Πρωτοχρονιάτικα δώρα της ΕΡΤ

Η ΕΡΤ τιμάει τον ρόλο της και τους ακροατές/τις ακροάτριές της κάνοντάς μας πρωτοχρονιάτικα δώρα από το αρχείο της--και όχι μόνο!

Απόψε στις 9μμ ο Σιδερής Πρίντεζης από το Δεύτερο Πρόγραμμα παρουσιάζει ένα αφιέρωμα με τίτλο «Από το Δεύτερο στο Τρίτο...30 χρόνια πριν». Θα μας μεταφέρει νοερά στο Τρίτο Πρόγραμμα του Μάνου Χατζιδάκι το 1979, για να ακούσουμε την περίφημη μουσική συνάντηση του Μάνου Χατζιδάκι με τον Γιώργο Ζαμπέτα στο studio του Τρίτου Προγράμματος τα Χριστούγεννα του 1979, ένα εορταστικό επεισόδιο της Λιλιπούπολης, καθώς και το σχόλιο του Τρίτου με τον Μάνο Χατζιδάκι και με τίτλο «Εκμαγείο μέλλοντος χρόνου» που μεταδόθηκε ακριβώς 30 χρόνια πριν (30 Δεκεμβρίου 1979). Τέλος θα μας χαρίσει ένα μικρό απόσπασμα από το «Τρίτο στεφάνι» του Κώστα Ταχτσή που είχε μεταδοθεί σε συνέχειες τη χρονιά εκείνη με τη Ρένα Βλαχοπούλου και τη Σμάρω Στεφανίδου. Αν θέλετε να θυμηθείτε περισσότερα για αυτή τη ραδιοφωνική προσαρμογή του έργου του Τατχτσή, διαβάστε εδώ και εδώ.

Επιπλέον, το Σάββατο 2 Ιανουαρίου, και πάλι από το Δεύτερο Πρόγραμμα, ο Σιδερής Πρίντεζης θα μεταδώσει αποσπάσματα από ραδιοφωνικές Πρωτοχρονιάτικες επιθεωρήσεις. Το περασμένο Σάββατο μας έδωσε την ευκαιρία να χαρούμε πολύ όμορφα νούμερα και τραγούδια από Χριστουγεννιάτικες επιθεωρήσεις και μουσικές εκπομπές του παλιού ΕΙΡ, όπου ακούσαμε τις αγαπημένες φωνές της Σοφίας Βέμπο, της Γεωργίας Βασιλειάδου, του Δημήτρη Χορν, της Γιοβάννας, της Τζένης Βάνου, του Γιάννη Βογιατζή, και τόσων άλλων παλιών πρωταγωνιστών/πρωταγωνιστριών... Πιστεύω ότι αντίστοιχης σημασίας και ομορφιάς θα είναι τα αποσπάσματα που θα ακούσουμε και το ερχόμενο Σάββατο.

Ωστόσο εκπλήξεις δεν μας επιφυλάσσει μόνο το κρατικό ραδιόφωνο: και η ΕΤ1 μας κάνει ένα υπέροχο δώρο. Την Πρωτοχρονιά, στις 19.45 θα μεταδοθεί η παράσταση που έκαψε το Ηρώδειο τον Ιούνιο του 2008: μιλώ φυσικά για το X-Σκηνής: Αυτά που κάψαν το σανίδι που παρουσίασε ο Σταμάτης Κραουνάκης στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών με την αξιολάτρευτη Σπείρα του και μια πλειάδα πρωταγωνιστών/τριών του ελληνικού θεάτρου. Κορυφαίες παρουσίες η Άννα Καλουτά και η Σπεράντζα Βρανά που, όπως αποδείχτηκε, πραγματοποίησε εκείνα τα δυο βράδια τις τελευταίες της εμφανίσεις στο θέατρο. Περισσότερα για την αλησμόνητη αυτή παράσταση (και για τη φευγαλέα "παρουσία" της Ρένας Βλαχοπούλου σ' αυτήν) μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Συντονιστείτε...

Να η "Ομόνοια Πλας"!

Συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησης η σημερινή, καθώς το Βήμα μας δίνει την ευκαιρία να θυμηθούμε την ιστορία ενός ακόμα θρυλικού τραγουδιού της Ρένας Βλαχοπούλου: στην κασετίνα αυτής της εβδομάδας (η ενδέκατη στη σειρά) υπάρχει το «Ομόνοια Πλας» που δόθηκε χτες αλλά και το «Είσαι το μεγάλο μου αμόρε» που θα δοθεί την Παρασκευή.

Το «Ομόνοια Πλας» υπήρξε ίσως η σημαντικότερη επιθεωρησιακή επιτυχία της Ρένας Βλαχοπούλου, τουλάχιστον στη μετά το 1951 καριέρα της (καθώς πριν το 1951 το μεγαλύτερο σουξέ της ήταν σίγουρα το «Θα σε πάρω να φύγουμε» που επίσης από σκηνή θεάτρου το πρωτοτραγούδησε, στα χρόνια της Κατοχής). Το «Ομόνοια Πλας» ανήκει σε εκείνα τη μεγάλη ομάδα θεατρικών τραγουδιών που είχαν ως θέμα τους την Αθήνα. Πολλές τραγουδίστριες της επιθεώρησης τραγούδησαν τέτοια «αθηναϊκά» τραγούδια, αλλά τα περισσότερα τα είπαν η Σοφία Βέμπο και η Ρένα Βλαχοπούλου. Μάλιστα, το «Ομόνοια Πλας» κυκλοροφόρησε σε δίσκο ταυτόχρονα και με τις δυο: ανήκαν σε διαφορετικές δισκογραφικές εταιρίες (στην Columbia και στην Odeon αντίστοιχα), και η κάθε εταιρία ήθελε να εκμεταλλευτεί τη μεγάλη απήχηση αυτού του τραγουδιού στο κοινό. Λόγω της μεγάλης απήχησης που είχε η Σοφία Βέμπο, πολλοί πιστεύουν ότι το «Ομόνοια Πλας» ήταν δικό της τραγούδι. Αυτό όμως δεν είναι αλήθεια, το τραγούδι αυτό ερμηνεύτηκε πρώτη φορά από τη Ρένα Βλαχοπούλου. Είναι απλώς ένα από τα ελάχιστα τραγούδια που η Σοφία Βέμπο δέχτηκε να πει σε δεύτερη εκτέλεση. Συνήθως άλλες τραγουδίστριες έλεγαν τα τραγούδια που εκείνη ερμήνευε πρώτη.

