Σαν σήμερα το 1962: Η μόνη που έλειπε...

Στις 23 Δεκεμβρίου 1962 η Ρένα Βλαχοπούλου εμφανιζόταν στο κοσμικό κέντρο Παλιά Αθήνα. Μετά από αρκετό καιρό δεν εμφανιζόταν ως επικεφαλής του προγράμματος αλλά ως "έκτακτος σύμπραξις". Για την ακρίβεια είχε ξεκινήσει τις εμφανίσεις της την προηγούμενη μέρα, στις 22 Δεκεμβρίου, ενώ το πρόγραμμα της Παλιάς Αθήνας είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα με την επιθεώρηση πίστας "Άλλοτε και τώρα" επικεφαλής της οποίας ήταν η Καίτη Μπελίντα, ο Γιάννης Βογιατζής και ο Γιώργος Μουζάκης. Τέλος Νοεμβρίου άρχισε να διαφημίζεται στον Τύπο, εντός πλαισίου, η είδηση ότι σε λίγες μέρες θα εμφανιστεί στο κέντρο "η μόνη που λείπει από τους εκλεκτούς του αθηναϊκού κοινού", η Ρένα Βλαχοπούλου.

Γιατί άργησε να εμφανιστεί η Ρένα Βλαχοπούλου στο αθηναϊκό κοινό; Η απάντηση μάλλον δίνεται σε ένα από τα "Σαν σήμερα" του Οκτωβρίου: στις 3 Οκτωβρίου είχε ανακοινωθεί ότι σταμάτησε το γύρισμα της ταινίας Μερικοί το προτιμούν κρύο επειδή η πρωταγωνίστρια της ταινίας επρόκειτο να υποβληθεί σε εγχείρηση λόγω βλάβης των φωνητικών χορδών. Έπρεπε λοιπόν να αναρρώσει καλά η Ρένα αφενός για να συνεχιστεί το γύρισμα της ταινίας και αφετέρου για να ξεκινήσει τις ζωντανές εμφανίσεις της. Σε μια συνέντευξη που έδωσε στον Ιάσονα Τριανταφυλλίδη (και δημοσιεύτηκε πλήρης στο βιβλιαράκι Η Ρένα Βλαχοπούλου μιλάει στον Ιάσονα Τριανταφυλλίδη των εκδόσεων Andy's Publishers) θυμόταν ότι το πρόβλημα στις φωνητικές της χορδές (υπεραιμία που δημιουργούσε μπιμπίκια ή, αλλιώς, μπουτόν) την είχε αναγκάσει να διακόψει τις εμφανίσεις της στην Οδό Ονείρων. Κάτι τέτοιο δεν τεκμηριώνεται από τον Τύπο, αλλά σίγουρα μιλάμε για την ίδια περίοδο: η Ρένα λοιπόν θυμόταν ότι ήταν χρεωμένη και χωρίς δουλειά και ξαφνικά, ως από μηχανής θεός, εμφανίστηκε μπροστά της, μια μέρα που περπατούσε στην οδό Σταδίου, ένας παλιός συνεργάτης της στον οποίο είχε κάποτε δανείσει χρήματα. Στο μεταξύ εκείνος είχε πλουτίσει και την πήγε σε έναν καλό γιατρό στο Κολωνάκι που ανέλαβε την εγχείρηση. Σε λίγο καιρό, μετά την πρεμιέρα του Μερικοί το προτιμούν κρύο και τη μεγάλη επιτυχία της Ρένας σε αυτό, τέτοιες ιστορίες θα αποτελούσαν πια οριστικά παρελθόν για εκείνη. 

Σε κάθε περίπτωση λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα ήταν έτοιμη να ενώσει τις δυνάμεις της με την Μπελίντα και τον Βογιατζή--και επειδή θα έπρεπε προφανώς να μη χαλάσει τις ισορροπίες που ήδη υπήρχαν στο κέντρο (και ενδεχομένως επειδή θα έπρεπε η εμφάνισή της να διαρκεί λιγότερο από ό,τι των συναδέλφων της για να μην κουράσει τις φωνητικές της χορδές) το όνομά της τοποθετήθηκε για πρώτη και τελευταία φορά κάτω από τα ονόματα της Μπελίντα και του Βογιατζή. Ο τίτλος της ρεβύ πίστας που θα παρουσίαζαν είχε τον τίτλο Γλεντήστε μαζί μας. Σε αυτήν εμφανίζονταν επίσης το χορευτικό ζευγάρι Γιάννης Φλερύ-Λίντα Άλμα, η Άντζελα Ζήλεια και ο Βάσος Σεϊτανίδης.

