Σαν σήμερα το 1944: "Πρωινή παράστασις υπέρ των απόρων καλλιτεχνών"

Στις 21 Μαΐου 1944 δόθηκε στο θέατρο Ολύμπια μια πανηγυρική παράσταση υπέρ των απόρων καλλιτέχνιδων και καλλιτεχνών, στην οποία συμμετείχαν δημοφιλή ονόματα από το θέατρο πρόζας, το λυρικό θέατρο και το ελαφρό μουσικό θέατρο. Η παράσταση ήταν στημένη από τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Αχιλλέα Μαμάκη (τότε αρχισυντάκτη των Αθηναϊκών Νέων), ο οποίος είχε επιμεληθεί τις δύο προηγούμενες χρονιές τις πανηγυρικές παραστάσεις του Φανού των Συντακτών (περισσότερα για αυτές θα διαβάσουμε σύντομα σε ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο της θεατρολόγου Κατερίνας Καρρά στον υπό έκδοση τόμο των πρακτικών του Συνεδρίου για τα 121 χρόνια της επιθεώρησης που διοργάνωσε το Πανεπιστήμιο Κρήτης). Το 1944, αντί του Φανού των Συντακτών, διοργανώθηκε η συγκεκριμένη εκδήλωση, η οποία όμως φαίνεται πως ήταν πρωτοβουλία του "Γερμανικού Ραδιοφωνικού Σταθμού Αθηνών". Ο προπαγανδιστικός της χαρακτήρας αποδεικνύεται άλλωστε από το γεγονός ότι διαφημίστηκε με το ίδιο κείμενο σε όλες σχεδόν τις εφημερίδες, ενώ, την επομένη της εκδήλωσης, δημοσιεύτηκε το ίδιο ακριβώς ρεπορτάζ στις απογευματινές εφημερίδες, και τη μεθεπομένη ένα συντομότερο αλλά σχεδόν όμοιο κείμενο στις πρωινές--τα κείμενα αυτά μάλιστα δημοσιεύονταν σε διαφορετικό χώρο από αυτόν που αφιερωνόταν συνήθως στις καλλιτεχνικές ειδήσεις. Για να πάρουμε μια καλή ιδέα για την εκδήλωση, αναδημοσιεύω το αναλυτικό ρεπορτάζ (που δημοσίευσαν τα Αθηναϊκά Νέα και η Βραδυνή), με κάποιες πρόσθετες πληροφορίες που συνέλεξα από τα υπόλοιπα δημοσιεύματα.  

Το εξώφυλλο του προγράμματος της εκδήλωσης
από το βιβλίο του Πολύβιου Μαρσάν
Ελένη Παπαδάκη. Μια φωτεινή θεατρική πορεία
με απροσδόκητο τέλος
(εκδ. Καστανιώτη)

.

ΕΝΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΝ ΓΕΓΟΝΟΣ

Η ΧΘΕΣΙΝΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΙΣ
ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΑΠΟΡΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ

Η μετά ζωηροτάτου ενδιαφέροντος αναμενομένη χθεσινή παράστασις υπέρ των απόρων καλλιτεχνών που ωργανώθη από τον Γερμανικόν Ραδιοφωνικών Σταθμόν Αθηνών και ειδικώς από την ώραν εκπομπής "Μεταξύ μας" εδόθη χθες την πρωίαν εις τα "Ολύμπια" και εστέφθη υπό καταπληκτικής επιτυχίας. Είνε αφάνταστος η σημειωθείσα κοσμοσυρροή. Όχι μόνον υπερπληρώθησαν όλαι αι θέσεις θεωρείων, αμφιθεάτρου και εξώστου--οι θεαταί του οποίου άρχισαν να φθάνουν εις το θέατρον από της 7.30 πρωινής, και εχρειάσθη ισχυρά αστυνομική δύναμις διά να επιβάλη την τάξιν--αλλ' εκατοντάδες θεατών παρηκολούθησαν την ιστορικήν αυτήν παράστασιν όρθιοι. Το μοναδικόν αυτό θέαμα, που εξετελέσθη με απόλυτον ακρίβεια και εξαιρετικήν φροντίδα και επιμέλειαν, χάρις εις τον κ. Μαμάκην, ο οποίος το διοργάνωσε και το διηύθυνε, επιτελέσας τεράστιον καλλιτεχνικόν άθλον, διήρκεσεν επί 4 1/2 ολόκληρες ώρες, ήτοι η παράστασις ήρχισε εις τας 10.15' και ετελείωσε εις τας 3 παρά τέταρτο, αφού ενεφανίσθη ό,τι καλλίτερον έχει να επιδείξη το ελληνικόν θέατρον εις ολους τους τομείς.

Εις την αρχή επρολόγισεν ο Αιμίλιος Βεάκης επί στίχων του κ. Γεώργου (sic) Γιαννακοπούλου. Αμέσως η μεγάλη ορχήστρα της Α.Ε.Ρ.Ε. [Σημείωση του Rena Fan: Ανώνυμη Εταιρία Ραδιοφωνικών Εκπομπών], υπό την διεύθυνσιν του μουσουργού Γεωργίου Βιτάλη, έπαιξε εις πρώτην εκτέλεσιν την "Ελληνικήν Ραψωδίαν" του ιδίου. Ακολούθως ενεφανίσθη το ζεύγος των κομπέρ της πρώτης πράξεως, η διακεκριμένη πρωταγωνίστρια Κα Κατερίνα Ανδρεάδη, που το κοινόν εδέχθη μ' ιδιαιτέραν εγκαρδιότητα, όπως επίσης και ο τόσον δημοφιλής πρωταγωνιστής Γεώργος (sic) Παππάς. Ακολούθως εξετέλεσαν ένα εύθυμο σκετς καταχειροκροτηθέντες η κ. Μαρίκα Κρεββατά και οι κ.κ. Αντώνης Γιαννίδης και Χριστόφορος Νέζερ. Μετά δύο νοσταλγικά τραγούδια του φωνητικού κουαρτέττου του ραδιοφωνικού σταθμού επαίχθηκε το ιστορικό νούμερο του Μωραϊτίνη "Γιαπί" με τους δημοφιλείς καλλιτέχνας Αυλωνίτην, Αποστολίδην, Δούκα, Ιατρίδη, Κυριακό και τον βαρύτονο του μελοδράματος Τσουμπρήν. Χείμαρροι γέλωτος κατόπιν με το σκετς "Πυγμαχικόν ματς" όπου πρωταγωνίστησε ο άσσος του μουσικού θεάτρου Μίμης Κοκκίνης συμπαραστατούμενος από τον συμπαθήν νέον πρωταγωνιστήν Γεώργο Γαβριηλίδη, τον Μιχ. Δημητρίου και τον καλλιτέχνη της λυρικής σκηνής Καραβουσάνον. Η κ. Μιράντα ακολούθως απήγγειλε με την γνωστήν τέχνην της και κατά διδασκαλίαν του κ. Αλέκου Λιδωρίκη ένα δημοτικό ποίημα καταχειροκροτηθείσα [Σημείωση του Rena Fan: απήγγειλε το "Του Μαυριανού και της αδελφής του"]. 

