Στις 28 Δεκεμβρίου 1979, στη 1 το μεσημέρι, τελέστηκε ο γάμος της Λίντας Άλμα με τον Μάνο Κατράκη. Παρούσα, φυσικά, η στενή φίλη της χορεύτριας Ρένα Βλαχοπούλου.
Φωτογραφία από το βιβλίο του Αλέξη Κομνηνού Κατράκης (εκδ. Κάκτος, 1984)
Ο γάμος επισφράγισε ένα ειδύλλιο 27 χρόνων. Γράφτηκε μάλιστα ότι η Λίντα Άλμα δεν ήξερε πως ο Κατράκης σχεδίαζε τον γάμο τους, το έμαθε λίγο πριν την τελετή (πόσο λίγο, δεν το γνωρίζω). Στο μυστήριο, που τελέστηκε στο μικρό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου που βρίσκεται στο κτήμα Ευταξία κοντά στα ναυπηγεία Ελευσίνας, παραβρέθηκαν μόνο 25 άτομα, στενές/-οί φίλες/-οι του ζεύγους. Δεν ήθελαν δημοσιότητα, ήθελαν να κρατήσουν αυτή τη στιγμή μόνο για εκείνους. Γράφτηκε ότι ακόμα και οι ηθοποιοί του θιάσου του Κατράκη, του Ελληνικού Λαϊκού Θεάτρου που παρουσίαζε τη μεγάλη επιτυχία Ντα στο θέατρο Μπροντγουέι, γνώριζαν ότι θα γίνει ο γάμος αλλά δεν γνώριζαν πού. Ωστόσο, όπως έγραψαν τα Νέα (29-12-1979), τρεις αγρότες της γύρω περιοχής "σάλταραν απ' το μαντρότοιχο της εκκλησιάς και ευχήθηκαν στους νιόπαντρους ανέφελη ευτυχία".
Παρών ήταν ο ηθοποιός Αλέκος Λειβαδίτης (καλός φίλος του Κατράκη αλλά και στενός συνεργάτης της Ρένας Βλαχοπούλου και της Λίντας Άλμα κατά καιρούς και σύντροφος της Ρένας Ντορ) που ήταν, σύμφωνα με τη Βραδυνή (29-12-1979) ορκισμένος εργένης, έγραψε στην ευχετήρια κάρτα που συνόδευε το δώρο του: "Άντε και στα δικά μου". Η ίδια εφημερίδα έγραψε: "η Ρένα Βλαχοπούλου--που έχει παντρευτή τρεις φορές--είπε χαριτολογώντας 'εδώ θα παντρευτώ την άλλη φορά' (!)", ενώ σύμφωνα με τα Νέα (29-12-1979) η Ρένα είπε στο τέλος της τελετής "ότι είναι μέρα χαράς για το ελληνικό θέατρο".
Η Ρένα Βλαχοπούλου δίνει τις ευχές της στη Λίντα Άλμα. Η φωτογραφία, από το αρχείο της Λίντας Άλμα, δημοσιεύτηκε σε αφιέρωμα της εφημερίδας Αδέσμευτος Τύπος
Η Λίντα Άλμα, πιστή και αφοσιωμένη σύντροφος του Κατράκη όλα αυτά τα χρόνια, ήταν πολύ συγκινημένη σε όλη τη διάρκεια της τελετής. Για εκείνη ήταν ο πρώτος γάμος, ενώ για τον Κατράκη ο τρίτος. Ο ηθοποιός δήλωσε στην Απογευματινή: "Νιώθουμε σήμερα όπως νιώθαμε πάντα ο ένας για τον άλλον. Απλώς εκείνο που θέλαμε ήταν οι ευλογίες της εκκλησίας". Το μυστήριο, όπως έγραψαν οι εφημερίδες, τέλεσε ο πρωτοπρεσβύτερος Πυρουνάκης (και μάλιστα στη δημοτική!), ενώ κουμπάρα ήταν η "ανηψιά του γαμπρού, κ. Λιβαθηνού". Φυσικά ούτε λόγος για μήνα του μέλιτος, αφού ο Κατράκης έπρεπε να συνεχίσει τις παραστάσεις του Ντα.
Η Λίντα Άλμα, ο Γιάννης Φλερύ και η Ρένα Βλαχοπούλου Φωτογραφία από τον δίσκο Η Αρτίστα / Θα σε πάρω να φύγουμε (Athaeneum, 1985)
Η Ρένα ήταν κοντά στο ζευγάρι στις χαρούμενες στιγμές του, αλλά ήταν κοντά και στη Λίντα Άλμα στις δύσκολες στιγμές, όταν πέθανε ο μεγάλος ηθοποιός τον Σεπτέμβριο του 1984. Λίγους μήνες πριν το ζευγάρι είχε περάσει μερικές ξέγνοιαστες μέρες στο εξοχικό της Ρένας στην Κέρκυρα. Η Λίντα Άλμα πέθανε δεκαπέντε χρόνια μετά τον Κατράκη, τον Αύγουστο του 1999. Περισσότερα για τη ζωή του ζεύγους και τη σχέση του με τη Ρένα Βλαχοπούλου μπορείτε να διαβάσετε σε παλιότερο αφιέρωμα του blog εδώ.
Στις 17 Σεπτεμβρίου 1956 τα αθηναϊκά θέατρα, που έδωσαν μόνο βραδινές παραστάσεις, παρουσίασαν την ακόλουθη εισπρακτική κίνηση:
1) Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο Μάνου Κατράκη: 7.661 δρχ. (παρουσίαζε τη θεατρική διασκευή του έργου του Νίκου Καζαντζάκη Ο Χριστός ξανασταυρώνεται)
2) Ακροπόλ: 6.827 δρχ. (η μοναδική συνεργασία των αδελφών Καλουτά με τις επιχειρήσεις του Βασίλη Μπουρνέλλη που παρουσίαζαν την επιθεώρηση Αστέρια της Αθήνας στην οποία εμφανίζονταν επίσης ο Ορέστης Μακρής, ο Βασίλης Αυλωνίτης, η Καίτη Μπελίντα, η Σπεράντζα Βρανά, η Γεωργία Βασιλειάδου και ο Νίκος Ρίζος--μυθικός θίασος πραγματικά...)