Ας δούμε όμως την ιστορία του «Ομόνοια Πλας». Αμέσως μετά τη μεγάλη επιτυχία που γνώρισε η Ρένα Βλαχοπούλου στην επιθεώρηση του θεάτρου Βέμπο Σουσουράδα, στην οποία θριάμβευσε το καλοκαίρι του 1954 τόσο ως τραγουδίστρια (με τα τραγούδια «Αθήνα ξελογιάστρα» και «Σατράπη μου») όσο και ως ηθοποιός (με το «Κάνε μου τέτοια»—διαβάστε σχετικά στην προηγούμενη ανάρτηση), συνεργάστηκε με το θέατρο «Κυβέλης» και τον εταιρικό θίασο που εγκαταστάθηκε εκεί για τη χειμερινή περίοδο 1954-55: Μαρίκα Κρεβατά, Σπεράντζα Βρανά, Κώστας Χατζηχρήστος, Κούλης Στολίγκας, Σοφία Βερώνη, Κώστας Δούκας, Γιώργος Γαβριηλίδης, Πόπη Άλβα, το χορευτικό ζευγάρι Γιάννης Φλερύ-Λίντα Άλμα, ο τραγουδιστής Νάσος Πατέτσος και αρκετοί ακόμα ηθοποιοί. Συνθέτης και μαέστρος ο Μενέλαος Θεοφανίδης. Ο θίασος ανέβασε τρία έργα: εναρκτήριο της σεζόν η επιθεώρηση Το τραγούδι της Αθήνας της σπουδαίας τριάδας Γιώργος Ασημακόπουλος-Βασίλης Σπυρόπουλος-Παναγιώτης Παπαδούκας που ανέβηκε στις 28 Οκτωβρίου 1954. Προσέξτε τη διαφήμιση του θεάτρου Κυβέλης στις εφημερίδες: το όνομα της Ρένας Βλαχοπούλου (όπως και των Φλερύ-Άλμα) βρίσκεται σε ειδικό πλαίσιο ξεχωριστά από τον υπόλοιπο θίασο: «και η μεγάλη βεντέτα της εποχής ΡΕΝΑ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ». Η Ρένα έχει και πάλι κατακτήσει την πρώτη θέση στο μουσικό θέατρο και το τραγούδι, μια πρωτιά που είχε ίσως χάσει λόγω της πολύχρονης απουσίας της στο εξωτερικό (1946-51), αλλά που μέσα σε τρία χρόνια σιγά-σιγά ξανακατέκτησε: δεν είναι πλέον η κατοχική «Βασίλισσα της Τζαζ», αλλά είναι η «μεγάλη βεντέτα της εποχής».

Η Ρένα Βλαχοπούλου στο νούμερο
"Τι να κάνω στην Αθήνα"
από την επιθεώρηση
Το τραγούδι της Αθήνας

Στην επιθεώρηση αυτή η Ρένα είχε τρεις εμφανίσεις, σύμφωνα με το πρόγραμμα: το σόλο «Τι να κάνω στην Αθήνα», το δεύτερο νούμερο της καριέρας της, στο οποίο έπαιζε τον… εαυτό της, μια Κερκυραία δηλαδή που έρχεται στην Αθήνα και σχολιάζει τα παράξενα της πρωτεύουσας, μια εμφάνιση με όλον τον θίασο στο φινάλε που είχε τίτλο «Το ελληνικό τσίρκο» και φυσικά την τραγουδιστική της εμφάνιση, το τραγούδι «Ομόνοια Πλας», που όπως θυμάται η ίδια σε συνέντευξη που έδωσε στον Ιάσονα Τριανταφυλλίδη (περιοδικό Δίφωνο, Μάιος 1997), το τραγουδούσε μπροστά σε ένα σκηνικό που γύριζε και έδειχνε την Ομόνοια. Οι στίχοι του τραγουδιού περιγράφουν γλαφυρά την εικόνα της Ομόνοιας της δεκαετίας του ’50.

Σαν την Πλας Πιγκάλ από χρόνια

μια πλατεία πολύ κεντρική

στην Αθήνα μας είναι η Ομόνοια

που είναι η φήμη της ιστορική
Σε κάθε γωνία επτά καφενεία

καρέκλες με κόσμο γεμάτες

και ταξί που ψαρεύουν πελάτες
Κομψοί και ωραίοι, πολίσμαν τροχαίοι

πεντ’ έξι παλιές μπυραρίες

καυγαδάκια στις αφετηρίες
Καμπαρέ με jazz band και belles femmes
με ταμπέλες που λένε welcome
Τι ρυθμός και ζωή και κοσμοσυρροή

μέρα νύχτα και ως το πρωί.
Και τα ανθοπωλεία σειρά στην πλατεία

τριάντα περίπτερα πλάι

κι από κάτω Μετρό που περνάει
Πιο εκεί, κουλουρτζή, ο ταμπλάς

Να η Ομόνοια Πλας.

Μια πλατεία παλιά όλο χάρη
όλοι οι δρόμοι οδηγούν προς τα εκεί
Και μαζεύονται και οι φαντάροι

το απόγευμα την Κυριακή.

Πλατεία κοκέτα, χαλιά σε πακέτα,

τσατσάρες, στυλό και λαχεία

και χαζοί από την επαρχία.
Δυο μέτρα πιο κάτω, πολύ ορεξάτο

perfum ενα γύρω σκορπίζει

το ντονέρ το κεμπάπ που γυρίζει.
Και αργά από κάποιο στενό

για βολτίτσα προβάλλει ο Ζανό.
Τι ρθυμός και ζωή και κοσμοσυρροή

μέρα νύχτα και ως το πρωί.
Και πριν ξημερώσει, ξενύχτηδες τόσοι

περνούνε να παν για το σπίτι

ενώ το πρώτο τραμ σκάει μύτη.
Πιο εκεί, κουλουρτζή, ο ταμπλάς

Να η Ομόνοια Πλας.

Η Ρένα Βλαχοπούλου στο τραγούδι
"Ομόνοια Πλας" στο θέατρο Κυβέλης, 1954

Μάστορες του είδους, οι τρεις συγγραφείς και στιχουργοί: από τις πιο ωραίες και ζωντανές περιγραφές της αθηναϊκής πραγματικότητας που γράφτηκαν ποτέ για τραγούδι… Υπάρχουν όλα μέσα, από τον γύρο και το "μετρό" μέχρι τον ομοφυλόφιλο που βγαίνει για «βόλτα» (αξίζει να σημειωθεί ότι ο τραγούδι αυτό έχει διασκευαστεί και στα «καλλιαρντά», μια πολύ ενδιαφέρουσα διασκευή που δημοσιεύτηκε στο Δίφωνο προ ετών).

Η «Ομόνοια Πλας» γνώρισε τεράστια επιτυχία. Τόσο η ηχογράφηση της Ρένας όσο και η ηχογράφηση της Βέμπο ακούστηκαν πολύ στην εποχή τους. Το τραγούδι τραγουδήθηκε πολύ στα κέντρα της εποχής, έφτασε μέσα από το ραδιόφωνο σε όλη την Ελλάδα (και ας μην αφορούσε πολύ τους «χαζούς από την επαρχία») και η καριέρα του συνεχίστηκε και μετά το τέλος των παραστάσεων της επιθεώρησης Το Τραγούδι της Αθήνας.