Η Ρένα Βλαχοπούλου και η Καίτη Μπελίντα 
σε εμφάνισή τους σε κέντρο της Πλάκας.
Δεν αποκλείεται η φωτογραφία να είναι
από τη σεζόν 1962-63
Πηγή φωτογραφίας: Τηλεθεατής, 2-4-1989

Όσο για το τοπίο της νυχτερινής Αθήνας εκείνα τα Χριστούγεννα, βλέπουμε ότι υπάρχει ποικιλία. Ένα παρόμοιο σχήμα που παρουσίαζε επιθεώρηση πίστας, μακριά όμως από την Πλάκα, ήταν αυτό της Πεταλούδας, στην πλατεία Αμερικής. Επικεφαλής του προγράμματος η Ζωζώ Σαπουντζάκη, ο Φώτης Πολυμέρης, η Καίτη Ντένις, ο Δημήτρης Ιβάνωφ με τη Νατάσα, η Τζένη Βάνου "και η βεντέτα της οθόνης Μάρθα Καραγιάννη". Στο λαϊκό πρόγραμμα η Μπέμπα Μπλανς και ο Γιάννης Καραμπεσίνης.

Πίσω στην Πλάκα, στο Κάστρο, θριάμβευαν ο Μανώλης Χιώτης με τη Μαίρη Λίντα, αλλά παρούσα ήταν και η Μπέμπα Κυριακίδου που σε λίγα χρόνια θα γινόταν η τρίτη, μετά τη Ζωή Νάχη και τη Μαίρη Λίντα, σύζυγος του Χιώτη. 

Είδαμε πιο πάνω ότι εμφανιζόταν σε νούμερο της Πεταλούδας και η Μάρθα Καραγιάννη. Σε σχέση με προηγούμενες ή επόμενες χρονιές δεν εντόπισα πολλές εμφανίσεις ηθοποιών σε κέντρα εκείνη την περίοδο (τη δεκαετία του '50, για παράδειγμα, πραγματοποιούσαν εμφανίσεις με σατιρικό νούμερο η Γεωργία Βασιλειάδου και η Σπεράντζα Βρανά). Στο σχετικά λιγότερη κοσμική ταβέρνα των αδελφών Μπούκλια στις Τρεις Γέφυρες βλέπουμε ότι συμμετέχει ο Φίλιος Φιλιππίδης που ήταν δημοφιλής ως Αγκόπ. Στο ίδιο κέντρο, στο πλαίσιο του ρεβεγιόν του Γιώργου Ματαράγκα, εμφανιζόταν και η Νίτσα Μόλλυ, μεγάλο όνομα του ελαφρού τραγουδιού στα χρόνια του '30 και του '40. (Διευκρινίζεται ότι οι τιμές θα παραμείνουν αλά καρτ στη διάρκεια των γιορτών...)

Οι φίλες/φίλοι του ελαφρού τραγουδιού πάντως είχαν επίσης την ευκαιρία να κάνουν ρεβεγιόν με τον κορυφαίο συνθέτη της ελαφράς μουσικής Χρήστο Χαιρόπουλο, που σύμφωνα με τη διαφήμιση, πρόσφερε "μια φυγή από το μουσικό αδιέξοδο" της εποχής (θυμίζω αυτά που αναφέρει ο Γιώργος Παπαστεφάνου για τις απόψεις του Χαιρόπουλου για τον νέο αέρα που έπνεε στον χώρο του ελληνικού τραγουδιού με την κυριαρχία του Μάνου Χατζιδάκι και του Μίκη Θεοδωράκη). Στο πλευρό του μια από τις τελευταίες σπουδαίες παρουσίες του ελαφρού τραγουδιού (και, πολύ αργότερα, σημαντική ραδιοφωνική παραγωγός του Δεύτερου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας) Φραντζέσκα Ιακωβίδου. 

Φαίνεται όμως ότι η νυχτερινή Αθήνα είχε αρχίσει πλέον να κινείται σε κάπως πιο... έντονους ρυθμούς στα night club της εποχής. Οι Forminx, που μόλις είχαν δημιουργηθεί, εμφανίζονταν στο Noturno της Φωκίωνος Νέγρη, όπου υπήρχε και το μοναδικό, τότε, στην Αθήνα Hammond Organ "με την καταπληκτική μελωδικότητά του".

Ενώ στο night club Copacabana o Χάρυ Κλυνν περιστοιχίζεται από (μάλλον) ξένες ατραξιόν, οπότε και το δικό του όνομα γράφεται με λατινικούς χαρακτήρες...

Αυτό περίπου ήταν το εύρος των επιλογών των κοσμικών (και λιγότερο κοσμικών) Αθηναίων για το χριστουγεννιάτικο ρεβεγιόν τους το 1962...      