3) Κατερίνας: 6.200 δρχ. (η κυρία Κατερίνα πρωταγωνιστούσε στο έργο Μάρτυς Κατηγορίας της Αγκάθα Κρίστι)
4) Βέμπο: 6.200 δρχ. (με την επιθεώρηση Ο Ρωμιός: επικεφαλής του θιάσου η Ρένα Βλαχοπούλου, ο Κώστας Χατζηχρήστος, ο Κυριάκος Μαυρέας, η Αλίκη Βέμπο, η Σοφία Βερώνη--που θα γιόρταζε σήμερα--και ο Τάκης Μηλιάδης)
5) Περοκέ: 5.888 δρχ. (με την επιθεώρηση Γαρύφαλλο στ' αφτί, στην οποία πρωταγωνιστούσαν η Καίτη Ντιριντάουα, ο Νίκος Σταυρίδης και η Μαρίκα Νέζερ)
6) Παρκ: 4.700 δρχ. (ο θίασος του Βασίλη Λογοθετίδη παρουσίαζε την κωμωδία των Αλέκου Σακελλάριου-Χρήστου Γιαννακόπουλου Θα σε κάνω βασίλισσα)
7) Σαμαρτζή: 4.013 δρχ. (με την αστυνομική κωμωδία του Δημήτρη Γιαννουκάκη Ψηλά τα χέρια στην οποία πρωταγωνιστούσαν η Μαρίκα Κρεβατά, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, ο Γιώργος Γαβριηλίδης, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, η Γκέλυ Μαυροπούλου και η Αγγέλικα Καπελλαρή).
Κυριάκος Μαυρέας, Αλίκη Βέμπο, Ρένα Βλαχοπούλου, Σοφία Βερώνη, Κώστας Χατζηχρήστος στον Ρωμιό του θεάτρου Βέμπο το καλοκαίρι του 1956 Φωτογραφία από τη σελίδα του Γιάννη Χριστόπουλου Μουσικό Θέατρο στο Facebook
Από τον πίνακα των εισπράξεων που παρουσίασαν τα Νέα στις 18-9-1956 λείπει το Θέατρο του Εθνικού Κήπου. όπου ο θίασος του Νίκου Χατζίσκου παρουσίαζε το έργο του Δ. Γιαννουκάκη Ο Μιμίκος και η Μαίρη, το θέατρο Κοτοπούλη που παρουσίαζε την κωμωδία του Λ. Βερνέιγ Η δικηγορίνα και το θέατρο Ντο-Ρε όπου η Αττική Σκηνή του Σωκράτη Καραντινού παρουσίαζε τις Νύχτες οργής. Από όλα τα παραπάνω θέατρα μόνο το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο, το Ακροπόλ και το Βέμπο δεν άλλαξαν έργο όλο το καλοκαίρι. Δεν μπόρεσα να εντοπίσω τις κανονικές τιμές εισιτηρίων των θεάτρων παρά μόνο τις τιμές των λαϊκών απογευματινών του Σαμαρτζή που ήταν 10 δρχ. (πλατεία) και 5 δρχ. (εξώστης). Συνεπώς υποθέτω ότι η κανονική τιμή του εισιτηρίου κυμαινόταν γύρω στις 15 δρχ...
Στις 29 Αυγούστου 1964 τα Νέα δημοσίευσαν την παρακάτω φωτογραφία:
Κούλη Στολίγκας, Μάνος Κατράκης, Ορέστης Μακρής, Αλέκος Λειβαδίτης, Μπέτυ Μοσχονά, Σοφία Βέμπο, Ρένα Βλαχοπούλου, Ρένα Ντορ στον εορτασμό της 150ής παράστασης της επιθεώρησης Άλλος για το Καστρί
Η φωτογραφία τραβήχτηκε στη σκηνή του θεάτρου Βέμπο, όπου το προηγούμενο βράδυ γιορτάστηκαν οι 150 παραστάσεις της επιθεώρηση Άλλος για το Καστρί που παρουσίαζε ο θίασος Σοφίας Βέμπο-Ρένας Ντορ-Αλέκου Λειβαδίτη-Μπέτυς Μοσχονά-Κούλη Στολίγκα από τις 6 Ιουνίου. Τα κείμενα της επιθεώρησης είχαν γραφτεί από τους Μίμη Τραϊφόρο, Γιώργο Θίσβιο και Ναπολέοντα Ελευθερίου και η μουσική ήταν του Ζακ Ιακωβίδη.
Αυγή, 6-6-1964
Την πανηγυρική 150η παράσταση, όπως είχε από μέρες αναγγελθεί, προλόγισαν, ως εκπρόσωπος του θεάτρου πρόζας, ο Μάνος Κατράκης και, ως εκπρόσωποι του μουσικού θεάτρου, ο Ορέστης Μακρής και η Ρένα Βλαχοπούλου (αρχικά είχε αναφερθεί ότι θα προλογίσει και η Αλίκη Βουγιουκλάκη αλλά αυτό γράφτηκε μόνο μία φορά...). Μακάρι να μπορούσα να ακούσω πώς προλόγισε η Ρένα την παράσταση: να θυμήθηκε άραγε πως δέκα χρόνια πριν στην ίδια σκηνή πραγματοποίησε το υποκριτικό της ντεμπούτο;
Γράφτηκε επίσης (Έθνος, 27-8-1964) ότι προσκλήθηκαν και θα παραστούν οι ηθοποιοί Μαίρη Αρώνη, Μαρία Αλκαίου, Μπεάτα Ασημακοπούλου, Αντιγόνη Βαλάκου, Βασίλης Διαμαντόπουλος, Βέρα Ζαβιτσιάνου, Νίκος Κούρκουλος, Λάμπρος Κωνσταντάρας, Αλέκα Κατσέλη, Μάρω Κοντού, Έλλη Λαμπέτη, Ζωή Λάσκαρη, Βάσω Μανωλίδου, Κώστας Μουσούρης, Δημήτρης Νικολαΐδης, Δημήτρης Παπαμιχαήλ, Κάκια Παναγιώτου, Άννα Συνοδινού, Πέτρος Φυσσούν, Γιώργος Φούντας, Άννα Φόνσου, Ελένη Χατζυαργύρη, Δημήτρης Χορν (σχεδόν το σύνολο των πρωταγωνιστριών/-τών της πρόζας δηλαδή...). Τέλος γράφτηκε ότι οι ηθοποιοί του θιάσου θα μοίραζαν στις γυναίκες θεατές "υπέρ τας 400 γαρδένιας".