Το δεύτερο έργο εκείνης της σεζόν στο θέατρο Κυβέλης ήταν μια μουσική κωμωδία του Μενέλαου Θεοφανίδη με τίτλο Ραντεβού στο Καμπαρέ που είχε ήδη παρουσιαστεί σε περιοδεία και είχε γίνει και ταινία την προηγούμενη χρονιά με τίτλο Νύχτες της Αθήνας, στην οποία πρωταγωνιστούσαν οι Κούλης Στολίγκας, Καλή Καλό, Κώστας Χατζηχρήστος, Κώστας Μανιατάκης, Ρένα Στρατηγού, Μαίρη Νικολαϊδου κ. ά. Στο θέατρο Κυβέλης τον ρόλο της Αφροδίτης (που στην ταινία έπαιζε η Καλή Καλό) ανέλαβε η Ρένα Βλαχοπούλου: ήταν η μοιραία γυναίκα που ξελόγιαζε μπαμπά και γιο, τον Κούλη Στολίγκα και τον Κώστα Χατζηχρήστο αντίστοιχα. Το έργο ξεκίνησε τις παραστάσεις του στις 18 Δεκεμβρίου, ενώ λίγες μέρες αργότερα η Ρένα ξεκίνησε παράλληλα εμφανίσεις και στο νυχτερινό κέντρο «Παπαγάλος» της Φωκίωνος Νέγρη επικεφαλής μεγάλου προγράμματος και με τη συνοδεία της ορχήστρας του Βαγγέλη Κανελίδη (πατέρα της σπουδαίας Αλέκας Κανελλίδου). Το 1954 έφτανε στο τέλος του και ήταν σίγουρα η χρονιά της Ρένας: στην καλλιτεχνική ανασκόπηση της χρονιάς που δημοσιεύτηκε στα Νέα στις 31 Δεκεμβρίου 1954 διαβάζουμε:

Μεταξύ των πλέον αξιοσημειώτων που παρουσίασε το λήγον έτος εις τον τομέα του μουσικού θεάτρου αναφέρουμε την καθιέρωσιν της κ. Ρένας Βλαχοπούλου ως βασικής πρωταγωνίστριας της επιθεωρήσεως και της μουσικής κωμωδίας.

Το Ραντεβού στο Καμπαρέ συνέχισε τις παραστάσεις του ολόκληρο τον Ιανουάριο του 1955, ωστόσο δεν είχε την αναμενόμενη επιτυχία, ίσως επειδή (όπως λέει και η Σπεράντζα Βρανά στο βιβλίο της Τα μπουλούκια, το θέατρο κι εγώ) αφενός είχε ξαναπαιχτεί και αφετέρου το είδος της μουσικής κωμωδίας δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές. Σύντομα λοιπόν, στις 9 Φεβρουαρίου 1955 το διαδέχτηκε η νέα επιθεώρηση των νέων συγγραφέων Ναπολέοντα Ελευθερίου-Κώστα Νικολαϊδη-Ηλία Λυμπερόπουλου που είχε τίτλο Ομόνοια Πλας, πολύ λογικό εφόσον πρωταγωνίστριά της ήταν η πρώτη ερμηνεύτρια του πολύ επιτυχημένου αυτού τραγουδιού. Εκτός από ένα ντουέτο με τον Κώστα Χατζηχρήστο με τίτλο «Απόψε καίω τον ντουνιά» (νούμερο που σύμφωνα με κριτική του Μάριου Πλωρίτη ήταν μια ατυχής μίμηση του θριαμβευτικού «Κάνε μου τέτοια» του προηγούμενου καλοκαιριού) και το νέο της τραγούδι «Να η Αθήνα» (πάλι αθηναϊκό τραγούδι που όμως πέρασε στη δισκογραφία μόνο με τη φωνή της Σοφίας Βέμπο αυτή τη φορά!), η Ρένα συμμετείχε με όλον τον θίασο στο φινάλε του έργου που είχε τίτλο «Ομόνοια Πλας» και, βασισμένο στους στίχους του τραγουδιού, παρουσίαζε όλους τους τύπους της πλατείας Ομονοίας (στη φωτογραφία βλέπουμε τον Κώστα Χατζηχρήστο ως αστυνομικό, αρκετά χρόνια πριν τον Ηλία του 16ου!). Η επιθεώρηση Ομόνοια Πλας παίχτηκε με «εξαιρετική επιτυχία» όπως έγραφε ο Τύπος της εποχής ολόκληρο τον Φεβρουάριο και Μάρτιο του 1955. Σημειώθηκε μάλιστα και μια απόπειρα λογοκρισίας γιατί η Ελληνική Αστυνομία μάλλον θίχτηκε από τον τρόπου που παρουσιαζόταν ο αστυφύλακας στο φινάλε του έργου, απόπειρα που αποδοκιμάστηκε έντονα. Τελικά οι παραστάσεις ολοκληρώθηκαν στις 31 Μαρτίου, νωρίτερα από ό,τι προβλεπόταν λόγω διαφωνίας του θιάσου με τον επιχειρηματία.

Βλαχοπούλου-Χατζηχρήστος
στο φινάλε της επιθεώρησης
Ομόνοια Πλας που προκάλεσε
απόπειρα λογοκρισίας...

Η πορεία του τραγουδιού «Ομόνοια Πλας» όμως δεν σταμάτησε τότε. Το τραγούδι ακουγόταν για πολλά χρόνια ακόμα σε πολλές επιθεωρήσεις, συνήθως διασκευασμένο ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε νούμερου. Μια επιθεώρηση του Περοκέ μάλιστα, που ανέβηκε λίγα χρόνια αργότερα, είχε τον τίτλο Ομόνοια Πλατς Πλουτς, πετυχημένη αναφορά στο συντριβάνι που κοσμούσε πλέον την πλατεία. Οι ηχογραφήσεις του τραγουδιού με τη Ρένα και τη Βέμπο επανακυκλοφόρησαν αρκετές φορές στις 33 στροφές και σε CD. Η ίδια η Ρένα τραγούδησε εκ νέου το τραγούδι στον μεγάλο της δίσκο Θα σε πάρω να φύγουμε (βλ. προηγούμενη ανάρτηση) με περισσότερο μπρίο και με μεγαλύτερη εκφραστικότητα από ό,τι στην πρώτη της εκτέλεση. Επίσης, εκτός από τη Ρένα, το τραγούδησαν η Μαρινέλλα στον δίσκο Η Μαρινέλλα σε τραγούδια της Βέμπο και η Ντόρις Σπίνουλα στον δίσκο της Ομόνοια Πλας που περιείχε αποκλειστικά συνθέσεις του Μενέλαου Θεοφανίδη (ανάμεσά τους και ο «Σατράπης μου»).