,   

Σαν σήμερα το 1992: Στην παρουσίαση του δίσκου "Το τελευταίο το φιλί"

Στις 14 Δεκεμβρίου 1992 η Ρένα Βλαχοπούλου έδωσε το "παρούσα" στην παρουσίαση του δίσκου του φίλου και παλιού της συνεργάτη Γιάννη Βογιατζή Το τελευταίο το φιλί που έγινε στο δημοφιλές τότε club Αυτοκίνηση.

Γιάννης Βογιατζής και Ρένα Βλαχοπούλου
στην παρουσίαση του δίσκου Το τελευταίο το φιλί.
Η ίδια φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε λίγα χρόνια αργότερα
και στο ένθετο του CD Η Ρένα τραγουδάει jazz
στο οποίο συμμετείχε και ο Γιάννης  Βογιατζής

Ο δίσκος αυτός, παραγωγή του Στέλιου Φωτιάδη, περιείχε ανέκδοτους στίχους του Αλέκου Σακελλάριου μελοποιημένους από τον Γιάννη Ζουγανέλη. Την ενορχήστρωση υπέγραφε ο Νίκος Λαβράνος. Εκτός από τον Γιάννη Βογιατζή, συμμετείχαν στον δίσκο η Γλυκερία (με δύο τραγούδια), ο Θοδωρής Παπαδόπουλος και ο ίδιος ο Ζουγανέλης στη μεγαλύτερη επιτυχία που ανέδειξε αυτή η δουλειά, το λαϊκό σατιρικό τραγούδι "Ο μακρυμάλλης". Οι στίχοι του συγκεκριμένου τραγουδιού βέβαια είχαν ήδη μελοποιηθεί στο παρελθόν για τις ανάγκες της βιντεοταινίας του Αλέκου Σακελλάριου Ένα αστέρι γεννιέται... με καισαρική στην οποία πρωταγωνιστούσε η Δούκισσα. Τη μουσική της βιντεοταινίας υπέγραφε ο Γιώργος Ζαμπέτας, οπότε πιστεύω ότι εκείνος είχε μελοποιήσει και την πρώτη εκδοχή του "Μακρυμάλλη"...

Στην εκδήλωση εκτός από τη Ρένα Βλαχοπούλου παραβρέθηκε φυσικά η χήρα του Αλέκου Σακελλάριου, Τίνα, η οποία δήλωσε ότι υπήρχαν αρκετοί ακόμα ανέκδοτοι στίχοι του μεγάλου συγγραφέα, στιχουργού και σκηνοθέτη, τη μελοποίηση των οποίων θα επιδίωκε στο μέλλον. Δυστυχώς, από όσο ξέρω, το σχέδιο αυτό δεν πραγματοποιήθηκε. Παρούσες ήταν επίσης η μητέρα και η σύζυγος του Γιάννη Βογιατζή και πλήθος μεγάλων και μικρών αστεριών: Τζένη Βάνου, Ισιδώρα Σιδέρη, Ευγένιος Σπαθάρης, Μίλλυ Καραλή, Κατερίνα Γιουλάκη, Λάκης Παπαδόπουλος, Γιάννης Τζουανόπουλος, Τζέσυ Παπουτσή, Κλεοπάτρα, Ανδρέας Μπονάτσος, Παύλος Κοντογιαννίδης, Κάτια Αθανασίου, Ρένα Παγκράτη, Γιώργος Θεοδοσιάδης, Γιάννης Πετρόπουλος, Δήμητρα Νομικού και άλλες, και άλλοι...

Σαν σήμερα το 1976: Στο "Πλακιώτικο Σαλόνι"

Στις 2 Δεκεμβρίου 1976 η Ρένα Βλαχοπούλου εμφανιζόταν στην επιθεώρηση πίστας του κοσμικού κέντρου Πλακιώτικο Σαλόνι μαζί με τον τραγουδιστή Γιάννη Βογιατζή, το χορευτικό ζευγάρι Μεταξόπουλος-Φοντάνα, τον Γιάννη Πετρόπουλο, τη Μάριον Σίβα και άλλες/-ους καλλιτέχνιδες/-ες.