Εντελώς εξαιρετική υπήρξεν μετά ταύτα η επιτυχία της διαλεκτής πρωταγωνιστρίας Μαίρης Αρώνη, σ' ένα επίκαιρον μονόλογο όπου της εδόθη η ευκαιρία να επιδείξη τόσον τα θαυμάσια υποκριτικά της προσόντα όσον και την ωραία της φωνή. Ο "βασιλεύς της τζαζ" Σπάρτακος κατόπιν με την ορχήστρα του επί σκηνής έπαιξε διάφορα μοντέρνα τραγούδια που εξετέλεσαν κατά τον επιτυχέστερον τρόπον η δις Ηρώ Χαντά, ο τενόρος Μανιατάκης και η Ρένα Βλαχοπούλου. Με δαιμονισμένο μπρίον κατόπιν η βεντέττα της μουσικής σκηνής Άννα Καλουτά με τον Δημήτρη Χορν εξετέλεσαν υπό τας θερμοτέρας εκδηλώσεις του κοινού ένα μουσικό και χορευτικό νούμερο. Συμπαθώς έγινε δεκτός μετά ένας μουσικός μονόλογος που εξετέλεσε με φινέτσα η γνωστή πρωταγωνίστρια της πρόζας κ. Βάσω Μανωλίδου. Το κοινόν ακολούθως απεθέωσε τον κ. Γεώργο Γληνό που απήγγειλε μ' έξαρσι και τέχνη τον πρόλογο από την "Φλογέρα του Βασιληά" του Παλαμά.

Η Μαρίκα Νέζερ και ο Άρης Βλαχόπουλος εσκόρπισαν πολύ κέφι με τις ευτυχείς απομιμήσεις διαφόρων καλλιτεχνικών φυσιογνωμιών. Και η πρώτη πράξις ετελείωσε μ' ένα περίφημο χορευτικό σκετς που κυριολεκτικώς εγοήτευσε και εις το οποίον έλαβον μέρος οι κορυφαίοι χορευταί μας Τατιάνα Βαρούτη, Λουκία Κωτσοπούλου, Νίνα Παυλόφσκα, Μπέλλα Σμάρω, Άγγελος Γριμάνης, Σταύρος Σπυρόπουλος και Γιάννης Φλερύ με ολόκληρον το ανδρικόν και γυναικείον μπαλέττο της "Εθνικής Λυρικής Σκηνής" μ' επί κεφαλής τις σολίστ του Μιμίκα Μαρτάκη, Μιράντα Βούλγαρη και Ελένη Παπαγιαννοπούλου.

Μια σελίδα του προγράμματος
από το βιβλίο του Πολύβιου Μαρσάν
Ελένη Παπαδάκη. Μια φωτεινή θεατρική πορεία
με απροσδόκητο τέλος
(εκδ. Καστανιώτη).
Η εκδήλωση έμελλε να είναι η τελευταία εμφάνιση
της Παπαδάκη μπροστά σε κοινό.

Η δευτέρα πράξις είχε μουσικόν πρόλογον, τον πρόλογον των "Παληάτσων" που ετραγούδησε συνοδεία της υπό τον Γ. Βιτάλη ορχήστρας ο μοναδικός μας βαρύτονος Μαγκλιβέρας. Ακολούθως άλλη 60μελής συμφωνική ορχήστρα, επί σκηνής αυτή, η ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, υπό την διεύθυνσιν του αρχιμουσικού της Λεωνίδα Ζώρα, εξετέλεσε καταχειροκροτηθείσα την εισαγωγή από την "Νυχτερίδα" του Στράους και συνώδευσε τους πρωταγωνιστάς του κρατικού μουσικού θεάτρου Ναυσικά Βουτυρά-Γαλανού [Σημείωση του Rena Fan: στο δημοτικό τραγούδι "Το λαγιαρνί"], Κίτσα Δαμασιώτου [σε απόσπασμα από την Κάρμεν του Μπιζέ], Μαίρη Καλογεροπούλου [ναι, τη Μαρία Καλλάς στην "Casta Diva" από τη Νόρμα του Μπελίνι!...] και τον τενόρο Δελένδα [στο δημοτικό τραγούδι "Ο Λύγκος"] εις μελοδραματικές άριες και δημοτικά τραγούδια. Η ιδία ορχήστρα υπό την διεύθυνσιν του Γερμανού αρχιμουσικού Χανς Χαίρνερ εξετέλεσε δύο ελληνικούς χορούς. Τις μουσικές αυτές εκτελέσεις διήνθιζαν ωραιότατα νούμερα και σκετς. Ο διακεκριμένος πρωταγωνιστής Κώστας Μουσούρης επανέλαβε την παληά μεγάλη του επιτυχία "Ένας γκριζομάλλης κύριος" [νούμερο των Αλ. Σακελλάριου-Θεόφρ. Σακελλαρίδη που έπαιζε στη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου και απορώ πώς "πέρασε" σε μια εκδήλωση που διοργάνωσαν οι αρχές κατοχής. Πιθανώς ο Σακελλάριος άλλαξε τους στίχους του...]. 