Άλλη μία πόζα από τον εορτασμό (από το βιβλίο Επιθεώρηση καψούρα μου της Σπ. Βρανά (εκδ. Γλάρος, 1985). Επάνω οι θιασάρχες, κάτω οι προλογιστές. (Εγώ πάντως προτιμώ την πρώτη φωτογραφία με τη Ρένα Βλαχοπούλου στην αγκαλιά της Σοφίας Βέμπο).
Το Άλλος για το Καστρί ήταν από τις επιτυχημένες επιθεωρήσεις εκείνου του καλοκαιριού που κράτησαν το πρόγραμμα του θεάτρου ολόκληρο το καλοκαίρι. Οι άλλες επιτυχημένες επιθεωρήσεις ήταν το Γυναίκες και λουλούδια στο θέατρο Εθνικού Κήπου (όπου πρωταγωνιστούσε η Ρένα Βλαχοπούλου--και αναρωτιέμαι πώς τα κατάφερε να παραστεί και στον εορτασμό του θεάτρου Βέμπο, πιθανώς προλόγισε μόνο την παράσταση και μετά έφυγε για τον Κήπο...) και η Αθηναία του '64 στο θέατρο Μετροπόλιταν (όπου πρωταγωνιστούσαν οι αδελφές Καλουτά). Λιγότερο επιτυχημένες εμπορικά ήταν οι δύο απόπειρες του θεάτρου Παρκ με την Παριζιάνα και το Σαμπάνια και πεννιές (που στιγματίστηκαν από την οικονομική καταστροφή και το πρόβλημα υγείας που προκάλεσαν τα έξοδά τους στον θιασάρχη Κώστα Χατζηχρήστο--η εμφάνιση του μπαλέτου Καζινό Ντε Παρί αποδείχτηκε καταστροφική για εκείνον).
Ωστόσο, καμία από τις επιθεωρήσεις του καλοκαιριού εκείνου δεν ικανοποίησε τους κριτικούς σε ό,τι αφορά τα κείμενά τους. Ειδικά για το Άλλος για το Καστρί ο Θεατής (πιθανώς ο Αχιλλέας Μαμάκης) έγραψε στο Έθνος (17-6-1964) ότι είναι μια επιθεώρηση "[δ]ιαμαρτυρομένη προς όλες τις κατευθύνσεις. Καθολική γίνεται έτσι η σάτυρά [sic] της. Βρέχει βέλη επί δικαίους και αδίκους. Η πολιτική τοποθέτηση του θεατού κρίνει ποιοι είναι οι πρώτοι και ποιοι οι δεύτεροι..." Ο Στάθης Δρομάζος, σχεδόν δυο μήνες μετά, έγραψε επίσης για... "δικαίους και αδίκους": "Η ελαφρά σκηνή του θεάτρου 'Βέμπο' έχει δική της παράδοση στην πολιτική σάτιρα: τη 'συμφιλίωση' του αστικού πολιτικού κόσμου. Της κάνει κακό να βλέπει τον Καραμανλή και τον Παπανδρέου να 'μαλώνουν'. Γι' αυτό προσαρμόζει τη σάτιρα σ' έναν ήπιο τόνο, μαλώνει τα... κακά παιδιά, τους συνιστά να κάθονται φρόνιμα, όσες ξυλιές δώσει στο ένα θα δώσει και στο... άλλο, κι έτσι ούτε γάτα ούτε ζημιά. Έτσι η σάτιρα απομακρύνεται συνειδητά από το στόχο της, που είναι τα κακώς κείμενα, αφυδατώνεται και καταλήγει να τις... βρέχει επί δικαίους και αδίκους. (...) Κοντά σ' αυτό δουλεύει συστηματικά στη διαμόρφωση του Ρωμιού που όλοι του φταίνε, όλοι δεν αξίζουν και επιμένει, άσε τους μεγάλους να τσακώνονται και μεις να κάνουμε τη δουλειά μας" (Αυγή, 8-8-1964).
Ρένα Ντορ και Αλέκος Λειβαδίτης στο Άλλος για το Καστρί (από την έκδοση Θέατρο '64 του Θ. Κρίτα)
Ο Μίμης Τραϊφόρος, στην αυτοβιογραφία του Βέμπο-Τραϊφόρος: Μια ζωή (εκδόσεις Σμυρνιωτάκη, 1988), διασώζει κάποια αποσπάσματα από το νούμερα του Άλλος για το Καστρί. Σε ένα από αυτά εμφανίζεται ο Καραμανλής ως καλόγερος μ' ένα τεράστιο κομποσχοίνι, περιστοιχισμένος από διαφόρους προέδρους του ΚΟΛΠ, του ΑΡΠΑΠ, του ΧΛΟΠ, του ΧΛΑΠ...