Βραδυνή, 4-12-1976
Απο το αρχείο του Μάκη Σουρμπή

Η πρεμιέρα του σχήματος αυτού δόθηκε στις 18 Νοεμβρίου 1976, αλλά ήδη από τον Σεπτέμβριο ο Τύπος έγραφε για την επανεμφάνιση της Ρένας Βλαχοπούλου σε νυχτερινό κέντρο μετά από αρκετά χρόνια (για την ακρίβεια, δεν ήταν ούτε πέντε χρόνια, αλλά αφενός τότε ο χρόνος μετρούσε αλλιώς, αφετέρου η παρουσία της Ρένας από τη νυχτερινή Αθήνα είχε γίνει φαίνεται αρκετά αισθητή). Το Βήμα είχε μάλιστα εντάξει αυτή την επανεμφάνιση στη μόδα του "ρετρό" (11-9-1976) που είχε "διαποτίσει" την ψυχαγωγία της Αθήνας. Η μόδα αυτή, παρόλο που ήταν διεθνές φαινόμενο, είχε, πιθανότατα, εδραιωθεί στην Αθήνα χάρη στον Γιώργο Λαζαρίδη που είχε τη φαεινή ιδέα να παρουσιάσει στο θέατρο Μινώα εκείνο το καλοκαίρι, στο δεύτερο μέρος της επιθεώρησης Ο Καραγκιόζης στο Αιγαίο, μια αναβίωση του βαριετέ του Ορέστη Λάσκου με μεγάλα ονόματα όπως η Δανάη, η Νινή Ζαχά, η Μαρίκα Νέζερ και άλλα μεγάλα ονόματα του παρελθόντος με τεράστια επιτυχία. Έτσι, "πήραν θάρρος" και άλλες/-οι καλλιτέχνιδες του χθες και εμφανίστηκαν τη σεζόν 1976-77 σε διάφορα κέντρα: η Κούλα Νικολαΐδου, ο Κώστας Μανιατάκης, ο Φώτης Πολυμέρης, ο Τώνης Μαρούδας, η Καίτη Επισκόπου και ο Χρήστος Χαιρόπουλος. Ταυτόχρονα άρχισαν να επανεκδίδονται σε δίσκους 33 στροφών παλιές επιτυχίες των 78 στροφών (και έτσι έγιναν ξανά διαθέσιμα και κάποια--λίγα φυσικά--τραγούδια της Ρένας μεταξύ άλλων). Φαίνεται όμως πως η Ρένα Βλαχοπούλου θα... κλοτσούσε στην ιδέα να ταυτιστεί το όνομά της με τον όρο "ρετρό"--παρέμενε άλλωστε πάντοτε τόσο μοντέρνα! Έτσι η επιθεώρηση πίστας των Κώστα Νικολαΐδη και Πυθαγόρα που παρουσιάστηκε στο Πλακιώτικο Σαλόνι προσπάθησε με τον τίτλο της να αποποιηθεί την ατμόσφαιρα του ρετρό: Χωρίς ρετρό και τρίχες...

Σαν σήμερα το 1961: Βραδιά για τον Κώστα Πρέντα

Στις 31 Αυγούστου 1961 η Ρένα Βλαχοπούλου συμμετείχε σε μια τιμητική βραδιά για τον συνθέτη του ελαφρού τραγουδιού Κώστα Πρέντα που διοργανώθηκε στο αναψυκτήριο Άλσος.

Τα Νέα, 31-8-1961

Εκείνο το καλοκαίρι η Ρένα Βλαχοπούλου δεν εμφανιζόταν σε κάποιο θέατρο. Εμφανιζόταν στο κοσμικό κέντρο Τροκαντερό, πλάι στον Τώνη Μαρούδα και τον γνωστό κονφερανσιέ Ίκαρο, και στο Άλσος, με διευθυντή ορχήστρας τον Κώστα Πρέντα και κονφερνασιέ και πάλι τον Ίκαρο. Όταν όμως δόθηκε η τιμητική παράσταση για τον Πρέντα είχε ήδη ολοκληρώσει τις τακτικές εμφανίσεις της εκεί.

Εξώφυλλο παρτιτούρας τραγουδιού του Κώστα Πρέντα
με τη φωτογραφία του συνθέτη στο εξώφυλλο.
Από την ιστοσελίδα του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (ΕΛΙΑ)

Οι τιμητικές ήταν βραδιές τα έσοδα των οποίων δίνονταν στον/στην τιμώμενο/-η καλλιτέχνη/-ιδα. Στη διαφήμιση της βραδιάς του Πρέντα διαβάζουμε ότι η είσοδος θα είναι ελεύθερη (ενδεχομένως υπολογίζονταν τα έσοδα από την κατανάλωση των ποτών). Πάντως είναι εντυπωσιακό πόσα μεγάλα ταλέντα μπορούσε να απολαύσει κάποιος/-α με ελεύθερη είσοδο εκείνη τη βραδιά: Δανάη, Τώνης Μαρούδας, Ρένα Βλαχοπούλου, Μαίρη Λω, Νίκυ Γιάκοβλεφ, Γιοβάννα, Γιάννης Βογιατζής, Τζένη Βάνου...