Μετά ταύτα η πρωταγωνίστρια της μουσικής σκηνής Μαρίκα Καλουτά με τον θιασάρχη της μουσικής κωμωδίας εκλεκτόν καλλιτέχνην Μάνον Φιλιππίδην και τον Γεώργο Γαβριηλίδη κατεχειροκροτήθησαν εις τον "Εργένη" του Ασημάκη Γιαλαμά. Ο αμίμητος Ορέστης Μακρής έδωσε κατόπιν τον καλλίτερον εαυτόν του εις ένα σπαρταριστόν μεθυσμένον. Είχε μια αφάνταστη επιτυχία και εσκόρπισε ακράτητη ευθυμία η εμφάνισις του μοναδικού μας Μαυρέα ως "Γκόλφω". Γέλιο ατελείωτο και ασυγκράτητο προεκάλεσε και η εκτέλεσις του περίφημου σκετς του κ. Δ. Ψαθά "Ένας νευρικός κύριος" που είχεν απαράμιλλη απόδοσι από τον Βασίλη Αργυρόπουλο, συμπαραστατούμενον από τον κ. Άγγελο Λάμπρου. Προεκάλεσεν ωσαύτως ιδιαιτέρως αίσθησιν η πρώτη εμφάνισις της εξ 22 οργάνων ειδικής γυναικείας τζαζ υπό την διεύθυνσιν του μουσουργού Αινιάν που εξετέλεσε μ' έκτακτον απόδοσιν μοντέρνα τραγούδια.

Το κοινόν διασκέδαζε πολύ και με τις ευφυέστατες αναγγελίες των διαφόρων σκηνών επί στίχων Γιαλαμά και Γεώργου Γιαννακόπουλου που εις το δεύτερο μέρος εγίνοντο από ένα άλλο εκλεκτό ζεύγος κομπέρ: την εξαιρετική μας τραγωδό και πρωταγωνίστριαν του "Εθνικού Θεάτρου" Ελένη Παπαδάκη [Σημείωση του Rena Fan: η τελευταία φορά που εμφανίστηκε επί σκηνής...] και τον δημοφιλή κωμικό Βασίλη Λογοθετίδη. Η μεγαλειώδης παράστασις ετελείωσε μ' εκτέλεσι τριών ελληνικών χορών από τον "Πραματευτή" του Πετρίδη, που εξετέλεσε το μπαλέττο του κρατικού θεάτρου με τραγούδι της 50μελούς χορωδίας του και τον συνθέτη εις την ορχήστρα.

Αι εισπράξεις της εορτής έφθασαν τα 7 1/2 περίπου δισεκατομμύρια [Σημείωση του Rena Fan: δεν έχω εντοπίσει τις τιμές των εισιτηρίων, αλλά βρισκόμαστε στην περίοδο που μια εφημερίδα κόστιζε 40.000 δραχμές] και θα διανεμηθούν μεθαύριον εις τους απόρους καλλιτέχνας υπό ειδικής επιτροπής εις την οποίαν μετέχουν οι κ.κ. Αιμίλιος Βεάκης και Μανώλης Καλομοίρης, ο πρόεδρος του σωματείου ηθοποιών κ. Πατρίκιος, ο πρόεδρος του πανελληνίου μουσικού συλλόγου κ. Σιλαίος και ο κ. Αχ. Μαμάκης, καλλιτεχνικός διευθυντής της αλησμονήτου αυτής παραστάσεως.

Αθηναϊκά Νέα, 22-5-1944 

Να συμπληρώσω μόνο πως κάποια από τα κείμενα έγραψαν ο Δημήτρης Γιαννουκάκης (την παρλάτα της Μανωλίδου) και οι Βασίλης Σπυρόπουλος-Παναγιώτης Παπαδούκας (το νούμερο της Κρεββατά). Τις σκηνογραφίες επιμελήθηκε ο Κλεόβουλος Κλώνης.

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1945: Στο Σινέ Νιους

Στις 18 Φεβρουαρίου 1945 η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Σπάρτακος ξεκίνησαν τις εμφανίσεις τους στο Σινέ Νιους.

Το Σινέ Νιους, ο σημερινός κινηματογράφος Άστορ, ήταν σινεμά επικαίρων (ανταγωνιστικό του Σινεάκ, που βρισκόταν στο υπόγειο του Ρεξ). Την τελευταία κατοχική άνοιξη ο επιχειρηματίας του είχε την ιδέα να παρουσιάσει στο κοινό, μετά το τέλος της κινηματογραφικής προβολής, ένα σύντομο πρόγραμμα βαριετέ με κυριότερη ατραξιόν την ορχήστρα τζαζ του Γιάννη Σπάρτακου και τη "Βασίλισσα της Τζαζ" Ρένα Βλαχοπούλου. Συμμετείχαν ακόμα ο τραγουδιστής Βάγγος Μαράς (με φωνή που θύμιζε Bing Crosby, δυστυχώς χάθηκε από αδέσποτη σφαίρα στα Δεκεμβριανά και δεν άφησε ηχογραφήσεις) και περιστασιακά κι άλλες/-οι καλλιτέχνιδες/-νες της ελαφράς σκηνής, όπως το παιδί-θαύμα Σμαρώ (μετέπειτα Σμαρούλα Γιούλη) και ο Τάκης Μηλιάδης. Η επιτυχία του προγράμματος ήταν τόσο μεγάλη που πολλές μέρες, εκτός από τις καθιερωμένες παραστάσεις απόγευμα και βράδυ (δηλαδή, για να ακριβολογούμε μεσημέρι και απόγευμα λόγω Κατοχής!) δινόταν και πρωινή παράσταση (τις Κυριακές αλλά και άλλες μέρες)... 