Πρόεδρος: Κύριε, ο εν πολλαίς αμαρτίαις, περιπεσών Κωνσταντής, που ενέσκηψεν εν Ελλάδι δίκην αστραπής και βροντής. Καραμανλής: Διεμοιράσαντο τα ιμάτια μου, δίκην μνηστήρων και επί την αρχηγίαν μου, έβαλον κλήρον... Πρόεδρος: Κύριε, κύριε επίβλεψον την ενότητα του κόμματος και διαφύλαξον αυτό από παντός προσκόμματος, τσακώματος, φαγώματος, αλληλομπαγλαρώματος και μη εισενέγκεις μερικούς εις πειρασμόν να προχωρήσουν εις τον... κατηραμένον Παπανδρεϊσμόν. Καραμανλής: Και ας πάψουν να βάζουν εμέ εις τα ανομίας των προπέτασμα, γιατί και αυτοί, εδώ που τα λέμε, εφάγανε του ουρανού το καταπέτασμα. Πρόεδρος: Πάτερ ημών, δώσε εις τον Παπανδρεϊσμόν διχασμόν, φαγωμόν, τσακωμόν, σεισμόν, λιμόν και καταποντισμόν. Καραμανλής: Δια να επανέλθει το κόμμα μας το σεπτόν και να ξαναπέσομεν με τα μούτρα εις της εξουσίας τον μόσχον τον σιτευτόν.
Στο φινάλε του έργου εμφανίζεται ο Γεώργιος Παπανδρέου ως ιδιοκτήτης κοσμικού "κέντρου" με βοηθό του τον... Αντρέα, ενώ ως γκαρσόνι εμφανίζεται η Ρένα Ντορ.
Αντρέας: Ντάντυ, ποιο είναι το πιάτο της ημέρας; Γεώργιος: Μυαλά... Παπαντρέου... Αντρέας: Πατρός ή υιού; Γεώργιος: Τα ίδια μυαλά έχουμε. Επίσης, έχουμε... Αγγινάρες αλά... Παπαπολίτα... Κανελλοπουλόνια φουρνιστά, Τσιριμώκο ψητό, σαλάτα ΕΙΡ και για φρούτο... Πεπονή. Ρένα: Αφεντικό, παραπονιούνται οι πελάτες. Γεώργιος: Γιατί; Ρένα: Πολλές... τρίχες βρίσκουνε στα φαγιά... Και τις καταλαβαίνουνε πως είναι οι δικές σου. Αντρέας: Πώς τις καταλαβαίνουνε; Γεώργιος: Οι τρίχες οι δικές μου, παιδί μου, μιλάνε. Ρένα: Πρώτη μου φορά ακούω τρίχες... παρλάν. Α! Κύριε Παπαντρέου, είναι κι ένας Τουρκαλάς μέσα και θέλει να του σερβίρουμε κάτι εκλεκτό. Γεώργιος: Τούρκος είπες; Πες στον μάγειρο να του βάλει ένα... πιλάφι. Ρένα: Ατζέμ; Γεώργιος: Όχι! Σιχτίρ...
Η Σοφία Βέμπο στο νούμερο "Τριάντα χρόνια". Από την έκδοση Θέατρο '64 του Θ. Κρίτα
Η πιο συγκινητική στιγμή της παράστασης πάντως ήταν η εμφάνιση της Σοφίας Βέμπο στο επετειακό της νούμερο "Τριάντα χρόνια", στο οποίο γιόρταζε τα 30χρονα της καριέρας της. Ο Τραϊφόρος διηγείται ότι λίγους μήνες πριν η Βέμπο είχε υποστεί έναν ισχυρό νευρικό κλονισμό και οι γιατροί της πίστευαν ότι η επανεμφάνισή της θα βοηθούσε την ανάρρωσή της. Έτσι ο Τραϊφόρος τής έγραψε μια πρόζα που θα πλαισίωνε το ποτ-πουρί των παλιών της επιτυχιών.
"Μα δεν με βαρεθήκατε πια; Τριάντα χρόνια τραγουδάω... τριάντα ολόκληρα χρόνια. Θυμάμαι πώς άρχισα. Το θυμάμαι σαν να'ναι τώρα. Στο θέατρο Κεντρικόν, στον Παπαγάλο του Βώτη, με τη βοήθεια του κυρ-Φώτη του Σαμαρτζή, που μου στάθηκε ένας δεύτερος πατέρας. Με είχανε ντύσει τσιγγάνα. Κάποια συνάδελφος μου'χε δώσει μια φούστα κλαρωτή, κάποια άλλη μια μπλούζα κι όταν ήρθε η ώρα να βγω με σπρώξανε. Έτσι βγήκα στη σκηνή... Μόλις βγήκα, η σκέψη μου φτερούγισε στο πατρικό μου... Κι είδα μπρος στα μάτια μου τους γονείς μου και τ' αδέλφια μου να μου χαμογελάνε... Πήρα κουράγιο, τους χαμογέλασα κι εγώ, χαμογέλασα και στο κοινό και ξεκίνησα όπως ξεκινάνε το πρωί οι τσιγγάνες που δεν ξέρουνε πού θα τις φέρει η μοίρα:
Στα τσαντήρι το φτωχό της μια τσιγγάνα τραγουδεί το θαρρεί γι' ανάκτορό της κι άλλο δεν ζητά να βρει, όταν ένα ερωτευμένο πριγκιπόπουλο ξανθό, της μιλάει μαγεμένο "Μπρος στα κάλλη σου μεθώ"! Όμορφη τσιγγάνα τέτοια μάτια πλάνα, μαύρα μάτια μεθυστικά, τις καρδιές που καίνε κι οι ματιές τους λένε τόσα λόγια ερωτικά..."
Ο Τραϊφόρος θυμόταν πως η Βέμπο άργησε να... ζεσταθεί στις πρόβες. Κοιτούσε τα πάντα γύρω της με απάθεια. Σιγά σιγά όμως άρχισε να αποκτά πάλι ενδιαφέρον για την πρόβα και την παράσταση. Στην πρεμιέρα η υποδοχή του κοινού ήταν αποθεωτική και, όπως πίστευε ο Τραϊφόρος, λυτρωτική για τη Βέμπο. Ωστόσο, του ομολόγησε αργότερα πως δεν θυμόταν τίποτα από τη βραδιά εκείνη. Όσο για τις κριτικές; Ο Μαμάκης τόνισε πως η Βέμπο συγκινεί με τα παλιά τραγούδια της που τα αποδίδει εκφραστικά ενώ ο Δρομάζος, κάπως πιο... σκληρός, έγραψε πως το τραγούδι της Βέμπο, αν και δημιουργεί στ' αλήθεια συγκίνηση "για εμάς που μεγαλώσαμε μαζί της", είναι "απλώς μια συγκινητική και ωχρή ανάμνηση ενός λαμπρού παρελθόντος. Και η ανάμνηση δεν μπορεί να καλύψει το παρόν." Η Σοφία Βέμπο αναμφισβήτητα βρισκόταν σε μια περίοδο της ζωής της που η φωνή της δεν είχε πια τη δύναμη του παρελθόντος. Όπως όμως μαρτυρούν τα ντοκουμέντα, η παρουσία της ήταν πάντα επιβλητική και η εκφραστικότητά της μοναδική...
Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.
Πριν από λίγες μέρες, στις 2 Αυγούστου, συμπληρώθηκαν δέκα χρόνια από τη μέρα που πέθανε η χορεύτρια Λίντα Άλμα, η στενή φίλη της Ρένας Βλαχοπούλου και αγαπημένη σύντροφος του κορυφαίου ηθοποιού Μάνου Κατράκη. Ελάχιστοι/ες θυμούνται πλέον αυτή τη σπουδαία χορεύτρια. Οι ηθοποιοί παραπονιούνται συχνά για τη μοίρα τους και την εφήμερη τέχνη τους, που δεν αφήνει τίποτα πίσω πέρα από κάποιες ταινίες, αλλά σίγουρα οι χορεύτριες και οι χορευτές βρίσκονται σε χειρότερη μοίρα, αφού και τα περάσματά τους από ταινίες μάλλον περνούν απαρατήρητα...
Πέρσι παρουσίασα ένα αφιέρωμα στο αγαπημένο αυτό ζευγάρι, φέτος σκέφτηκα να τιμήσω (καθυστερημένα, βέβαια) την επέτειο του θανάτου της Λίντας Άλμα με την αναδημοσίευση ενός κειμένου που πρωτοδημοσιεύτηκε στα Νέα στις 21 Ιουλίου 1955 και αναφέρεται σε μια απρόοπτη περιπέτεια που έζησαν οι δύο επιστήθιες φίλες και στενές συνεργάτιδες, η Ρένα Βλαχοπούλου και η Λίντα Άλμα (έχω κρατήσει την ορθογραφία του πρωτότυπου κειμένου):
ΜΙΑ ΑΠΡΟΟΠΤΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΗΣ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΑΛΜΑ
Εγνώσθη σήμερον ότι οι πρωταγωνίστριες του μουσικού θεάτρου κκ. Ρένα Βλαχοπούλου και Λίντα Άλμα, επιβαίνουσαι του ιδιοκτήτου αυτοκινήτου της δευτέρας, υπέστησαν στενήν παρακολούθησιν από ένα τζιπ που έτρεχε συνεχώς δίπλα στο δικό τους με κίνδυνο να συγκρουσθούν. Στο "πειρατικό" τζιπ που τις παρακολουθούσε σε όλη την διαδρομή της οδού Πατησίων επέβαινον δύο περίεργοι τύποι. Ούτοι εις ερώτησιν της κ. Βλαχοπούλου διατί τις ενχολεί και μάλιστα τόσον επικίνδυνο (sic) και δια την ζωήν των, απήντησαν με ακατανομάστους ύβρεις και χυδαιότητας. Τα δυο αυτοκίνητα εκείνην την στιγμή διήρχοντο προ του κινηματογράφου "Αθηνά".
-Οι δύο καλλιτέχνιδες εκράτησαν τον αριθμόν του "πειρατικού" τζιπ και υπέβαλαν μήνυσιν εναντίον των δύο βωμολόχων οι οποίοι και συνελήφθησαν.
-Σχετικώς με το επεισόδιον η κ. Ρένα Βλαχοπούλου λέγει τα εξής:"Διασχίζαμε την οδόν Πατησίων με το αυτοκίνητον της Λίντας Άλμα, το οποίον και ωδηγούσε η ιδία, όταν έξω από τον κινηματογράφο "Αθηνά" αντελήφθημεν ένα τζιπ να μας παρακολουθή. Παραμερίσαμε για να περάση αλλά τίποτα. Σταθήκαμε, στάθηκε και αυτό. Τέλος άρχισε ελιγμούς μπροστά μας. Κινδυνεύσαμε να πέσουμε στο πεζοδρόμιο όταν παρετήρησα τους δυο μου αγνώστους επιβάτας του τζιπ να σταματήσουν πια αυτό το ενοχλητικό και επικίνδυνο παιχνίδι η απάντησις των δυο περιέργων τύπων στην παράκλησί μας ήταν ένας καταιονισμός ύβρεων. Τέτοιες λέξεις που άκουσα, συνεχίζει η κυρία Ρένα Βλαχοπούλου, μου ήταν αδύνατον να τις φανταστώ και πολύ περισσότερο να τις επαναλάβω. Οι άνθρωποι αυτοί φαινόντουσαν να ηδονίζωνται εκστομίζοντες αυτές τις φράσεις. Η σιωπή υπήρξεν η απάντησίς μας στην πρωτοφανή αυτή επίθεσι και περιωρισθήκαμε να κρατήσουμε τον αριθμό του τζιμ (sic) 4964, εν συνεχεία δε να αναφέρουμε τα διατρέξαντα στην Τροχαία υποβάλλουσαι ταυτοχρόνως και μήνυσιν".
Φαντάζεστε να συνέβαινε αυτό το περιστατικό σήμερα; Πόσο και πώς θα ασχολούνταν οι πρωινές και μεσημεριανές εκπομπές και τα απογευματινά δελτία ειδήσεων; Πόδο κσι πώς θα το εκμεταλλεύονταν ίσως σημερινές καλλιτέχνιδες που θα τους τύχαινε αυτό;
Για όσους/όσες θέλουν να θυμηθούν ή να μάθουν ποια ήταν η Λίντα Άλμα, παραθέτω αυτό το χορευτικό της με τον μόνιμο παρτενέρ της Γιάννη Φλερύ, από την ταινία Χαρούμενο ξεκίνημα του Ντίνου Δημόπουλου και της Φίνος Φιλμ (1954). Το ζευγάρι Φλερύ-Αλμα κυριαρχούσε στα μουσικά θέατρα και τα κοσμικά κέντρα της Αθήνας για τριάντα χρόνια περίπου, ενώ εμφανίστηκαν και με επιτυχία και στο εξωτερικό, συνοδεύοντας την Εντίθ Πιαφ σε κάποιες περιοδείες της.