Φωτογραφία από το εξώφυλλο του LP
Ρένα Βλαχοπούλου-Τα ελαφρά του ΄60

Σαν σήμερα το 1964: Στο Φεστιβάλ Τραγουδιού;

Στις 26 Αυγούστου 1964 διαβάζουμε στα Νέα:

Τα Νέα, 26-8-1964

Από τις τρεις ερμηνεύτριες τελικά μόνο η Δανάη συμμετείχε στο 3ο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης που διεξήχθη από τις 16 ως τις 18 Σεπτεμβρίου 1964 (συνέπεσε με τον γάμο του τότε βασιλιά και γι' αυτό προς στιγμήν είχαν γίνει συζητήσεις για την αναβολή του, πράγμα που τελικά δεν έγινε). Δεν ξέρω αν η Ρένα Βλαχοπούλου και η Μαριάννα Χατζοπούλου είχαν σκοπό να συμμετάσχουν με τραγούδια που τελικά δεν προκρίθηκαν. 

Το εξώφυλλο του προγράμματος
του 3ου Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού

Η Δανάη Στρατηγοπούλου πάντως συμμετείχε με το τραγούδι "Ο τοίχος" τους στίχους του οποίου είχε γράψει η ίδια. Τη μουσική είχε γράψει ο Αντρέας Οικονόμου.

Στο πρόγραμμα υπήρχαν μόνο φωτογραφίες των συνθετών.
Δεν γινόταν αναφορά στα ονόματα των ερμηνευτριών/-τών.

Μακεδονία, 16-9-1964

Στα 51 της χρόνια, η ασύγκριτη Δανάη δεν είχε βέβαια την ανάγκη της αναγνώρισης που μπορούσε να προσφέρει ένα βραβείο στις/στους ανερχόμενες/-ους τραγουδίστριες/-τές που συμμετείχαν στο φεστιβάλ. Επειδή όμως, όπως δήλωσε στον Γιώργο Τσάμπρα (στο ένθετο του διπλού CD που συγκέντρωνε τις ηχογραφήσεις τις στις 33 και τις 45 στροφές), ήθελε να έχει την εμπειρία ενός φεστιβάλ τραγουδιού, αποφάσισε να συμμετάσχει. 

Έθνος, 16-9-1964

Εκείνη τη χρονιά είχαν προκριθεί 24 τραγούδια: ακούστηκαν από δώδεκα τις δυο πρώτες βραδιές και το κοινό ψήφισε τα δώδεκα από αυτά που θα διαγωνίζονταν στον τελικό της τρίτης βραδιάς. "Ο τοίχος" ακούστηκε τη δεύτερη βραδιά, στις 17 Σεπτεμβρίου 1964, και, καθώς τότε ο κανονισμός προέβλεπε κάθε τραγούδι να τραγουδιέται δυο φορές από δυο διαφορετικές/-κούς τραγουδίστριες/-στές, ερμηνεύθηκε από τη Δανάη και από τη Νίκη Καμπά. Η ενορχήστρωση του τραγουδιού έγινε από τον Ανδρέα Οικονόμου, ενώ την ορχήστρα διηύθυνε ο Ζακ Ιακωβίδης. Δυστυχώς "Ο τοίχος" δεν προκρίθηκε στον τελικό. Ωστόσο αυτό δεν είχε σημασία για τη Δανάη. 

Η Μακεδονία της 19ης Σεπτεμβρίου έγραψε:

Συγκίνησιν προεκάλεσε εις το ακροατήριον η εμφάνισις της Δανάης. Η καλλιτέχνις με τας διεθνείς επιτυχίας, η απαράμιλλη ερμηνεύτρια των επιτυχιών του Αττίκ και του Χαιρόπουλου ήλθεν εφέτος εις την Θεσσαλονίκην δια να δώση το "παρών" εις το φεστιβάλ. Το κοινόν την εχειροκρότησε θερμά. Και όταν η εκλεκτή καλλιτέχνιες επέστρεφε εις την θέσιν της, δια να συνεχισθή η εκτέλεσις των άλλων τραγουδιών, ήτο δακρυσμένη.

--Έχω τραγουδήσει χιλάδες φορές μπροστά σε κόσμο, είπε. Αυτό που μου συνέβη απόψε, δεν ξέρω, ήταν διαφορετικό.

Μία νεαρά καλλιτέχνις έτρεξε να της σφίξη το χέρι. Η Δανάη την εγκάλιασε και την φίλησε. Ύστερα την ώθηκε απαλά προς την εξέδρα.

--Ετοιμάσου, της είπε. Έρχεται η σειρά σου. Καλή επιτυχία.