Σπάνια φωτογραφία
της Ρένας Βλαχοπούλου στη σκηνή
του Σινέ Νιους, στη διάρκεια της παράστασης.
Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Καλλιτέχνης
στις 4 Μαρτίου 1945
(το περιοδικό βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του ΕΛΙΑ).
Έχουν διασωθεί πολύ λίγες φωτογραφίες
από τη δεκαετία του '40
που απαθανατίζουν τη Ρένα επί σκηνής 

Περίπου ένα χρόνο μετά, καθώς η ζωή στην Αθήνα προσπαθούσε να βρει ξανά τους ρυθμούς της μετά τα Δεκεμβριανά και τη Συμφωνία της Βάρκιζας, η ορχήστρα του Σπάρτακου και η Ρένα Βλαχοπούλου επανήλθαν στη σκηνή του Σινέ Νιους. Μαζί τους εμφανίζονταν ο Γιάννης Φλερύ και η Λίντα Άλμα. Το ζωντανό πρόγραμμα παρουσιαζόταν δυο φορές τη μέρα, στις 12.15 και στις 16.30... Και αυτή τη φορά ανάμεσα στους θεατές βρίσκονταν και Άγγλοι στρατιώτες που είχαν έρθει στην Αθήνα λόγω των Δεκεμβριανών και παρέμειναν για ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1943: Μελωδίες του 1943

Στις 13 Φεβρουαρίου 1943 η Καθημερινή δημοσίευσε μια κριτική για την επιθεώρηση Μελωδίες του 1943 της οποίας η πρεμιέρα είχε δοθεί το προηγούμενο βράδυ 12 Φεβρουαρίου. Εκείνη την περίοδο η Καθημερινή δεν δημοσίευε συχνά κριτικές για το μουσικό θέατρο, οπότε ας δούμε τι έγραψε για τη συγκεκριμένη παράσταση στην οποία εμφανιζόταν η "Βασίλισσα της Τζαζ" Ρένα Βλαχοπούλου.

ΘΕΑΤΡΟΝ ΠΑΝΘΕΟΝ

ΜΕΛΩΔΙΕΣ ΤΟΥ 1943

Επιθεώρησις ΓΙΑΝΝΑΚΟ-

ΠΟΥΛΟΥ-ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ

Εκλεκτόν θεατρόφιλον κοινόν παρηκολούθησε χθες την νέαν εμφάνισιν του καλλιτεχνικού συγκροτήματος του "Πανθέου". Ανεβιβάσθη η με εξαιρετικόν ενδιαφέρον αναμενομένη επιθεώρησις "Μελωδίες του 1943" των κ.κ. Γιαννακοπούλου-Σακελλαρίου. Πρόκειται περί ενός κομψού θεάματος, το οποίον διαμοιράζεται εις τα σκηνάς, τας χορευτικάς επιδείξεις και την εμφάνισιν της ρυθμικής ορχήστρας Φράγκο (sic). Εις την επιτυχήν εμφάνισιν της επιθεωρήσεως συμβάλλουν τα σκηνικά, τα μπαλλέτα του κ. Μπαρκουλιέρο, τα οποία είναι από τα ωραιότατα που έως τώρα επεδείχθησαν εις το μουσικόν θέατρον, η κ. Ρένα Βλαχοπούλου με το τραγούδι της και ιδιαιτέρως η εκτέλεσις των εκλεκτών καλλιτεχνών Μ. Κρεββατά, Μ. Νέζερ, Μάνου Φιλιππίδη, Ι. Στυλλιανοπούλου και Κ. Δούκα, οι οποίοι είχον και από μίαν επιτυχή δημιουργίαν. Το ίδιον δεν δύναται να λεχθή διά τας σκηνάς της επιθεωρήσεως, αι οποία δεν ήσαν ανάλογες της δυναμικότητος των συγγραφέων. Η εκτέλεσις όμως αυτών υπήρξεν εξαιρετική, αφού οι ηθοποιοί ενεφάνισαν επιτυχέστατα διαφόρους τύπους. Η κ. Μαρ Κρεββατά στο "πρώτο ραβασάκι" έπαιξε και ετραγούδησε πολύ καλά. Η κ. Νέζερ εχειροκροτήθη ενθουσιωδώς. Ο κ. Μάνος Φιλιππίδης και ο κ. Ι. Στυλιανόπουλος εδημιούργησαν δύο καλούς τύπους εις το κωμικό σκετς "τα βαφτήσια". Ο κ. Δούκας όπως πάντοτε έπαιξε καλά. Η "Κανταδούλα" με εκτελεστάς τους κ.κ. Φιλιππίδην, Στυλιανόπουλον, Κονταρίνην ήρεσε και εχειροκροτήθη.

Ιδιαιτέραν εντύπωσιν έκαμε η εμφάνισις της ορχήστρας Φράγκο, η οποία κατ' επανάληψιν εχειροκροτήθη ενθουσιωδώς. Η εκτέλεσις της τριφωνίας ωραιοτάτη.

Ο ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ

Αυτή η τελευταία πρόταση είναι ένας πολύ συχνός μπελάς στις κριτικές των επιθεωρησιακών θεαμάτων της περιόδου εκείνης, αφού οι κριτικοί αντί να γράψουν τον τίτλο μιας σκηνής, περιορίζονται στο να την... περιγράψουν: για παράδειγμα έγραφαν η "τριφωνία", το "σκετς", το "φινάλε" καθώς συνήθως υπήρχαν μία τριφωνία, ένα σκετς και ένα φινάλε σε κάθε έργο, οπότε αν δεν έχει σωθεί το πρόγραμμα της παράστασης ή κάποιο άλλο εκτενές ρεπορτάζ από την παράσταση, δεν έχουμε καμιά ελπίδα να εντοπίσουμε τον τίτλο ή το θέμα των σκηνών...

Βραδυνή, 11-2-1943

Ευτυχώς σε αυτή την περίπτωση έχει διασωθεί το πρόγραμμα της παράστασης στο ΕΛΙΑ, και σε αυτό διαβάζουμε ότι η τριφωνία είχε τίτλο "Τα βιοπαλαιστάκια" και εκτελούνταν από την απαράμιλλη Μαρίκα Νέζερ, τον Κώστα Δούκα και τον Ιωάννη Στυλιανόπουλο. Επίσης διαβάζουμε ότι "Τα βαφτήσια" (sic) δεν είναι κωμικό σκετς αλλά το φινάλε της παράστασης. Ακόμα διαβάζουμε ότι τα σκηνικά είναι του κ. Δημητρίου, ενώ παραδόξως δεν διαβάζουμε τίποτα για την εμφάνιση της Πάολας: το όνομά της αναφέρεται στην πρώτη σελίδα (όπως και στις διαφημίσεις): φαίνεται όμως πως έχει αρχίσει να παραγκωνίζεται στους θιάσους, καθώς δεν ανήκει πια στη θιασαρχική φίρμα και το όνομά της βρίσκεται, πρώτο βέβαια αλλά, μετά τον τίτλο του έργου.