Μετά από την ανάρτηση για τη Βέρα Ζαβιτσιάνου, θα ήθελα να ασχοληθούμε με έναν ακόμα κουρφαίο ηθοποιό της πρόζας (με τον οποίο συμπρωταγωνίστησε και η Ζαβιτσιάνου), τον Μάνο Κατράκη. Η Ρένα Βλαχοπούλου δεν συνεργάστηκε ποτέ μαζί του, αλλά τους συνέδεε μια προσωπική σχέση, μακριά από τα φώτα του θεάτρου και του κινηματογράφου. Ο Κατράκης υπήρξε για 30 περίπου χρόνια ο σύντροφος της Λίντας Άλμα, της περίφημης χορεύτριας που υπήρξε μια από τις πιο στενές φίλες της Ρένας Βλαχοπούλου.
54 χρόνια στο θέατρο, η Ρένα φρόντιζε να επισημάνει πάντα ότι σπάνια είχε φίλες από τον καλλιτεχνικό χώρο. Πάντα συνεργαζόταν αρμονικά με όλους και όλες (εκτός από μια, το πολύ δυο, περιπτώσεις...) αλλά μετά το κλείσιμο της αυλαίας προτιμούσε να κάνει παρέα με άτομα άσχετα με τον χώρο. Ελάχιστες οι εξαιρέσεις σ’ αυτόν τον κανόνα. Μια από αυτές η Φίτσα Ντάβου, ηθοποιός της επιθεώρησης, «δεύτερο» όνομα, με την οποία η Ρένα δούλεψε αρκετές φορές στα χρόνια του ’50 και του ’60 (μπορεί κανείς να τη δει σε μικρούς ρόλους στο Φωνάζει ο κλέφτης, τη Ζηλιάρα και την Παριζιάνα). Επίσης κάποια διαστήματα (κυρίως τις 3 σεζόν που δούλεψαν μαζί) η Ρένα έκανε παρέα με τη Μάρω Κοντού. Η Λίντα Άλμα ήταν όμως εκείνη με την οποία φαίνεται να συνδέθηκε περισσότερο στον καλλιτεχνικό χώρο και για την οποία η Ρένα δήλωνε μέχρι το τέλος πως οι δυο τους ήταν σαν αδελφές. Λίγες μέρες λοιπόν μετά την επέτειο του θανάτου του Μάνου Κατράκη (πέθανε στις 2 Σεπτεμβρίου του 1984), ας θυμηθούμε λίγα πράγματα για αυτούς τους δυο καλλιτέχνες.
Ο Μάνος Κατράκης γεννήθηκε το 1909 στο Καστέλι Κισσάμου, στην Κρήτη. Η οικογένειά του μετακόμισε στην Αθήνα το 1919 ενώ οκτώ χρόνια μετά ο Κατράκης έπαιξε για πρώτη φορά στο θέατρο, με τον «Θίασο των Νέων», στο έργο Για την αγάπη της. Την επόμενη χρονιά, το 1928, εμφανίζεται για πρώτη φορά στο σινεμά, στην ταινία Το λάβαρο του ’21 που δυστυχώς δεν έχει σωθεί. Σώζεται όμως ο Αγαπητικός της βοσκοπούλας που γυρίστηκε το 1931 και θεωρείται η πρώτη ομιλούσα ταινία του ελληνικού κινηματογράφου (ντουμπλαρίστηκε στη Γερμανία): εκεί ένας αγνώριστος Κατράκης παίζει τον ρόλο του Μήτρου σε νεαρή ηλικία, όταν ερωτεύεται τη Στάθαινα (τότε Μάρω...). Στη δεκαετία του ’30 ο Κατράκης καταξιώνεται στο ελληνικό θέατρο, συνεργαζόμενος με σπουδαίους θιάσους όπως της Μαρίκας Κοτοπούλη και του Βασίλη Αργυρόπουλου αλλά και με το Εθνικό Θέατρο. Θα παντρευτεί επίσης την ηθοποιό Άννα Λώρη αλλά ο γάμος τους θα διαλυθεί πριν από τον πόλεμο.
Θα πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο και στη συνέχεια θα ενταχθεί στο ΕΑΜ. Στη διάρκεια της Κατοχής ο Μάνος Κατράκης πρωτοστατεί στην ίδρυση του Κρατικού Θέατρου Θεσσαλονίκης, φροντίζοντας για τη θεατρική παιδεία των Θεσσαλονικιών σε χρόνια πολύ δύσκολα. Μετά την Απελευθέρωση όμως αρχίζει μια ακόμα δυσκολότερη περίοδο για τον Κατράκη, αφού πλέον διώκεται για τις ιδέες του: απολύεται από το Εθνικό Θέατρο και εξορίζεται στη Μακρόνησο, στην Ικαρία και τον Άη Στράτη. Επιστρέφει στην Αθήνα το 1952 και συνεργάζεται με μεγάλους θιάσους ώσπου, το 1955, ιδρύει το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» με το οποίο παρουσιάζει στο Πεδίο του Άρεως πολλές σημαντικές παραστάσεις ελληνικών έργων. Τους χειμώνες το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» είτε περιοδεύει είτε φιλοξενείται σε χειμερινά θεάτρα της Αθήνας. Το φθινόπωρο του 1961 εγκαινιάζει το θέατρο «Άννα-Μαρία Καλουτά» της οδού Πατησίων με την Οδύσσεια του Νίκου Καζαντζάκη (στη φωτογραφία τον βλέπουμε στα εγκαίνια του θεάρου μαζί με τις αδελφές Καλουτά).