Μακεδονία, 18-9-1964

Τελικά τα τραγούδια του 3ου Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης που βραβεύτηκαν ήταν τα εξής: 1) "Ποιος" των Τάκη Μωράκη-Νάντιας Κωνσταντοπούλου (ερμηνεία: Κλειώ Δενάρδου, Νάντια Κωνσταντοπούλου), 2) "Τώρα" των Μίμη Πλέσσα-Κώστα Πρετεντέρη (ερμηνεία: Νίκη Καμπά, Τζένη Βάνου, η οποία το τραγούδησε στη συνέχεια στα Κορίτσια για φίλημα, στο κέντρο στο οποίο διασκέδαζε η Ρένα Βλαχοπούλου και η παρέα της), 3) "Βόηθα Παναγιά" του Γιώργου Μαυρομουστάκη (ερμηνεία: Κλειώ Δενάρδου, Γιοβάννα) και 4) "Ψιλόβροχο" των Σπήλιου Μεντή-Γιάννη Ρίτσου (αγαπημένοι φίλοι της Δανάης και οι δύο...), ερμηνεία Κώστας Προκοπίού, Γιάννης Βογιατζής.

Έθνος, 19-9-1964

Δεν ξέρω αν σώζεται σε κάποιο αρχείο η εκτέλεση του "Τοίχου" με τη συνοδεία της ορχήστρας του φεστιβάλ. Η Δανάη επέλεξε να το συμπεριλάβει στον προσωπικό της δίσκο με τίτλο Η Δανάη τραγουδάει Δανάη που κυκλοφόρησε την επόμενη χρονιά. Τη συνοδεύει μόνο το πιάνο του Λεβ--αλλά το πιάνο του Λεβ σου δίνει ώρες ώρες την εντύπωση ότι ακούς ολόκληρη ορχήστρα...

Μακεδονία, 19-9-1964

Σαν σήμερα στις 1966: Σκούπα και φαράσι

Στις 25 Αυγούστου 1966 τρεις αθηναϊκές εφημερίδες έγραψαν για την τελευταία πρεμιέρα του καλοκαιριού του 1966, δηλαδή για την πρεμιέρα της επιθεώρησης Σκούπα και φαράσι που δόθηκε την προηγούμενη μέρα, στις 24 Αυγούστου 1966 στο θέατρο Μετροπόλιταν.

Τα Νέα, 24-8-1966

Τα Νέα, σχετικά λακωνικά, έγραψαν:

Χθες το βράδυ δόθηκε με επιτυχία η πρεμιέρα της νέας επιθεωρήσεως των Γ. Γιαννακόπουλου-Κ. Νικολαΐδη-Γ. Μουζάκη "Σκούπα και φαράσι" στο Μετροπόλιταν, από τον θίασο Ρένας Βλαχοπούλου, Γιώργου Κωνσταντίνου, Γιάννη Βογιατζή. Στη νέα ρεβύ τραγουδούν η Βλαχοπούλου, ο Βογιατζής και η Έλσα Λάμπο και χορεύουν ο Φώτης Μεταξόπουλος, η Νάντια Φοντάνα και μπαλέτο.

 Τα Νέα, 25-8-1966 

Η Απογευματινή όμως διαφωνούσε:

Η χθεσινή πρεμιέρα του "Μετροπόλιταν" εδόθη με πολύ (sic) προχειρότητα. Συγκεκριμένα η παράστασις επαρουσιάσθη εις τους θεατάς ελλιπής. λόγω της απουσίας του τραγουδιστού Γ. Βογιατζή και την (sic) μη εκτέλεσι του σκετς των κ.κ. Γ. Βογιατζή-ηθοποιού και Γ. Κωνσταντίνου  ως επίσης και όλου του φινάλε της επιθεωρήσεως. Μετά το πέρας (;) της παραστάσεως οι θεαταί--οι πλείστοι των οποίων δεν το... αντελήφθησαν--διεμαρτυρήθησαν εντονώτατα, δημιουργήσαντες μικροεπεισόδια. 

 Απογευματινή, 25-8-1966

Η Απογευματινή δεν διευκρίνισε βέβαια αν αυτό συνέβη και στις δύο παραστάσεις ή μόνο σε μια από τις δύο. Πάντως ο (Γιάννης) Φερμάν(ογλου) στη Βραδυνή επισήμανε τις ατέλειες της πρεμιέρας πιο κομψά:

Παρ' ότι άγουρη, σε εντελώς μοντέρνα γραμμή και (sic) πολλήν επικαιρότητα η νέα επιθεώρησις των κ.κ. Γ. Γιαννακόπουλου-Κ. Νικολαΐδη "Σκούπα και φαράσι" που παρουσιάζει από χθες το "Μετροπόλιταν" αποτελεί την έκπληξιν της καλοκαιρινής περιόδου. 