Πολλές φορές διασκευές του τραγουδιού τραγουδούσε και η ίδια η Ρένα στις επιθεωρήσεις που εμφανιζόταν. Ο Λάκης Μιχαηλίδης στο βιβλίο του Έτσι γράφεται η επιθεώρηση παρουσιάζει μια διασκευή που έγραψαν ο ίδιος και ο Γιάννης Καλαμίτσης με θέμα τον… Μαρξ και, σύμφωνα με τον συγγραφέα, τραγουδιόταν από τη Ρένα στην επιθεώρηση Έξω η Ελλάδα από το Κιάτο στο θέατρο «Ορφέας» το 1984-85, τριάντα χρόνια μετά την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού.
Λίγα χρόνια αργότερα η Ρένα τραγούδησε μία ακόμα διασκευή της «Ομόνοιας Πλας» στην επιθεώρηση του Γιώργου Κωνσταντίνου Οι τελευταίοι ΠΑΣΟΚράτορες που ανέβηκε στο θέατρο «Καλουτά» την περίοδο 1988-89. Αυτή τη φορά η εικόνα της Ομόνοιας που παρουσιαζόταν ήταν πιο αποκαρδιωτική:

Σε κάθε γωνία επτά καφενεία
γεμάτη η πλατεία αλητεία
τραβεστί, τεμπελιά κι ανεργία.
Αμάξια σεργιάνι, το νέφος ντουμάνι
να σου ‘ρχεται να κάνεις φόνο.
Τα σουβλάκια μας μάραναν μόνο.
Και αφίσες στους δρόμους πολλές.
Να ψηφίσεις ξανά κι ο λαός δεν ξεχνά
και αέρα πουλάνε μπανάλ.
Χοροί, καλλιστεία και δίχως αστεία
τη μέρα και μία ληστεία
μηχανάκια, φρικιά κι αηδία.
Έχει γίνει που λες η Ελλάς
μια Ομόνοια Πλας.

Στο θέατρο "Καλουτά" τραγουδώντας
την Ομόνοια Πλας του 1989

Λίγα χρόνια αργότερα, με αυτό το τραγούδι, η Ρένα Βλαχοπούλου ολοκλήρωσε την επιθεωρησιακή της καριέρα. Το τραγούδησε (με τους πρωτότυπους στίχους του) στην επιθεώρηση του Ακροπόλ Για την Ελλάδα ρε γαμώτο—100 χρόνια επιθεώρηση, την περίοδο 1992-93 (και στο Ράδιο Σίτυ της Θεσσαλονίκης, το Πάσχα του 1993, που ήταν και η τελευταία φορά που την είδα εγώ στη σκηνή): στο δεύτερο μέρος της επιθεώρησης ο θίασος παρουσίαζε ένα ημίωρο αφιέρωμα στα τραγούδια της ελληνικής επιθεώρησης και ένα από αυτά μας το ξαναθύμιζε η πρώτη του ερμηνεύτρια, ένα χρόνο πριν εγκαταλείψει για πάντα το θεατρικό σανίδι…

Η Ρένα Βλαχοπούλου και ο... κουλουρτζής
της Ομόνοιας! Θέατρο Ακροπόλ, 1992-93.

Ωστόσο το τραγούδι αυτό δεν είναι γραφτό να σταματήσει να μας απασχολεί. Τον Ιούνιο του 2006 το ανανεωμένο Φεστιβάλ Αθηνών παρουσιάζει στο Ηρώδειο, έπειτα από πρόταση του προέδρου του Γιώργου Λούκου, ένα αφιέρωμα στη Σοφία Βέμπο. Ερμηνεύτριες η Χάρις Αλεξίου και η Δήμητρα Γαλάνη. Υπεύθυνη για το πρόγραμμα η Λίνα Νικολακοπούλου η οποία αποφασίζει να προσθέσει και τη δική της πινελιά στο θρυλικό τραγούδι αλλάζοντας τη δεύτερη στροφή ως εξής:

Του Βαρώτσου ο Δρομέας λαγός.
Σου χρειάζεται πια ξεναγός.
Τι γλυκιά αντηλιά, τι τσιμεντοφωλιά
να ‘ν’ του δήμου ή του δήμιου δουλειά;
Με φόντο το Χόντο κοιτάζεις στο βρόντο
μια σκιά λίγη να βρεις του κάκου.
Πάει, έφυγε και του Μπακάκου.
Μην κοιτάς μπας και σου ‘ρθει νταμπλάς
Να η Ομόνοια Πλας.

Η Χάρις Αλεξίου ξεσήκωσε θύελλα χειροκροτημάτων τραγουδώντας αυτούς τους στίχους και τις δυο βραδιές στο Ηρώδειο. Και η καριέρα του «Ομόνοια Πλας» συνεχίστηκε φέτος, όλον τον χειμώνα στην Αθηναϊδα, καθώς αυτή την τελευταία διασκευή του τραγουδιού από τη Νικολακοπούλου ερμήνευε απολαυστικά κάθε βράδυ στην παράσταση του Σταμάτη Κραουνάκη Πόσο σ’ αγαπώ επιθεώρηση η πληθωρική Ελεάννα Καραντινού συνοδευόμενη από την υπόλοιπη Σπείρα-Σπείρα (και υποθέτω θα το ερμηνεύει και στη θερινή βερσιόν της παράστασης όλο το καλοκαίρι). Μάλιστα ο τρόπος που κινούνταν η Ελεάννα τραγουδώντας το «Ομόνοια Πλας», αγανακτισμένη, κρατώντας το ένα παπούτσι της στο χέρι, (μου) θύμιζε έντονα τη Ρένα Βλαχοπούλου σε αρκετές θεατρικές εμφανίσεις της τα τελευταία χρόνια. Ίσως να ‘ταν τυχαίο, ίσως πάλι όχι…

Αυτή ήταν η ιστορία ενός ακόμα θρυλικού τραγουδιού της Ρένας Βλαχοπούλου που μας χάρισε το Βήμα χτες. Το επόμενο τραγούδι, το «Είσαι το μεγάλο μου αμόρε» που θα υπάρχει στο CD της Παρασκευής δεν θα μας απασχολήσει πάρα πολύ, γιατί την Παρασκευή θα γιορτάσουμε μια πολύ σημαντική επέτειο… Κατά κάποιον τρόπο ο Ιούλιος είναι ο μήνας της Ρένας Βλαχοπούλου. Περισσότερα όμως στο… επόμενο!

Προς το παρόν, δείτε και ακούστε τη Ρένα Βλαχοπούλου να τραγουδάει το "Ομόνοια Πλας" στο θέατρο Ακροπόλ στις αρχές του 1993:

Χ Σκηνής: Αυτά που κάψαν το σανίδι...

Θέλησα να περάσουν λίγες μέρες από τις δυο βραδιές που έζησα στο Ηρώδειο με το Χ-Σκηνής: Αυτά που κάψαν το σανίδι για να είμαι λίγο πιο αντικειμενικός και ψύχραιμος στην περιγραφή μου! Ανήκω σε εκείνους που λάτρεψαν αυτό το θέαμα (πώς αλλιώς;…) και ήξερα εξαρχής ότι θα το λατρέψω, για αυτό και είχα προμηθευτεί έγκαιρα εισιτήριο και για τις δυο βραδιές. Ήδη γράφτηκαν πολλά (ξεχωρίζω τα κείμενα του Γ. Σαρηγιάννη στα Νέα, του Β. Αγγελικόπουλου στην Καθημερινή, της Ν. Χατζηιωάννου στην Ελευθεροτυπία αλλά και του blogger Θράσος), εκφράστηκαν ενθουσιασμοί και επιφυλάξεις, καταθέτω και εγώ τις δικές μου σκέψεις για την παράσταση αυτή που είχε θέμα της τα θεατρικά τραγούδια του 20ού αιώνα τα οποία ξεκίνησαν από το σανίδι αλλά στη συνέχεια αυτονομήθηκαν και αγαπήθηκαν από όλον τον κόσμο, που πολλές φορές αγνοεί τη θεατρική τους προέλευση.