Εδώ μπρούμε να σημειώσουμε μια... παράξενη συνάντηση Κατράκη-Βλαχοπούλου: παράλληλα με την Οδύσσεια,στο θέατρο «Καλουτά» παρουσιάζεται από αποκλειστικά «Θίασο Γυναικών» η μουσική κωμωδία του Γιώργου Γιαννακόπουλου Της Φυλακής τα σίδερα με επικεφαλής τις Άννα και Μαρία Καλουτά, Ρένα Βλαχοπούλου, Καίτη Μπελίντα και Μπέτυ Μοσχονά. Το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» δίνει κανονικά δυο παραστάσεις τη μέρα με την Οδύσσεια, ενώ ο «Θίασος Γυναικών» παίζει τις μεσημεριανές ώρες, πριν την Οδύσσεια, αλλά και τις μέρες που ο θίασος του Κατράκη αργεί. Αυτό το πρωτότυπο για τα αθηναϊκά δεδομένα σχήμα και σύστημα δυστυχώς δεν έχει επιτυχία και πολύ σύντομα ο «Θίασος Γυναικών» διακόπτει τις παραστάσεις του ενώ το «Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο» θα αλλάξει έργο.
Πάντως η γνωριμία Κατράκη-Βλαχοπούλου έγινε έξι χρόνια νωρίτερα, το 1955, όταν ο Κατράκης, μετά από μια μακροχρόνια σχέση με την Αλίκη Γεωργούλη, γνώρισε και αγάπησε την επιστήθια φίλη της Ρένας, τη σπουδαία χορεύτρια Λίντα Άλμα.
Ο Μάνος Κατράκης, η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Ορέστης Μακρής καλεσμένοι σε μια πανηγυρική παράσταση της επιθεώρησης 'Αλλος για το Καστρί στο θέατρο "Βέμπο". Οικοδεσπότες (από αριστερά) η Μπέτυ Μοσχονά, ο Κούλης Στολίγκας, η Σοφία Βέμπο, ο Αλέκος Λειβαδίτης και η Ρένα Ντορ (φωτογραφία από το βιβλίο της Σπεράντζας Βρανά Επιθεώρηση καψούρα μου,εκδ. Γλάρος, 1985)
Η Λίντα Άλμα (το πραγματικό της όνομα ήταν Ελένη Θεοφίλου) γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926 και σπούδασε χορό στη σχολή Μοριάνοφ. Η αδελφή της, Κίττυ Άλμα, ξεκίνησε πρώτη ως ηθοποιός στη Μάντρα του Αττίκ (ο οποίος της έδωσε και το ψευδώνυμο Άλμα) αλλά εγκατέλειψε το επάγγελμα νωρίς. Αντίθετα, η καριέρα της Λίντας κράτησε πολλά χρόνια: ξεκίνησε τις εμφανίσεις της το 1942 (στο βαριετέ «Πεύκα» όπου συνάντησε για πρώτη φορά και τη Ρένα Βλαχοπούλου) και χόρευε ως το 1978. Το 1942 την επέλεξε για παρτενέρ του ο περίφημος χορευτής και χορογράφος Γιάννης Φλερύ και υπήρξαν ένα αχώριστο ντουέτο ως το 1975 που σταμάτησε εκείνος να χορεύει.
Λίντα Άλμα, Γιάννης Φλερύ, Ρένα Βλαχοπούλου: την παρέα συμπλήρωνε ο Γιώργος Οικονομίδης και το κουαρτέτο ήταν περιζήτητο στα νυχτερινά κέντρα του '50.
Ο Φλερύ την πήγε στην ομάδα του Νίκολς για να συνεχίσει τις σπουδές της και παράλληλα άρχισαν να χορεύουν στα μουσικά θέατρα και τα βαριετέ της εποχής και αργότερα, μετά τον πόλεμο, στα κοσμικά κέντρα της πρωτεύουσας. Το 1945 συναντιούνται με τη Ρένα Βλαχοπούλου στο θέατρο «Ακροπόλ», στις θρυλικές επιθεωρήσεις Μπλε και άσπρο και Ελεύθερες Νύχτες.Το 1946 το ζεύγος Φλερύ-Άλμα εμφανίζεται στο κέντρο «Μαϊάμι». Εκεί θα τους συναντήσει το 1946 η EdithPiafπου πραγματοποιεί έκτακτες εμφανίσεις στην Αθήνα. Εντυπωσιάζεται από τις χορευτικές τους επιδόσεις και τους προτείνει να την ακολουθήσουν στην περιοδεία της ανά την Ευρώπη. Πραγματικά την ακολουθούν και εμφανίζονται σε μεγάλα θέατρα, πότε με την Piafκαι πότε μόνοι τους.
Επιστρέφουν στην Ελλάδα το 1952 και το 1953 συναντούν και πάλι τη Ρένα Βλαχοπούλου στο θεάτρο «Περοκέ». Από τότε και ως το 1967 συνεργάζονται σχεδόν κάθε χρονιά, είτε σε θέατρα είτε σε βαριετέ και νυχτερινά κέντρα. Θρυλική ήταν η τετράδα Γιώργος Οικονομίδης-Ρένα Βλαχοπούλου-Γιάννης Φλερύ-Λίντα Άλμα που δέσποζε στα νυχτερινά κέντρα στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του ’50. Οι δυο γυναίκες συνδέονται με μια βαθιά φιλία που θα κρατήσει πολλά χρόνια και μετά το τέλος της συνεργασίας τους. Ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας θα κρατήσει τη Λίνταμακριά από το θέατρο για δύο χρόνια και το ’69 θα επιστρέψει, νικήτρια, στο θέατρο «Ακροπόλ» στο πλευρό της στενής της φίλης Ρένας, στην επιθεώρηση Γυναίκα του ’69.
Μάνος Κατράκης-Λίντα Άλμα σε μια από τις τελευταίες τους φωτογραφίες (1984)
Από το 1955 που γνωρίζονται η Λίντα Άλμα και ο Μάνος Κατράκης θα δεθούν ως το τέλος της ζωής του. Εκείνη τον στηρίζει σε όλες τις δυσκολίες που περνάει με τις θιασαρχικές του ταλαιπωρίες αλλά και τις κατά καιρούς διώξεις του. Το 1968 του γίνεται έξωση από το Πεδίον του Άρεως και ο Κατράκης συνεργάζεται πλέον με άλλους θιάσους (Ε. Λαμπέτη,Α. Βουγιουκλάκη, Μ. Μερκούρη) αλλά και με το Εθνικό Θέατρο.
