταν πλέον φανερή). Εξαρχής είχε γραφτεί ότι ο παραγωγός που προσπαθούσε να πείσει τη Ρένα να εμφανιστεί σε μια τηλεοπτική σειρά ήταν ο Αντώνης Μανιάτης. Το καλοκαίρι του 1990 γράφτηκε σε πολλά έντυπα ότι η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Κώστας Ρηγόπουλος θα πρωταγωνιστούσαν στο σίριαλ Τα παιδιά της Ευτυχίας. Ωστόσο, η είδηση σταμάτησε να κυκλοφορεί και στις αρχές του φθινοπώρου διαβάζαμε πως η Ρένα Βλαχοπούλου ήταν διστακτική σχετικά με τα σίριαλ που της πρότειναν. Τελικά στο τέλος του Οκτωβρίου ο ΑΝΤ1 έστειλε παντού δελτία τύπου για να αναγγείλει ότι η Ρένα Βλαχοπούλου είπε επιτέλους το "ναι" και ότι είχαν ήδη ξεκινήσει γυρίσματα για τη σειρά Μάμα Μία που έγραφε ο Χάρης Ρώμας και σκηνοθετούσε ο Βαγγέλης Φουρνιστάκης.

Η πρώτη φωτογραφία που δημοσιεύτηκε με την αναγγελία
της σειράς το φθινόπωρο του 1990.
Πλάι στη Ρένα Βλαχοπούλου η γλυκύτατη Έφη Τσαμποδήμου
που δυστυχώς πέθανε πρόωρα,
Από το γύρισμα του πρώτου επεισοδίου της σειράς του ΑΝΤ1 Μάμα Μία

Πλάι στη Ρένα πρωταγωνιστούν ο Γιώργος Λουκάκης, ο Χάρης Ρώμας και η Μαριάννα Λαγουρού. Οι ίδιοι ακριβώς συντελεστές υπέγραφαν και πρωταγωνιστούσαν στη βιντεοταινία Η γόησσα που είχε εμφανιστεί δυο χρόνια πριν στα ράφια των βίντεο κλαμπ. Το γεγονός αυτό θα 'πρεπε να μας αφήσει ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας για το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα της καινούριας σειράς, ωστόσο η προοπτική του ανταγωνισμού με τα... mega-θήρια Τρεις χάριτες, Αυθαίρετοι και Ρετιρέ μας έκανε να ελπίζουμε πως οι συντελεστές θα έδιναν τον καλύτερό τους εαυτό... 

Η πρεμιέρα του Μάμα Μία δόθηκε την Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 1991, μέσα στη γενικότερη κατήφεια που προκαλούσε εκείνες τις μέρες η επέμβαση των ΗΠΑ στο Ιράκ--το προηγούμενο καλοκαίρι ο Σαντάμ Χουσείν είχε εισβάλει στο Κουβέιτ. Δυστυχώς οι αρχικές επιφυλάξεις για το Μάμα Μία επαληθεύτηκαν. Η σειρά ήταν μονοκάμερη (εκείνη την εποχή όλα τα επιτυχημένα κωμικά σίριαλ γυρίζονταν τρικάμερα, επιτυγχάνοντας έτσι γρήγορους ρυθμούς στο αποτέλεσμα αλλά, υποθέτω, και στο γύρισμα και συνεπώς χαμηλότερο κόστος) πιθανότατα για να αντιμετωπιστεί καλύτερα έτσι η αδυναμία της Ρένας να αποστηθίζει τους ρόλους της.