Με νούμερα που ξεφεύγουν από την συνηθισμένη ρουτίνα της επιθεωρήσεως όπως την: "Αράπικη διαμαρτυρία" με τον Γ. Κωνσταντίνου με ευρωπαϊκή φινέτσα [που] ως... νέγρος διαμαρτύρεται για τη γνωστή σατιρική μελωδία του Ζαμπέτα, τα "Θύματα της απεργίας" με ένα έκτακτο Γιάννη Βογιατζή και τα "Πολιτικά νανουρίσματα" με την πολυσύνθετη Ρένα Βλαχοπούλου ως νταντά που ψάλλει τα εξ αμάξης κατά του Α. Παπανδρέου και του Μ. Θεοδωράκη. Η ίδια εχειροκροτήθη ακόμη με πολλή διάθεσι σε ένα παραστατικό τραγούδι με τον τίτλο "Αθήνα του 66" που θα επιβληθή ασφαλώς σύντομα σαν μία από τις ωραιότερες δημιουργίες της τραγουδιστικής καρριέρας της. Συναρπάζουν απ' αρχής μέχρι τέλους οι μελωδίες του Γ. Μουζάκη καθώς και δύο πονεμένα τραγούδια του, που ερμηνεύει όπως πάντα η εξαίρετη Έλσα Λάμπο.

Με πολλή φαντασία τέλος, το θεαματικό γκαγκστερικό χορευτικό του Φώτη Μεταξόπουλου με την Νάντια Φοντάνα και το ξένο μπαλλέτο του που αβαντάρεται από άφθονα φωτιστικά εφφέ, δικαιολογημένα απέσπασε τα περισσότερα χειροκροτήματα της χθεσινής πρεμιέρας.

Βραδυνή, 25-8-1966 

Δεν ανακάλυψα ακόμα κάποια κριτική από τον αντικαραμανλικό τύπο, για να ξέρω αν τουλάχιστον το νούμερο της Ρένας Βλαχοπούλου ήταν μονόπλευρο όπως αφήνει να εννοηθεί η κριτική της φιλοκαραμανλικής Βραδυνής (η προηγούμενη επιθεώρηση που ανέβηκε πάντως στο "Μετροπόλιταν" εκείνο το καλοκαίρι με τίτλο Ο γάιδαρος του Χότζα είχε ικανοποιήσει τον κριτικό της Αυγής Στ. Δρομάζο). Πάντως στη βιογραφία της Ρένας (Βίβα Ρένα, εκδόσεις Άγκυρα, 2002), ο Μάκης Δελαπόρτας διασώζει δυο τετράστιχα από τα "Πολιτικά νανουρίσματα". Ένα για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή:

Παναγιά μου ένα μωρό
που ήταν λίγο ζωηρό
και το κάναν ντάτσι ντάτσι
κι έφυγε αλλού να κάτσει.

Κι ένα για τον Ανδρέα Παπανδρέου:

Οπαλάκια, οπαλάκια
στέλνει στην ΕΔΑ φιλάκια,
οπαλάκια, οπαλούκια
μην πηδάς πολλά παλούκια.

Βλαχοπούλου-Βογιατζής-Κωνσταντίνου στο Σκούπα και Φαράσι.
Τα σκηνικά της παράστασης ήταν του Γιώργου Ανεμογιάννη.
Από την έκδοση Θέατρο '66 του Θ. Κρίτα

Όσο για το τραγούδι "Αθήνα του '66" δεν είναι άλλο από το πασίγνωστο "Βουαλά η Αθήνα" που όντως έχει μείνει στην ιστορία ως ένα από τα ωραιότερα τραγούδια της τραγουδιστικής καριέρας της Ρένας Βλαχοπούλου--καθώς κυκλοφόρησε και σε δίσκο 45 στροφών μαζί με το τραγούδι "Ο παράς" που τραγουδούσε η Ρένα στην ταινία Η βουλευτίνα. Η δισκογραφημένη εκδοχή είναι λίγο διαφορετική από την εκδοχή που τραγουδούσε η Ρένα στη σκηνή του Μετροπόλιταν (είναι διαφορετικό το πρώτο μισό της δεύτερης στροφής--έχει διασωθεί μια ραδιοφωνική ηχογράφηση αυτής της εκδοχής) και ακόμα πιο διαφορετική από την εκδοχή που δημοσίευσε στο βιβλίο του Πάμε Παρασκήνιο; ο Γιώργος Λαζαρίδης (και υποθέτω την αντέγραψε από το πρόγραμμα της παράστασης που δυστυχώς δεν έχω στα χέρια μου). Η δισκογραφημένη εκδοχή είναι η εξής:

Αθήνα καινούρια, του κόσμου καμάρι,
τραγούδι του ήλιου, της νύχτας φεγγάρι.
Θεότρελη πόλη με ξένους πολλούς
και δυο εκατομμύρια ντόπιους τρελούς.
Σαν να'ναι παγόνι, φτερούγες απλώνει.
Στο σούνιο αρχίζει, στη Θήβα τελειώνει.
Και οι κάτοικοί της οι πρωτεουσιάνοι
που είναι απ' τα Κιούρκα, Σουφλί και Κοζάνη
και μένουν Αγάμων, Κανάρη και Σίνα
Γαστούνη Λαμία, βουαλά η Αθήνα.