 

Τέλος, αξίζει να σημειώσουμε ότι ανεξάρτητα από την καλλιτεχνική της αξία, που δεν αποκλείεται να ήταν όντως μεγάλη, τονίζεται ιδιαίτερα η συμβολή της ιταλικής ορχήστρας τζαζ Φράνκο (όπως την έγραφαν όλες οι διαφημίσεις αλλά και τα ρεπορτάζ άλλων εντύπων), αφού την Αθήνα τη διοικούν οι ιταλικές δυνάμεις. Η ορχήστρα είχε δική της ξεχωριστή εμφάνιση στο τρίτο μέρος της επιθεώρησης (ενώ οι επιθεωρήσεις αποτελούνταν πάντα από δύο μέρη εκείνη την εποχή), ενώ στα πρώτα δύο μέρη έπαιζε φυσικά η ορχήστρα του Γιάννη Σπάρτακου με σολίστ στο ακορντεόν τον Μιχάλη Σουγιούλ, ο οποίος υπέγραφε και τη μουσική υπόκρουση του έργου... 

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1946: Στη δισκογραφία ή στην Κωνσταντινούπολη;

Στις 7 Φεβρουαρίου 1946 διαβάζουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα είδηση στη στήλη "Θεατρικά Νέα" της εφημερίδας Έθνος:

Τα τραγούδια των μουσικών έργων και όλαι αι επιτυχίαι της επιθεωρησιακής σκηνής, που καθ' όλην την διάρκειαν της Κατοχής είχαν παύσει ν' αποτυπούνται εις δίσκους γραμμοφώνου θ' αρχίσουν και πάλιν να εγγράφωνται. Προς τούτο όλα τα εργοστάσια δίσκων τα οποία υπήρχαν προπολεμικώς επαναλαμβάνουν την λειτουργίαν των και αρχίζουν την έκδοσιν νέων δίσκων.   

Χθες ο συνθέτης κ. Γιάννης Σπάρτακος υπέγραψε συμβόλαιον, διά του οποίου θα είνε ο μουσικός διευθυντής της "Κολούμπια", που αρχίζει και αυτή εντός ημερών την εγγραφήν ελαφρών θεατρικών τραγουδιών εις δίσκους με πρώτην εκτελέστριαν την κ. Ρένα Βλαχοπούλου.

Έθνος, 7-2-1946

Δεν γνωρίζω πόσο ευσταθούσε η είδηση και αν όντως υπογράφτηκε τέτοιο συμβόλαιο. Μόλις την προηγούμενη μέρα η Βραδυνή είχε δημοσιεύσει την είδηση ότι ο Σπάρτακος και η Βλαχοπούλου είχαν δεχτεί δελεαστικότατες προτάσεις για σειρά εμφανίσεων στην Κωνσταντινούπολη και το καλλιτεχνικό δίδυμο σκεφτόταν πολύ σοβαρά να τις δεχτεί. Τελικά όντως η Ρένα και ο Σπάρτακος αναχώρησαν για την Πόλη τον Μάιο (λίγο επεισοδιακά στην περίπτωση της Ρένας λόγω μιας άλλης συμφωνίας που φέρεται να είχε συνάψει...), ενώ, σε ό,τι αφορά τη δισκογραφία, διαβάσαμε λίγους μήνες αργότερα ότι οι πρώτοι δίσκοι που κυκλοφόρησε η Columbia περιείχαν τραγούδια με τη φωνή του Νίκου Γούναρη.

Από αιγυπτιώτικη διαφήμιση για τις εμφανίσεις της Ρένας Βλαχοπούλου
και του Γιάννη Σπάρτακου: διακρίνονται τα μουσικά τεμάχια
αρκετών επιτυχιών τους από την περίοδο 1943-1945

Φαίνεται όμως πως, πριν φύγει η Ρένα για την περιοδεία της, πρόλαβε να ηχογραφήσει ένα τραγούδι για την εταιρία στην οποία ανήκε και προπολεμικά, την Odeon/Parlophone: το τραγούδι "Τι σου λένε τα λουλούδια" του Κώστα Γιαννίδη και του Δημήτρη Γιαννουκάκη, στο οποίο, σύμφωνα με τον Οδηγό Δισκογραφίας 78 Στροφών του Δημήτρη Μανιάτη, της έκανε δεύτερη φωνή ο Γιώργος Μουζάκης! Η ηχογράφηση αυτή εξακολουθεί να λανθάνει σήμερα, ενώ αντίθετα ακούγεται ευρέως η εκτέλεση του τραγουδιού από τη Νίτσα Μόλλυ που κυκλοφόρησε ταυτόχρονα. Όσο για τις αδισκογράφητες κατοχικές επιτυχίες της Ρένας Βλαχοπούλου, παρέμειναν όλες αδισκογράφητες στις 78 στροφές, με εξαίρεση το "Μάτια κανακάρικα" των Γ. Μυρογιάννη-Δ. Γιαννουκάκη που ηχογράφησε το 1951, όταν επέστρεψε από την Αμερική, και το "Νάνι νάνι" που ηχογράφησε ο Νίκος Γούναρης... Πόσο μα πόσο κρίμα που η Ρένα Βλαχοπούλου δεν πραγματοποίησε καμία ηχογράφηση στις δισκογραφικές εταιρίες της Αμερικής...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1943: "Έκτακτος πρωινή παράστασις"

Στις 24 Ιανουαρίου 1943, ημέρα Κυριακή, στις 10.30 το πρωί, δόθηκε μια έκτακτη πρωινή παράσταση (τιμητική με άλλα λόγια) της Ρένας Βλαχοπούλου στο θέατρο Πάνθεον. Η είδηση για την πραγματοποίηση αυτής της παράστασης είχε γραφτεί στον αθηναϊκό Τύπο στις 16 Ιανουαρίου, ενώ η πρώτη επίσημη διαφήμιση εμφανίστηκε στις 20 Ιανουαρίου:

Αθηναϊκά Νέα, 19-1-1943

Στην καταχώριση αυτή βλέπουμε ότι στην παράσταση πρόκειται να συμμετέχουν κάποιες/-οι πρωταγωνίστριες/-στές από τα δύο θέατρα στα οποία εμφανιζόταν η Ρένα εκείνη τη σεζόν, το Πάνθεον (Μαρίκα Κρεββατά, Μάνος Φιλιππίδης) και Παπαϊωάννου (Πέτρος Κυριακός, Γιάννης Πρινέας, Ηώς Παλαιολόγου) αλλά και οι δημοφιλέστερες βεντέτες της εποχή Άννα και Μαρία Καλουτά. Ωστόσο, η παράσταση της Ρένας επρόκειτο να έχει σκληρό ανταγωνισμό: για την ίδια μέρα και ώρα ανακοινώθηκε η επανάληψη της Συναυλίας Τραγουδιών του Κώστα Κοφινιώτη που είχε δοθεί με μεγάλη επιτυχία στις 3 Ιανουαρίου στο θέατρο Μοντιάλ (έχουμε μιλήσει ξανά για τη μόδα των συναυλιών που ξεκίνησε ο Κοφινιώτης την προηγούμενη χειμερινή σεζόν). Σε εκείνη τη συναυλία μάλιστα είχε πάρει μέρος και η ίδια η Ρένα: στη διαφήμισή της διαβάζουμε πως μολονότι πρόκειται για συναυλία με τραγούδια του γνωστού στιχουργού, εκείνη θα τραγουδούσε τα δυο μεγάλα σουξέ της εκείνης της περιόδου "Βρέχει" και "Νάνι-νάνι", τα οποία είχαν στίχους των Αλέκου Σακελλάριου και Χρήστου Γιαννακόπουλου. Τόση ήταν η επιτυχία των τραγουδιών αλλά και της Ρένας, που έπρεπε να αναφερθούν ξεχωριστά στη διαφήμιση (σε μια παράσταση με τεράστια ονόματα του τραγουδιού όπως ο Αττίκ, η Δανάη, η Κάκια Μένδρη, και του θεάτρου, όπως ο Κυριάκος Μαυρέας, ο Βασίλης Αυλωνίτης, ο Πέτρος Κυριακός και η Μαρίκα Νέζερ).

Αθηναϊκά Νέα, 2-1-1943

Φυσικά, εφόσον είχε τη δική της παράσταση, η Ρένα δεν μπορούσε να συμμετάσχει στην επανάληψη της συναυλίας του Κοφινιώτη, αλλά ο στιχουργός είχε δεσμεύσει τα περισσότερα από τα μεγάλα ονόματα που είχαν εμφανιστεί στο πρόγραμμα της 3ης Ιανουαρίου.

Και η Ρένα όμως δεν τα κατάφερε άσχημα στο προσκλητήριό της (το καλό του να εμφανίζεσαι σε δύο θέατρα ταυτόχρονα!). Στην πληρέστερη διαφήμιση που δημοσιεύτηκε την παραμονή της παράστασης διαβάζουμε πως θα συμμετάσχουν ακόμα ο Κώστας Δούκας, οι κόρες του Πέτρου Κυριακού, Ρίτσα και Κατερίνα, ο Μιχάλης Δημητρίου, η χορεύτρια Σούζυ Μπριμάνς, τα χορευτικά ζευγάρια Φλερύ-Άλμα (στην αρχή της συνεργασίας τους), Παυλόσκαγια-Σπυρόπουλος, Κώστας-Τζούλια, Γαβριηλίδης-Φιλοσόφου, και βέβαια οι στενότεροι συνεργάτες της Ρένας, το Τρίο Μουτσάτσος και ο Γιάννης Σπάρτακος με την ορχήστρα του που θα συνόδευε τη Ρένα σε όλες τις μεγάλες τζαζ επιτυχίες της εκείνης της περιόδου. Χρέη κονφερανσιέ θα εκτελούσε ο Ερρίκος Κονταρίνης, σύζυγος της Μαρίκας Νέζερ.

Αθηναϊκά Νέα, 23-1-1943

Όλα αυτά βέβαια το πρωί. Το απόγευμα η Ρένα θα εκτελούσε τα γνωστά δρομολόγια από το Πάνθεον στο Παπαϊωάννου και πάλι στο Πάνθεον και πάλι στο Παπαϊωάννου για τις απογευματινές και τις βραδινές παραστάσεις. Η 24η Ιανουαρίου ήταν εισπρακτικώς μια καλή μέρα για τα μουσικά θέατρα της Αθήνας. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Αθηναϊκών Νέων την πρωτιά είχε το θέατρο Απόλλων που παρουσίαζε την οπερέτα του Θ. Σακελλαρίδη Ο κύριος Σεραφείμ με είσπραξη 980.000 κατοχικές δραχμές στην απογευματινή και 1.050.000 δραχμές στη βραδινή. Το Πάνθεον με την επιθεώρηση Στον ρυθμό της τζαζ εισέπραξε 1.724.000 δραχμές, η Αλάμπρα με την επιθεώρηση Ό,τι μας καπνίσει εισέπραξε 1.301.000 δραχμές και το Παπαϊωάννου με τη μουσική ηθογραφία Έτσι είν' η ζωή των Δημήτρη Ευαγγελίδη και Κώστα Γιαννίδη εισέπραξε 1.243.000 δραχμές. Δεν είμαι σίγουρος για την ακριβή τιμή του εισιτηρίου τον Ιανουάριο (οι τιμές αναπροσαρμόζονταν κάθε λίγο λόγω του πληθωρισμού), αλλά δύο μήνες πριν, τον Νοέμβριο του 1942, το ακριβότερο εισιτήριο κόστιζε 3.000 δρχ. και οι εφημερίδες 60 δρχ. Τον Ιανουάριο ξέρουμε ότι οι εφημερίδες κόστιζαν 100 δρχ...

Χωρίς να είμαι απόλυτα βέβαιος, η πρωινή παράσταση της 24ης Ιανουαρίου 1943 ήταν η πρώτη τιμητική της καριέρας της Ρένας Βλαχοπούλου. Η άνοδός της ήταν κατακόρυφη εκείνη τη σεζόν. Ο Τύπος της είχε μόλις απονείμει τον τίτλο "Η βασίλισσα της τζαζ", ενώ τις επόμενες εβδομάδες θα απασχολούσε τις εφημερίδες και με την προσωπική της ζωή...