  

Παρόλο που στο τεχνικό μέρος και στα σκηνικά η σειρά της TVM (του παραγωγού Αντώνη Μανιάτη) ήταν σαφώς ανώτερη των βιντεοταινιών της Ανδρομέδα Φιλμ (που εμπλεκόταν και στην παραγωγή του Μάμα Μία) οι υποσχέσεις που είχε δώσει ο Χάρης Ρώμας για γρήγορους ρυθμούς και άφθονο γέλιο δεν τηρήθηκαν... Η ιστορία ήταν απλοϊκή: η Ρένα, σύζυγος του δικηγόρου Απόστολου Καλατζή (Γ. Λουκάκης) και μητέρα του ψυχίατρου Βασιλάκη (Χ. Ρώμας) και της σεξομανούς Μάρθας (Μ. Λαγουρού) αποφασίζει να ξεφύγει από το νοικοκυριό και την κουζίνα και να επιστρέψει στη δικηγορία που παράτησε για χάρη των παιδιών της. Στα 28 επεισόδια που ακολούθησαν η Ρένα προσπαθούσε με κάθε τρόπο να αναμειχθεί στις υποθέσεις του συζύγου της, να κινητοποιήσει σεξουαλικά τον γιο της και να περιορίσει σεξουαλικά την κόρη της (τα κλασικά έμφυλα στερεότυπα που μάλλον θα ήταν απίθανο να περιμένουμε από την ιδιωτική τηλεόραση να ανατρέψει)... Οι καταστάσεις κάθε άλλο παρά πρωτότυπες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν και το χιούμορ ήταν απλοϊκό και κάποιες φορές δυστυχώς φτηνό, παραπέμποντας στην αισθητική της βιντεοταινίας. 

Η Σοφία Φιλιππίδου, γκεστ σταρ δυστυχώς μόνο στο πρώτο 
επεισόδιο της σειράς

Κι όμως, οι κριτικοί, για άλλη μια φορά, αντιμετωπίζουν θετικά την παρουσία της Ρένας στην τηλεόραση. Η Στέλλα Βλαχογιάννη γράφει στο 7 Μέρες TV: 

"ΜΑΜΑ ΜΙΑ"

Μια Ρένα απολαυστική!

Με πολύ ενδιαφέρον, όπως οι περισσότεροι φαντάζομαι, περίμενα την εμφάνιση της κυρίας Ρένας Βλαχοπούλου στη νέα σειρά του Αντέννα "Μάμα μία". 

Η κυρία Βλαχοπούλου ανήκει στο ολοένα και πιο σπάνιο πια εκείνο είδος ηθοποιών που δημιουργούν--μ' όλη τη σημασία της λέξης--από το τίποτα--ή από μηδενική βάση, αν θέλετε...--κι είναι απορίας άξιο που τόσα χρόνια η Τηλεόραση τη φιλοξενούσε μόνο μέσα από τις ταινίες της. 

Η σειρά του Αντέννα είναι όλη κτισμένη πάνω στη σπουδαία κωμικό, το σενάριο ωστόσο (Χ. Ρώμας) και η σκηνοθεσία (Β. Φουρνιστάκης) απόλυτα επίπεδα και τα δυό, συνιστούν ένα από τα πιο άνευρα ημίωρα που έχουμε δει τελευταία. Μόνον η εμφάνιση της κυρίας Σοφίας Φιλιππίδου, ως γκεστ σταρ, έδωσε ένα δείγμα του πώς θα μπορούσε να γίνει σύγχρονη και γρήγορη η νέα σειρά.

Με την ευκαιρία να επισημάνω ότι η κυρία Φιλιππίδου, ανεκμετάλλευτη από την τηλεόραση, διαθέτει ένα πολύπλευρο ταλέντο που καλό θα ήταν να το απολαμβάνουμε συχνότερα. Είναι κι αυτή από τις ηθοποιούς που δημιουργούν ρόλο από το... απόλυτο κενό.

Στέλλα Βλαχογιάννη

7 Μέρες TV 

Αντίστοιχα, η Εύα Σερπιώτη στο Και γράφει πως η Ρένα δίνει τον καλύτερό της εαυτό και η Τίνα Πανώριου σημειώνει πως η αεικίνητη υπέροχη Ρένα από μόνη της κρατάει πάνω της όλη την απλοϊκή ιστορία. 