Η παράσταση κράτησε τρεισήμισι ώρες περίπου και, ειλικρινά, πέρασαν σαν νεράκι. Ο Σταμάτης Κραουνάκης κατάφερε με μαεστρία να χωρέσουν τα πάντα σε αυτήν: τραγούδια και μουσικές, συνθέτες και στιχουργοί και συγγραφείς από διαφορετικά μουσικά και θεατρικά είδη. Ηθοποιοί και τραγουδιστές/τριες διαφορετικών ηλικιών, καταβολών και εμπειριών. Όλα, όλες και όλοι έξοχα ενορχηστρωμένα και στημένα από έναν μεγάλο σύγχρονο μάστορα του μουσικοθεατρικού χώρου που είχε βεβαίως και τη συνδρομή εξαιρετικών συνεργατών: Λίνα Νικολακοπούλου και Γιώργος Παπαστεφάνου στο σχεδιασμό του προγράμματος, Γιώργος Στιβανάκης στην κίνηση, Γιάννης Μετζικώφ στα σκηνικά και κυρίως στα κοστούμια (υπέροχες οι τουαλέτες όλων των πρωταγωνιστριών, ταιριαστές στο ύφος τους, στο είδος που εκπροσωπούσαν, στα τραγούδια που ερμήνευσαν), Ελευθερία Ντεκώ στους φωτισμούς, Κώστας Αυγέρης στα βίντεο (που διακριτικά θύμιζαν όσους/όσες έχουν φύγει αλλά επέστρεψαν για δύο βράδια στο Ηρώδειο…) και Γιώργος Ζαχαρίου στη μουσική διεύθυνση και στις ενορχηστρώσεις που σεβάστηκαν την εποχή κάθε τραγουδιού αλλά ταυτόχρονα το έφεραν και στο σήμερα: δεν θα πω «εκσυγχρόνισαν», αλλά κατάφεραν να κάνουν τις μουσικές του χτες να συνδιαλλαγούν επί ίσοις όροις με τη σημερινή (μουσική) πραγματικότητα. Μεγάλη υπόθεση…

Η Σπείρα Σπείρα στην έναρξη της παράστασης

Και βέβαια η παρουσία επί σκηνής τόσων ταλαντούχων ανθρώπων. Θα ξεκινήσω, όπως όλοι, από τη Σπείρα-Σπείρα, αυτό το υπέροχο σύνολο που εδώ και μια δεκαετία έχει ομορφύνει τον μουσικοθεατρικό χάρτη της Αθήνας (και σπανιότερα, φευ, της υπόλοιπης Ελλάδας): τα εννέα σταθερά μέλη της Σπείρας (Αργυρώ Καπαρού, Ελεάννα Καραντινού, Στέλιος Καρπαθάκης, Δάφνη Λέμπερου, Βασίλης Μοσχονάς, Χρήστος Μουστάκας, Γιώργος Νανούρης, Γιώργος Στιβανάκης, Παρθένα Χοροζίδου) και οι 3 συνεργάτες της (Χρήστος Γεροντίδης, Κώστας Μπουγιώτης, Ελέανα Παπαχρήστου) ήταν διαρκώς επάνω στη σκηνή, σχολίαζαν τα τραγούδια και τις μουσικές σαν μια… φωνητική ορχήστρα και όχι απλώς χορωδία (εξαιρετικό το στήσιμό τους στην αριστερή πλευρά της σκηνής με τα αναλόγια και τις καρέκλες) και στήριζαν (και κυριολεκτικά και μεταφορικά) τους σολίστες (θα ήθελα απλώς σε κάποια τραγούδια να ακούγονται λίγο περισσότερο οι φωνές της Σπείρας και να μην τους καλύπτει η ορχήστρα). Στη δεξιά πλευρά της σκηνής ο κομπέρ Σταμάτης Κραουνάκης στο πιάνο και η κομμέρ Ελένη Ουζουνίδου στις παρλάτες έδεναν τα τραγούδια και τις εποχές.

12 από τα 49 τραγούδια της βραδιάς ήταν του Μάνου Χατζιδάκι. Δεν ήταν τυχαίο αυτό. Θα μπορούσαν να ακουστούν και άλλα τραγούδια του, έχει γράψει τόσο πολλά ωραία κομμάτια για το θέατρο. Αλλά σαφώς έπρεπε να ακουστούν και άλλοι συνθέτες: Θεοδωράκης, Ξαρχάκος, Μουζάκης, Σουγιούλ, Μωράκης Σαββόπουλος, Λεοντής, Σακελλαρίδης και άλλοι και φυσικά και Κραουνάκης! Και βέβαια δεν ακούστηκαν όλοι (ο blogger Θράσος επεσήμανε την απουσία του Γιάννη Σπανού, εγώ θα μπορούσα να επισημάνω κάποιους ακόμα συνθέτες και τραγούδια του «ελαφρού» που πρωτοείπε η Ρένα Βλαχοπούλου), αλλά πώς να χωρέσουν όλα; Η δομή του προγράμματος ήταν σοφά σχεδιασμένη: καμιά παρουσία δεν επισκίασε κάποια άλλη. Η διαδοχή των τραγουδιών ήταν αρμονική και η θέση κάθε τραγουδιού λειτουργική.

Η Σπεράντζα Βρανά (κάτω δεξιά) τραγουδά καθισμένη
στον θώκο, ενώ το κοινό τη βλέπει στον τοίχο
του Ηρωδείου από ταυτόχρονη λήψη κάμερας.

Ας περάσω στους σολίστες και στις ερμηνείες τους, με τη σειρά που εμφανίστηκαν. Ο Kaluta Ngole Γεράσιμος αιφνιδιαστικά κεφάτος στην Πάροδο από τους "Όρνιθες" (με τη συνδρομή της Σπείρας βεβαίως)! Ο Χρήστος Στέργιογλου άψογος και απολαυστικός στις προπολεμικές επιτυχίες του ελαφρού μουσικού θεάτρου. Η Κατιάνα Μπαλανίκα δυναμική στη «Νέα γυναίκα», πονεμένη στο «Χαστούκι» και άφταστη στην «Κρουαζιέρα του διαδρόμου», δικιά της δημιουργία που δεν νομίζω να πει ποτέ κανείς ή καμιά όπως τη λέει η ίδια. Η Ζωζώ Σαπουντζάκη ορμητικός χείμαρρος. Η Μάρω Κοντού γοητευτική και ελαφρώς αυτοσαρκαστική στη «Μαύρη Φορντ». Ο Γιώργος Μαρίνος ευαίσθητος και τρυφερός στις χατζιδακικές του ερμηνείες και στα «Παιδικά Παιχνίδια» του Κραουνάκη (το «Όνειρο παιδιών της γειτονιάς» που περίμενα πως θα ακουστεί στο φινάλε ακούστηκε μόνο ως μουσικό σχόλιο από τη Σπείρα). Η Ζωή Φυτούση μαγευτική σε αποσπάσματα του Απόψε Αυτοσχεδιάζουμε. Η Σόνια Θεοδωρίδου συγκλονιστική στο «Νανούρισμα» του Ματωμένου Γάμου. Ξεσηκωτικοί ο Γρηγόρης Βαλτινός στα τραγούδια από τη Γειτονιά των Αγγέλων των Μίκη Θεοδωράκη-Ιάκωβου Καμπανέλλη και ο Δημήτρης Μπάσης στο «Φίλοι κι αδέλφια» από Το μεγάλο μας τσίρκο των Σταύρου Ξαρχάκου-Ιάκωβου Καμπανέλλη. Η Δάφνη Λέμπερου δωρική στο «Ξενιτεμένο μου πουλί». Η Μάρθα Βούρτση δυναμική και επιβλητική στο «Γελαστό παιδί».