Σαν σήμερα το 1942: Πρεμιέρα και τελευταίες παραστάσεις

Στις 25 Δεκεμβρίου 1942 δόθηκε στο θέατρο Πάνθεον η πρεμιέρα της επιθεώρησης Στον ρυθμό της τζαζ στην οποία θριάμβευε η "Βασίλισσα της Τζαζ" Ρένα Βλαχοπούλου (τίτλος που κατέκτησε εκείνη τη χειμερινή σεζόν χάρη στις εμφανίσεις της στο θέατρο Πάνθεον). Βρισκόμαστε στον δεύτερο κατοχικό χειμώνα, η κατάσταση στην αγορά έχει κάπως ομαλοποιηθεί και οι κάτοικοι της Αθήνας συρρέουν στα θέατρα, πρόζας και μουσικά.

Ο θίασος του θέατρου αυτού είχε συγκροτηθεί στις αρχές Νοεμβρίου για να παρουσιάζει πρόγραμμα βαριετέ--που το ονόμαζαν "ρεβύ βαριετέ" τότε, χαρακτηρισμός που υποδήλωνε ότι το θέαμα ξεπερνούσε τα όρια του βαριετέ και πλησίαζε αρκετά την επιθεώρηση, κυρίως μέσω του θεάματος και της μουσικής--και η Ρένα Βλαχοπούλου τραγουδούσε σε αυτό υπό τη συνοδεία της ορχήστρας του Θεόδωρου Παπαδόπουλου. Τον Δεκέμβριο όμως ξεκίνησε τη συνεργασία του με το συγκρότημα ο Γιάννης Σπάρτακος με την καινούρια ορχήστρα τζαζ που είχε μόλις σχηματίσει και, υπό τη συνοδεία της, η Ρένα γνώριζε μεγάλη επιτυχία τραγουδώντας ιταλικές επιτυχίες με ελληνικούς στίχους των Αλέκου Σακελλάριου-Χρήστου Γιαννακόπουλου: το "Νάνι νάνι" και το "Βρέχει". Στο συγκρότημα προσχώρησαν, εκτός από τον Σπάρτακο, η Μαρίκα Νέζερ και ο Κώστας Δούκας, "εκτάκτως", όπως ζήτησαν να διευκρινιστεί στον Τύπο, γιατί είχαν ήδη συνάψει συμφωνία με το Θέατρο Αθηνών του Κωστή Μπαστιά, το οποίο φιλοδοξούσε να παρουσιάσει έργα πρόζας αλλά και έργα του μουσικού θεάτρου, όπερες και οπερέτες. Όντως το οπερετικό κλιμάκιο του Θεάτρου Αθηνών πρόλαβε να παρουσιάσει μια οπερέτα, την Εύα του Λέχαρ, στην οποία πρωταγωνιστούσαν, εκτός από τη Ζωή Βλαχοπούλου, η Μαρίκα Κρεβατά και ο Μάνος Φιλιππίδης, αποσπώντας κολακευτικά σχόλια από τις/τους κριτικούς. Τα μεγαλόπνοα σχέδια του Μπαστιά όμως ναυάγησαν, τα τρία κλιμάκια του θιάσου άρχισαν να διαλύονται και έτσι ο Φιλιππίδης και η Κρεβατά εντάχθηκαν κι αυτοί στον θίασο του Πανθέου. Διαθέτοντας λοιπόν τέσσερα έμπειρα στελέχη της επιθεώρησης, ο θίασος προβιβάστηκε από συγκρότημα βαριετέ σε αμιγώς επιθεωρησιακό θίασο και ανήμερα των Χριστουγέννων παρουσίασε την επιθεώρηση των Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου Στον ρυθμό της τζαζ. Σε αυτό το έργο η Ρένα συνέχισε να τραγουδά το "Νάνι Νάνι" και το "Βρέχει" και άρχισε να τραγουδάει και το "Μπουμπούκι", επίσης ιταλικό τραγούδι διασκευασμένο από τον Σπάρτακο και με ελληνικούς στίχους των Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου

Την επόμενη μέρα η εφημερίδα Αθηναϊκά Νέα έγραψε πως το Πάνθεον είχε ασφυκτική κοσμοσυρροή και το πολυπληθές κοινό χειροκρότησε όλα τα νούμερα και τα δύο "σε χονδρή γραμμή" σκετς που όμως κέρδιζαν τον κόσμο χάρη στην ερμηνεία των έμπειρων πρωταγωνιστριών/-τών του θιάσου. Ο συντάκτης (πιθανότατα ο Αχιλλέας Μαμάκης που τότε ήταν ο διευθυντής σύνταξης της εφημερίδας) στάθηκε ιδιαίτερα στη Μαρίκα Νέζερ αλλά και στη Ρένα Βλαχοπούλου:

Όλως ιδιαιτέρα υπήρξεν η επιτυχία της κ. Μαρίκας Νέζερ εις χαρακτηριστικές εμφανίσεις. Η εκλεκτή καλλιτέχνις ενεφάνισε ένα σπαρταριστόν τύπον κουτσής και βαρήκοης νησιώτισσας, επλούτισε δε τις αριστουργηματικές μιμήσεις με νέες εκτελέσεις.

Ούτω αφού εκτελέση η ντιζέζ Ρένα Βλαχοπούλου προ του μικροφώνου τα νέγρικου στυλ τραγούδια με τα οποία επλούτισε το ρεπερτόριόν της--και που έχουν εξαιρετική απόδοσιν από την ορχήστρα τζαζ που διευθύνει ο κ. Σπάρτακος--εμφανίζεται η κ. Μαρίκα Νέζερ και μιμείται την εκτελέστριαν προ του ιδίου μικροφώνου υπό τα ενθουσιώδεις εκδηλώσεις του κοινού.