Ρένα Βλαχοπούλου και Γιώργος Λουκάκης στο δεύτερο επεισόδιο
της σειράς του ΑΝΤ1 Μάμα Μία

Και το κοινό πάντως μοιάζει να ανταποκρίνεται θετικά: οι μετρήσεις δείχνουν ότι το Μάμα Μία είναι η πιο δημοφιλής κωμική σειρά του ΑΝΤ1 (αργότερα θα την ξεπεράσει ο Αστυνόμος Θανάσης Παπαθανάσης με τον Θανάση Βέγγο) και δίνεται έγκριση να συνεχιστεί και την επόμενη σεζόν. Καθώς όμως τα επεισόδια προχωρούν η όποια πρωτοτυπία του σεναρίου μοιάζει να φθίνει και την κατάσταση δεν σώζει ούτε η Ρένα. Τα περιοδικά αποκαλούν πια τη Μάμα μία "αχαρακτήριστη" και έτσι, μετά από ένα εντυπωσιακό φινάλε, στο οποίο η οικογένεια της Ρένας ταξιδεύει στη Βενετία και βρίσκει τελικά την ευτυχία πάνω στο κρουαζιερόπλοιο, η σειρά αποχαιρετά το κοινό τον Αύγουστο του '91...

Η Ρένα βάζει σε τάξη και τη λαϊκή αγορά της γειτονιάς.
Μαζί της η Μαριάννα Λαγουρού και ο Αλέκος Ζαρταλούδης
στο τέταρτο επεισόδιο της σειράς του ΑΝΤ1 Μάμα Μία

Αξίζει να σημειωθεί πως έξι χρόνια αργότερα, όταν ο ΑΝΤ1 γιόρταζε τα επτάχρονά του, ο Νίκος Μαστοράκης φιλοξένησε σε μια επετειακή εκπομπή συντελεστές όλων των σίριαλ του σταθμού. Ανάμεσά τους ο Χάρης Ρώμας που στο μεταξύ είχε γνωρίσει τεράστια επιτυχία με τους Μεν και Δεν: ο Μαστοράκης του ζήτησε να μιλήσει για το ξεκίνημά του στον ΑΝΤ1 με τη Μάμα Μία και ο Ρώμας είπε ότι η σειρά ήταν χαριτωμένη, αλλά δυστυχώς ο ίδιος πέτυχε τη μεγάλη Βλαχοπούλου "στην παρακμή". Θεωρώ αυτή τη δήλωση τουλάχιστον άκομψη για μια μεγάλη ηθοποιό που στήριξε τον Ρώμα όσο λίγοι στα χρόνια του '80, δίνοντάς του ευκαιρίες στο θέατρο και το βίντεο. Μπορεί η Βλαχοπούλου του '90 να μην ήταν αυτό που ήταν το '60 και το '70, αλλά το σενάριο του Ρώμα δεν ήταν σε καμία περίπτωση αντάξιό της και στα χέρια οποιασδήποτε άλλης ηθοποιού δεν θα άντεχε ούτε για έξι επεισόδια. Θέλω να πιστεύω ότι παρόλα αυτά ο Ρώμας παραμένει ευγνώμων στη Ρένα Βλαχοπούλου γιατί του έδωσε την ευκαιρία να εργαστεί στην ιδιωτική τηλεόραση (μολονότι και οι πρόσφατες δηλώσεις του για την απροθυμία της Ρένας να αποστηθίζει τα κείμενα περιείχαν την άκομψη λέξη "παθογένεια"--τουλάχιστον η διήγησή του περιείχε και την ατάκα που του έλεγε εκείνη, μουτζώνοντάς τον, όταν της ζητούσε να μάθει το κείμενο που εκείνος είχε κοπιάσει να γράψει: "Πάρ'τα Σέξπιρ!")...