Η Μάρθα Φριντζήλα ιδανική μπρεχτική ερμηνεύτρια. Ο Γιάννης Χαρούλης ιδανικός για τον Καπετάν Μιχάλη. Η Μελίνα Τανάγρη εξαιρετική στην παράβαση από τους Αχαρνής. Η Άννα Παναγιωτοπούλου και ο Λάκης Λαζόπουλος απολαυστικοί κορυφαίοι εκπρόσωποι του «Ελεύθερου Θεάτρου» και του «Θεσσαλικού Θεάτρου» αντίστοιχα. Και το μεγάλο φινάλε με δύο σπουδαίες κυρίες που μας έκαναν την τιμή να εμφανιστούν στο Ηρώδειο μπροστά μας. Η Σπεράντζα Βρανά, αψήφησε τα προβλήματα με τα πόδια της και ερμήνευσε από τον θώκο το «Τραμ το τελευταίο» και το «Μονοπάτι». Και η Κυρία Άννα Καλουτά, η κορυφαία εκπρόσωπος του μουσικού θεάτρου στην Ελλάδα, μας συγκίνησε όλους και όλες με τη λαμπερή παρουσία της, το αγέραστο μπρίο της και το «μήνυμά» της: «Είμαι ακόμα ζωντανή, στη σκηνή…». Το φινάλε αποθεωτικό, με όλον τον θίασο επί σκηνής και την Άννα Καλουτά καθισμένη στη μέση, στον θρόνο της, να τραγουδούν το «Σήκω, χόρεψε συρτάκι», τρυφερή αναφορά στην Αλίκη Βουγιουκλάκη, και να μας αποχαιρετούν με Νίκο Χατζηαποστόλου και «Η πρώτη αγάπη δεν λησμονιέται»…

Δεν ήταν μόνο η Αλίκη παρούσα μέσα από τα βίντεο του Κώστα Αυγέρη. Ήταν εκεί και η Μελίνα Μερκούρη, ο Δημήτρης Χορν, η Κατίνα Παξινού, η Μαρίκα Κοτοπούλη, η Κυβέλη, η Τζένη Καρέζη, η Σοφία Βέμπο, ο Μάνος Χατζιδάκις… Και βέβαια ήταν εκεί και όλοι οι εκπρόσωποι της κωμωδίας και της επιθεώρησης, άρα και η Ρένα Βλαχοπούλου.

Ο Λάκης Λαζόπουλος τραγουδά για τους θεατρίνους και τις θεατρίνες της παλιάς
επιθεώρησης ενώ πίσω του, στον τοίχο του Ηρωδείου, προβάλλονται οι μορφές τους.

Ένιωθα πως η Ρένα Βλαχοπούλου ήταν παρούσα και μέσα από τις φίλες της και για πολλά χρόνια συνεργάτιδές της: την Άννα Καλουτά, τη Σπεράντζα Βρανά, τη Ζωζώ Σαπουντζάκη και τη Μάρω Κοντού (η οποία άλλωστε μας θύμισε και την Οδό Ονείρων—και συγχωρήστε μου την επιμονή—έως και εμμονή—να λέω ξανά και ξανά πόσο σημαντική ήταν η παρουσία της Ρένας Βλαχοπούλου για αυτή την παράσταση του Χατζιδάκι, δείτε τις σχετικές αναρτήσεις του Ιουνίου και του Απριλίου). Αλλά η Ρένα ήταν παρούσα και μέσα από τα λόγια της Λίνας Νικολακοπούλου: το τραγούδι της «Επιθεώρηση» που είχε γράψει μαζί με τον Διονύση Τσακνή για την επιθεώρηση του Θεσσαλικού Θεάτρου Μας πήρε το ποτάμι (παρουσιάστηκε τον χειμώνα του 1990-91) και πρωτοτραγούδησε ο Κώστας Τσιάνος ενώ στο Ηρώδειο μας το θύμισε σαν παρλάτα ο Λάκης Λαζόπουλος, εμβόλιμα στο τραγούδι «Όλα γι’ αυτή την πόλη» από τη Λυσιστράτη:

Επιθεώ- θεώ- θεώ, Θεό δεν έχει η αθεό-
επι θεώ κι επί λαώ επιθεώρηση.
Που ανεβάζει επί σκηνής, τους οδοιπόρους κι ασθενείς
που της φωνάζουν της ζωής: αναθεώρηση!

Σανίδι το σανίδι, πενήντα χρόνια ήδη
και σήμερα απ’ τη Λάρισα για χάρη σου σοφάρισα
στο χρόνο μέσα ολόκληρο ταξίδι.
Μάζεψα χρόνο κι υλικό, σ’ άλλη διάσταση
Πάρε φωτιά Θεσσαλικό, κάνε παράσταση.

Επιθεώ- θεώ- θεώ, Θεό δεν έχει η αθεό-
επι θεώ κι επί λαώ Επιθεώρηση.
Που μια ζωή μας συγκινείς μ αυτούς τους πρώτους ευγενείς
που μες τα χέρια σου γεμίσαν αναγνώριση.

Φωτόπουλος ο Μίμης κληρονομιά μας άφησε
εκείνο το 'θα κάααθεσαι' στο πρόχειρο της μνήμης.
Κι ο Αυλωνίτης ο Βασίλης στο στοιχείο του
σ αυτό το ρόλο του γλεντζέ του αστοιχείωτου.

Επιθεώ- θεώ- θεώ, Θεό δεν έχει η αθεό-
επιθεώ κι επί λαώ Επιθεώρηση.
Μ αυτά τα φίνα θηλυκά που ‘μείναν πλέον θρυλικά
κι από τα γέλια τους παθαίναμε συμφόρηση.

Η Ρένα μας η Ντορ για τσαχπινιά δική της
στα νούμερα που έκανε τον κόσμο πια τον ξέκανε
τραβώντας όλο νάζι το βρακί της.
Κι η Βλαχοπούλου η γυναίκα η τεράστια
με το τραγούδι της ξυπνούσε τα προάστια.

Σταυρίδης Καλουτά,
μα και Λογοθετίδης
Χειροκροτείστε δυνατά
γιατί από τότε και μετά
στο τώρα καταλήγεις.