Γλεντζέδικια πόλη, της νύχτας βεντέτα,
με τον Παρθενώνα και με του Ζαμπέτα.
Κυρίες του κόσμου με μάγκες en frac
Τα σπάν' και ζητούν τον Αράπη τον black.
Περφέκτια, Σελέκτια, και σνομπ και Σουσούδες
και μ' άδειες τις τσάντες οι κουμκανατζούδες.
Και οι Αθηναίες, δυο πόντους φουστίτσα
και μοιάζουν τσολιάδες από την Καρδίτσα.
Κι η νύχτα γεμάτη μ' αρώματα φίνα
γαρδένια, τζατζίκι, βουαλά η Αθήνα!

Και η δεύτερη στροφή όπως την τραγουδούσε η Ρένα στη σκηνή του Μετροπόλιταν:

Κομψή πολιτεία, κομψές συνοικίες
με δυόμισι πάρκα και τρεις ακακίες.
Σουβλάκια, καϊμάκια, μπαράκια τρε σικ,
σε κάθε τετράγωνο δέκα μπουτίκ.
Αστέρια, Κουίντες, Δη Ροκς, Κάβο Ντ' Όροι
με κούρσες φλορίντες γυρίζουν οι φλώροι.
Και οι Αθηναίες... κτλ.

 

Απογευματινή, 1-9-1966

Εκτός από τα "Πολιτικά νανουρίσματα" και το "Βουαλά η Αθήνα", η Ρένα Βλαχοπούλου είχε δύο ακόμα εμφανίσεις στο Σκούπα και φαράσι (ειρήσθω εν παρόδω, ο τίτλος αναφερόταν στο γεγονός ότι "σκούπα και φαράσι" ήταν αυτό που χρειαζόταν στα πολιτικά πράγματα του τόπου): συμμετείχε στο Φινάλε του Α' μέρους (που δεν παίχτηκε το βράδυ της πρεμιέρας) που είχε τίτλο "Ελληνικές παγοδρομίες": σε αυτό όλος ο θίασος με ιμπρεσάριο τον Γιώργο Κωνσταντίνου πήγαινε να καταλάβει το Στάδιο και να δώσει μια παράσταση τύπου "Holiday on Ice". Στο τέλος η Ρένα Βλαχοπούλου χόρευε ένα εξωφρενικό ταγκό με τον Φώτη Μεταξόπουλο.

Από το βιβλίο του Μ. Δελαπόρτα Βίβα Ρένα,
εκδόσεις Άγκυρα, 2002

Και, τέλος, στο δεύτερο μέρος, η Ρένα και όλος ο θίασος έπαιζαν στο σκετς "Κολιάτσου-Παγκράτι"--βρίσκονταν όλοι/ες μαζί σε ένα λεωφορείο που εκτελούσε αυτή τη διαδρομή και συνέβαιναν διάφορα κωμικοτραγικά...

Τα Νέα, 13-8-1966

Απογευματινή, 26-8-1966

Τέλος, για την ιστορία, ένα απόσπασμα από το νούμερο "Μεσάνυχτα και κάτι" που εκτελούσαν η Κατερίνα Γώγου και ο Αλέκος Τζανετάκος (οι οποίοι νομίζω πως ήταν ζευγάρι και στη ζωή εκείνη την περίοδο). Υποδύονταν δυο δημοσιογράφους που ασχολούνταν με την κίνηση της νυχτερινής Αθήνας. Τους παρακάτω στίχους διέσωσε ο... συνάδελφός τους Άγγελος Μηλιάδης στη... συνονόματη στήλη της Απογευματινής "Μεσάνυκτα και κάτι--Η νυκτερινή ζωή της Αθήνας" (26-8-1966).

Μεσάνυχτα και κάτι
κανείς δεν κλείνει μάτι.
Τη νύχτα όλοι χαίρονται ξανά.
Μια Τζάγκουαρ μαρσάρει,
ρολάρει μια Φερράρι
κι η κοσμική Αθήνα ξεκινά.

Αθηναία, Σίλβερ Χάουζ, Κάβο Ντ' Όρο,
Πλαίη μπόυς, ζιγκολό, λιμοκοντόροι.
Και στα κέντρα οι Μερσέντες κι οι Οπελάρες
ξεφορτώνουν και κοντές και κοπελάρες.
Βουλιαγμένες, Βάρκιζες και Καλαμάκια
τα γερά πηρούνια πέφτουν σαν καμάκια.
Κι οι κοψές κυρίες πέφτουν σαν μαινάδες
στα σπληνάντερα και στις μακαρονάδες.

Απογευματινή, 20-8-1966