Η Άλμα και ο Κατράκης συζούν από τον πρώτο καιρό της γνωριμίας τους χωρίς να έχουν παντρευτεί. Το 1979 όμως εκείνος θα την αιφνιδιάσει οργανώνοντας κρυφά τον γάμο τους. Παρούσα φυσικά και η φίλη της, η «αδελφή» της Ρένα Βλαχοπούλου που μοιράζεται τη χαρά τους.
Ο μεγάλος ηθοποιός δήλωσε στον συγγραφέα της βιογραφίας του Αλέξη Κομνηνό (Κατράκης, εκδ. Κάκτος): «Η Λίντα αντικατέστησε ό,τι είναι δυνατόν να υπάρξει αγαπημένο σ’ έναν άνθρωπο. Μάνα. Πατέρα. Ερωμένη. Σύζυγο. Φιλενάδα. Θύμα. Τι να σου πω. Υπηρέτη. Αφέντη. Τι να σου πω. Δηλαδή δε νομίζω ότι βρίσκονται εύκολα τέτοιοι άνθρωποι. Είναι ένα πλάσμα άλλου κόσμου! [...] Εγώ της έδωσα μάλλον πίκρες. Όμως την λατρεύω. Και τελικα πέρα από τη Λίντα δεν υπάρχει τίποτα άλλο πια. Ούτε υπήρξε ούτε υπάρχει. Κι αυτό από τον πρώτο καιρό που την γνώρισα».
Η Λίντα Άλμα, η χορεύτρια με το θεϊκό κορμί, άφησε ευτυχώς πίσω της αρκετές ταινίες, στις περισσότερες από τις οποίες εμφανίζεται μαζί με τον Γιάννη Φλερύ και αποδεικνύει αυτό που δήλωνε ο παρτενέρ της στη Σπεράντζα Βρανά (Επιθεώρηση Καψούρα μου, εκδόσεις Γλάρος): «Πάνω στη σκηνή η Λίντα μετουσιωνότανε, έπαιρνε μια έκφραση το πρόσωπό της ανάλογα με το ρόλο, που ήταν έκτακτη. Σε κείνους τους ρόλους δε, που έπρεπε να προβάλλεται ο παράγων γυναίκα, ήταν ανυπέρβλητη. Το περίεργο της Λίντας ήταν ότι ενώ είχε αυτή την τρομερή ακτινοβολία της θηλυκάδας, δεν προκαλούσε πόθους. Ήταν ένα μπιμπελό, προκαλούσε θαυμασμό». Ακόμα περισσότερες ταινίες άφησε ευτυχώς ο Μάνος Κατράκης. Σε πολλές από αυτές δεν είναι πρωταγωνιστής. Παίζει δεύτερους ρόλους, «στηρίζοντας» σημαντικές και λιγότερο σημαντικές πρωταγωνίστριες σε ταινίες σημαντικών και λιγότερο σημαντικών εταιριών. Αναγκαζόταν να συμμετάσχει και σε μέτριες ταινίες γιατί χρειαζόταν τα χρήματα για το θέατρό του, για να αντιμετωπίσει τα χρέη του αλλά και τις διώξεις του. Την τελευταία του ταινία, το Ταξίδι στα Κύθηρα του Θόδωρου Αγγελόπουλου, την ολοκλήρωσε λίγο καιρό πριν τον νικήσει ο καρκίνος τον Σεπτέμβρη του 1984 (ήταν αμετανόητος καπνιστής ως το τέλος).
Μετά τον θάνατο του Κατράκη η Λίντα Άλμα θα οργανώσει το αρχείο του και θα φροντίσει για την αξιοποίηση του υλικού που άφησε πίσω του (σκοντάφτοντας συνήθως στην αδιαφορία της πολιτείας και άλλων επίσημων φορέων). Τα τελευταία χρόνια ζούσε στο ξενοδοχείο του ανιψιού της και εκεί πέθανε στις 2 Αυγούστου 1999, χτυπημένη κι εκείνη από τον καρκίνο.
Λίγοι θυμήθηκαν αυτό τον Σεπτέμβρη τον Κατράκη. Πολύ λιγότεροι θυμήθηκαν τον περασμένο μήνα τη Λίντα Άλμα. Το blogαυτό έκανε το καθήκον του και τίμησε αυτές τις δυο σημαντικές προσωπικότητες με τις οποίες η Ρένα Βλαχοπούλου συνδέθηκε για πολλά χρόνια...
Πηγές φωτογραφιών: Οι φωτογραφίες της Ρένας με τη Λίντα Άλμα προέρχονται από τα βιβλία του Μάκη Δελαπόρτα Βίβα Ρένα (εκδ. Άγκυρα, 2002) και Φρέντυ Γερμανός: Μέρες Τηλεόρασης (εκδ. Ορφέας 2007). Η φωτογραφία των Άλμα-Φλερύ-Βλαχοπούλου από τον δίσκο της Ρένας Θα σε πάρω να φύγουμε (εκδ. Athenaum 1985). Οι φωτογραφίες του θεάτρου "Καλουτά" από το βιβλίο του Μάκη Δελαπόρτα Άννα Καλουτά: Η κυρία Επιθεώρηση (εκδ. Ορφέας 2008) Οι φωτογραφίες του Μάνου Κατράκη από αφιέρωμα της ιστοσελίδας www.alicecafe.gr. Οι φωτογραφίες του Κατράκη με τη Λίντα Άλμα από το βιβλίου του Αλέξη Κομνηνού Κατράκης (εκδ. Κάκτος, 1984). Η φωτογραφία από τον γάμο του ζεύγους με τη Ρένα από αφιέρωμα της εφημερίδας Αδέσμευτος Τύπος