Και όσο έλεγε τούτα τα λόγια ο Λαζόπουλος, πίσω στους τοίχους του Ηρωδείου προβαλλόταν μια φωτογραφική σύνθεση του Ντίνου Πετράτου με τους πρωταγωνιστές και τις πρωταγωνίστριες του μουσικού θεάτρου που, με εξαίρεση τις τέσσερις κυρίες που εμφανίστηκαν στην παράσταση του Ηρωδείου (Καλουτά, Βρανά, Σαπουντζάκη, Κοντού) και την υπέροχη Μάγια Μελάγια που παρακολούθησε την παράσταση του Σαββάτου (και είμαι σίγουρος ότι της έγινε πρόταση να εμφανιστεί αλλά θα αρνήθηκε για τους δικούς της λόγους), έχουν πια πεθάνει. Ανάμεσά τους η Ρένα Βλαχοπούλου, σε ένα στιγμιότυπο με τη Ζωζώ Σαπουντζάκη από την επιθεώρηση Κάθε καρυδιάς καρύδι που ανέβηκε το καλοκαίρι του ’60 στο θέατρο «Μετροπόλιταν».

Ο Κραουνάκης και οι συνεργάτες του παρέδωσαν, όπως έγραψε ο ίδιος, τον 20^ο αιώνα στον 21^ο και, γράφω εγώ, το έκαναν με τον καλύτερο τρόπο. Η παράσταση είχε συγκίνηση αλλά είχε και μέτρο. Είχε πολλές αναμνήσεις αλλά δεν είχε ρετρό διάθεση. Είχε αναφορές σε «απουσίες» και στο «χθες» αλλά είχε και άφθονο «σήμερα», ζωντανές και δυναμικές παρουσίες. Πάντρεψε ιδανικά ανθρώπους μεγάλης ηλικίας με νέα παιδιά που τώρα ξεκινούν και έχουν τα προσόντα για ένα υπέρλαμπρο μέλλον. Αρκεί να τους σταθούν σπουδαίοι συνθέτες και στιχουργοί, να τους γράψουν τραγούδια σαν κι αυτά, να τους δώσουν ευκαιρίες σαν αυτήν την παράσταση. Για την οποία θέλω να πω πολλά ευχαριστώ: πρώτα από όλα στον Γιώργο Λούκο, τον πρόεδρο του Φεστιβάλ Αθηνών, που είχε αυτή την ιδέα και βέβαια στον Σταμάτη Κραουνάκη που εμπνεύστηκε, οργάνωσε και απογείωσε αυτό το υπέροχο θέαμα. Και τέλος σε όλους τους συντελεστές, τους πρωταγωνιστές και κυρίως τις πρωταγωνίστριες που απέδειξαν την κλάση τους και ορισμένες ξεπέρασαν σημαντικά εμπόδια και... είπαν "ναι"!

Το απόγευμα του Σαββάτου, λίγο πριν τη δεύτερη παράσταση, ο Σιδερής Πρίντεζης είπε στην εκπομπή του Πάμε σαν άλλοτε στο «Δεύτερο» ότι αν ζούσε η Ρένα Βλαχοπούλου, όσο χρονών και αν ήταν, θα ήταν παρούσα στην παράσταση αυτή τραγουδώντας «Έχω απόψε ένα κέφι τρελό». Με κάποιον τρόπο η Ρένα ήταν εκεί… Και όλοι/ες εμείς που ήμασταν επίσης εκεί είχαμε όντως ένα κέφι τρελό!

Ο Σταμάτης Κραουνάκης αποχαιρετά το κοινό του Ηρωδείου
παίζοντας στη λατέρνα το "Αυτή η νύχτα μένει".
Αυτές οι δυο νύχτες θα μείνουν!

Το αλκοόλ κι η νικοτίνη...

Πριν από ένα μήνα περίπου κυκλοφόρησε ένα CD/DVD με τίτλο Τραγούδια με... ουσίες. Πρόκειται για την ηχογράφηση και μαγνητοσκόπηση της μουσικής παράστασης Όταν συμβεί στα πέριξ: Τραγούδια για "τσίλιες... και μία νύχτες" που παρουσιάστηκε στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού στις 4 και 5 Ιουλίου 2007 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Η έκδοση αυτή περιέχει 48 τραγούδια (36 στο DVD) σχετικά με το ποτό, το τσιγάρο και άλλες ουσίες, απαγορευμένες και μη... Βασικός ερμηνευτής των τραγουδιών είναι ο Γιώργος Νταλάρας, αλλά στην επιτυχία της εκδήλωσης συνέβαλαν και οι υπόλοιποι ερμηνευτές: οι Στέλιος Βαμβακάρης, Χρήστος Θηβαίος, Μπάμπης Τσέρτος, Ασπασία Στρατηγού και Μάρθα Φριντζήλα, που ερμηνεύουν τα ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια του προγράμματος, και οι Ζαχαρίας Καρούνης, Χαρά Κεφαλά, Νίνα Λοτσάρη και Θέμης Σερμιέ, που αναλαμβάνουν να αναδείξουν--και ομολογουμένως το καταφέρνουν πολύ καλά!--τα ελαφρά τραγούδια που έχουν θέμα τους το πιοτό, το τσιγάρο και άλλες ουσίες (έκπληξη προκαλεί το ταγκό των Ιωσήφ Ριτσιάρδη και Σύλβιου "Το χασίς"). Θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό ότι οι συντελεστές αυτής της συναυλίας, το πρόγραμμα της οποίας επιμελήθηκε ο Παναγιώτης Κουνάδης, αποφάσισαν να συμπεριλάβουν ελαφρά τραγούδια στην παράσταση. Συνήθως αντίστοιχες εργασίες επικεντρώνονται στο ρεμπέτικο και το λαϊκό τραγούδι και παραβλέπουν μικρά διαμαντάκια του ελαφρού τραγουδιού που έχουν αυτή τη θεματική .
Ένα από αυτά τα διαμαντάκια είναι το τραγούδι "Το αλκοόλ κι η νικοτίνη" που τραγουδάει στην παράσταση αυτή η εξαιρετική Χαρά Κεφαλά και που πρώτη ερμήνευσε η Ρένα Βλαχοπούλου. Για τη δημιουργία του συνεργάστηκαν πέντε άνθρωποι: τη μουσική έγραψαν οι Ζακ Ιακωβίδης και Γιάννης Βέλλας και τους στίχους οι Ασημάκης Γιαλαμάς, Γιώργος Θίσβιος και Κώστας Πρετεντέρης. Πρωτοακούστηκε στην επιθεώρηση Σιγά και με το μαλακό, η οποία ανέβηκε στο θέατρο Ακροπόλ στις 27 Οκτωβρίου του 1956 και παίχτηκε μέχρι τις 14 Φεβρουαρίου του 1957 (τη διαδέχτηκε η επιθεώρηση Αλήθειες και ψευτιές που παίχτηκε μέχρι το τέλος της σεζόν--εκείνα τα χρόνια τα θέατρα ανέβαζαν συνήθως περισσότερα από ένα έργα κάθε σεζόν). Η Ρένα είχε τρεις εμφανίσεις σ' αυτήν: το βασικό της νούμερο "Αμύνεσθαι περί γάμου" (το οποίο αντικαταστάθηκε τον Δεκέμβρη με το νούμερο "Καλησπέρα θλίψη"), μια εμφάνιση στο φινάλε της επιθεώρησης που είχε τίτλο "Ησαΐα χόρευε" (το φινάλε της παλιάς επιθεώρησης ήταν ένα μεγάλο νούμερο στο οποίο συμμετείχε όλος ο θίασος και δεν πρέπει να συγχέεται με την αποθέωση που ήταν ο τραγουδιστικός και χορευτικός αποχαιρετισμός του θιάσου προς το κοινό) και το "ρεαλιστικό τραγούδι" (όπως το χαρακτήρισαν Τα Νέα σε ρεπορτάζ σχετικό με την παράσταση) "Το αλκοόλ κι η νικοτίνη".

Η Ρένα Βλαχοπούλου, ο Νίκος Ρίζος και η Σπεράντζα Βρανά
στο φινάλε της επιθεώρησης Σιγά και με το μαλακό
που είχε τίτλο "Ησαΐα χόρευε".

Εκείνα τα χρόνια ήταν απαραίτητη η παρουσία τέτοιων "αυτόνομων" τραγουδιών σε κάθε επιθεώρηση τα οποία ερμήνευαν τραγουδιστές και τραγουδίστριες (οι ντιζέρ και οι ντιζέζ της εποχής) και γίνονταν γνωστά πρώτα μέσα από το έργο και μετά από το ραδιόφωνο και τους δίσκους. Στο Σιγά και με το μαλακό υπήρχαν τρία τέτοια αυτόνομα τραγούδια: εκτός από το "Αλκοόλ", υπήρχαν το "Απόψε που χωρίζουμε" με την Καίτη Μπελίντα και το "Τύραννε" με την Έφη Πόλυ. Ας θυμηθούμε όμως τους στίχους αυτού του ιδιαίτερου τραγουδιού:

Στο 'να χέρι το ποτήρι, στ' άλλο χέρι το τσιγάρο
με μια θύελλα μιλάω, μ' ένα όνειρο φλερτάρω
και μισώ τον εαυτόν μου που κι εκείνος με μισεί
κι ίσως κάποιος να 'ρθει απόψε, αλλά αυτός δεν είσαι εσύ.

Δεν βαριέσαι, ό,τι κι αν γίνει,
θα μου φτάσουνε για απόψε
το αλκοόλ κι η νικοτίνη...

Στο 'να χέρι το τσιγάρο, στ' άλλο χέρι το ποτήρι
και μπερδεύτηκαν οι σκέψεις στο δικό τους πανηγύρι
και αν πεις και για τη νύχτα, πάει πέρασε η μισή.
Κάποιος έρχεται νομίζω, αλλά αυτός δεν είσαι εσύ.

Δεν βαριέσαι, ό,τι κι αν γίνει,
θα μου φτάσουνε για απόψε
το αλκοόλ κι η νικοτίνη...

Στο 'να χέρι το ποτήρι, στ' άλλο χέρι το τσιγάρο
μέχρι που να ξημερώσει κάποια απόφαση θα πάρω
κι ίσως για το φέρσιμό σου να σου πω απλώς "μερσί".
Κάποιος χτύπησε την πόρτα, αλλά αυτός δεν είσαι εσύ.

Δεν βαριέσαι, ό,τι κι αν γίνει,
θα μου φτάσουνε για απόψε
το αλκοόλ κι η νικοτίνη...

Το τραγούδι αυτό ευτυχώς ηχογραφήθηκε σε δίσκο 78 στροφών (στην άλλη όψη του οποίου η Ρένα τραγουδούσε το "Μαζί σου για πάντα" των Μενέλαου Θεοφανίκη-Ηλία Λυμπερόπουλου που ακουγόταν στην πρώτη της επίσημη ταινία, τις Πρωτεουσιάνικες Περιπέτειες που προβλήθηκε την ίδια περίοδο, 1956-57). Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ατμοσφαιρική ηχογράφηση με μια ιδιαίτερα γοητευτική ερμηνεία από τη Ρένα. Μάλλον το τραγούδι δεν γνώρισε ιδιαίτερη επιτυχία και ήταν για πολλά χρόνια ξεχασμένο. Επανεκδόθηκε μόνο μια φορά σε δίσκο 33 στροφών, στη συλλογή του 1991 Όταν οι ηθοποιοί τραγουδούν νο. 1 (στο νο. 2 εντάχθηκε το άλλο τραγούδι του δίσκου, το "Μαζί σου για πάντα"). Δυστυχώς όμως, όταν η συλλογή αυτή κυκλοφόρησε σε CD, το τραγούδι έμεινε εκτός (πάγια τακτική των εταιριών όταν εκδίδουν διπλά LP σε μονά CD να παραλείπουν κάποια τραγούδια...) παρόλο που στο εξώφυλλο παρέμεινε η φωτογραφία της Ρένας ανάμεσα στους υπόλοιπους ηθοποιούς.
Έτσι το διαμαντάκι αυτό παρέμενε καταδικασμένο στην αφάνεια μέχρι το 2003 που ο Σταμάτης Κραουνάκης (καλός γνώστης του ελαφρού τραγουδιού) το συμπεριέλαβε στην παράσταση της Σπείρας-Σπείρας Η κλασική συνταγή που παίχτηκε για δύο σεζόν στη Μουσική Σκηνή "Αθηναΐς" (2002-03 και 2003-04). Το τραγουδούσαν υπέροχα η Ελεάνα Καραντινού και η Βικτωρία Ταγκούλη. Δυστυχώς και πάλι το τραγούδι αυτό βρέθηκε εκτός του CD με αποσπάσματα από την παράσταση εκείνη που κυκλοφόρησε το 2004. Τέσσερα χρόνια μετά όμως ήρθε επιτέλους η ώρα να φτάσει στα αφτιά ενός πλατύτερου κοινού χάρη στην έκδοση Τραγούδια με ουσίες και την εξαιρετική ερμηνεία της Χαράς Κεφαλά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι παρόλο που στο πλούσιο ένθετο που συνοδεύει την έκδοση δεν γίνεται αναφορά στις πρώτες εκτελέσεις των τραγουδιών (άρα ούτε και στη Ρένα Βλαχοπούλου), μπορεί κανείς να δει στο DVD ότι όσο ερμηνεύει το τραγούδι η Χαρά Κεφαλά, προβάλλεται πίσω της στους τοίχους του Ηρωδείου το εξώφυλλο τη ς παρτιτούρας του τραγουδιού με τη φωτογραφία της Ρένας. (Και αυτό μας δίνει την ευκαιρία να επισημάνουμε πως μάλλον ήταν άκομψο στη διάρκεια της "Ταμπακιέρας" που ερμηνεύει η Μάρθα Φριντζήλα να προβάλλεται η φωτογραφία της Μαρίκας Νίνου που ερμήνευσε το τραγούδι σε δεύτερη εκτέλεση και όχι της Σοφίας Βέμπο που ήταν η αδιαφιλονίκητη πρώτη διδάξασα--έστω και αν η εκδοχή της Φριντζήλα είναι πιο κοντά στην εκδοχή της Νίνου...). Η Χαρά Κεφαλά τραγουδάει μόνο τις 2 στροφές του τραγουδιού, άρα αν θέλει κανείς να ακούσει ολόκληρο το τραγούδι, θα πρέπει να αναζητήσει την παλιά εκείνη ατμοσφαιρική εκτέλεση με τη μοναδική Ρένα Βλαχοπούλου...