Αθηναϊκά Νέα, 26-12-1942

Η Νέζερ, η μεγάλη αυτή κωμικός της επιθεώρησης, της οποία η μιμητική ικανότητα έχει διασωθεί σε ένα νούμερο ραδιοφωνικής επιθεώρησης, μιμούνταν επίσης τον Μίμη Κοκκίνη, τον Βασίλη Αργυρόπουλο και τη γυναίκα του Γιώτα Λάσκαρη. Στον θίασο του Πανθέου συμμετείχαν ακόμα η Πάολα Νικολέσκο, κάπως παραγκωνισμένη σε σχέση με τις προπολεμικές της εμφανίσεις, το Τρίο Μουτσάτσος και ο Μανώλης Καστρινός, ενώ καλλιτεχνικός διευθυντής του θιάσου ήταν ο κωμικός Ιωάννης Στυλιανόπουλος.

Η Ρένα Βλαχοπούλου όμως δεν εμφανίστηκε εκείνα τα Χριστούγεννα  μόνο στην πρεμιέρα του θεάτρου Πάνθεον. Παράλληλα εμφανιζόταν και στην επιθεώρηση του θεάτρου Παπαϊωάννου Αθηναϊκά μοτίβα που ολοκλήρωνε εκείνη την εβδομάδα τον επιτυχή κύκλο των παραστάσεών της για να παραχωρήσει την Πρωτοχρονιά τη θέση της στην οπερέτα Έτσι είν' η ζωή. Η Ρένα ήταν μάλλον η πρώτη που ντουμπλάριζε επίσημα στα κατοχικά θέατρα--γιατί ανεπίσημα, δηλαδή χωρίς να γράφεται στο πρόγραμμα ή στις διαφημίσεις, αυτό συνέβαινε ήδη. Οι υποχρεώσεις της είχαν αυξηθεί σημαντικά, αφού είχε αναλάβει την ανατροφή των τριών μικρότερων αδελφών της, της Άννας, του Σπύρου και του Μίμη, ενώ φρόντιζε και για τη νοσηλευόμενη Μαρίνα που δυστυχώς θα πέθαινε σύντομα. Συνεπώς ήταν μονόδρομος οι διπλές εμφανίσεις της--αυτό πρακτικά σήμαινε ότι τις μέρες των διπλών παραστάσεων πηγαινοερχόταν στο Πάνθεον και το Παπαϊωάννου πρώτα για την απογευματινή (στις 3μμ) και έπειτα για τη βραδινή (στις 6μμ) παράσταση. Οι εμφανίσεις της όμως στα δύο θέατρα είχαν, όπως φαίνεται, διαφορετικό χαρακτήρα. Στο Παπαϊωάννου τραγουδούσε, όπως έγραψε ο Τύπος, ένα "αθηναϊκό τραγουδάκι", με τίτλο "Κατερίνα, Κατινάκι, Κατινιώ" που έγραψε ο Κώστας Γιαννίδης σε στίχους του Αθανάσιου Σαράφη (ο θεατρικός συντάκτης της εφημερίδας Πρωινός Τύπος). Σε αντιδιαστολή με αυτή την ερμηνεία που κινούνταν στους γνώριμους δρόμους του ελληνικού ελαφρού τραγουδιού βρίσκονταν οι εμφανίσεις της στο Πάνθεον, όπου παρέα με τον Σπάρτακο, έφερνε ξανά στο προσκήνιο τη μουσική τζαζ δημιουργώντας μια... τζαζομανία στην Αθήνα. Πολύ σύντομα πάντως το παράδειγμά της θα μιμούνταν και άλλα μεγάλα ονόματα του ελαφρού μουσικού θεάτρου και θα εμφανίζονταν επισήμως (και παρά τις αντιρρήσεις των επιχειρηματιών) σε δύο θέατρα ή σε ένα θέατρο και ένα βαριετέ: ανάμεσά τους οι αδελφές Καλουτά, ο Κυριάκος Μαυρέας, η Μαρίκα Νέζερ και άλλες, και άλλοι...

Τα Αθηναϊκά μοτίβα, που υπέγραφαν ο Ασημάκης Γιαλαμάς και ο Γιώργος Θίσβιος, είχαν , όπως φαίνεται, πιο πετυχημένα νούμερα από τον Ρυθμό της τζαζ. Η κριτική ξεχώρισε το "Κρασοδικείο" με τον Ορέστη Μακρή, στο οποίο ο κλασικός μεθύστακας αναγκαζόταν να πιει γάλα λόγω της υψηλής τιμής του κρασιού (βρισκόμαστε στην περίοδο που τα τρόφιμα βρίσκονται πλέον πιο εύκολα στα καταστήματα, η μαύρη αγορά έχει υποχωρήσει, αλλά ενώ έχουν πέσει οι τιμές των περισσότερων προϊόντων, το κρασί εξακολουθεί να είναι αρκετά ακριβό). Επίσης ξεχώριζε το φινάλε που τιτλοφορούνταν "Τα όργανα του σώματος": σε αυτό συνασπίζονταν όλα τα μέλη του ανθρώπινου σώματος, η καρδιά, τα μάτια, τα αφτιά, η μύτη, τα χέρια, τα πόδια, εναντίον του στομάχου που λόγω της πείνας έκανε δύσκολη τη ζωή των υπολοίπων... Επικεφαλής του θιάσου ήταν ο Πέτρος Κυριακός, ο Ορέστης Μακρής και η Καίτη Βερώνη. Συνέπραττε με τον θίασο ο Γιάννης Πρινέας και καλλιτεχνικός διευθυντής (αλλά υπεύθυνος και για την οικονομική διαχείριση) ήταν ο Άγγελος Μαυρόπουλος, σύζυγος της Καίτης Βερώνη και πρώην σύζυγος της Μαρίκας Κρεβατά (και πατέρας της Γκέλυς Μαυροπούλου φυσικά).

Η κριτική του Σπετ. στη Βραδυνή ανέφερε ως μέλος του αρμονικού συνόλου των στελεχών του θιάσου τη "γεμάτη δροσιά και νειάτα Ρένα Βλαχοπούλου, η γλυκειά φωνή της οποίας συναγωνίζεται την ομορφιά της"... Παρά τον φόρτο εργασίας και τις δυσκολίες της Κατοχής η ολόδροση και πανέμορφη Κερκυραία θα έβρισκε τον χρόνο να γοητεύσει τον τραπεζίτη Γιάννη Κωστόπουλο που λίγες εβδομάδες αργότερα θα την "απήγαγε εκουσίως"...

ΥΓ. Πενήντα ένα χρόνια αργότερα, δηλαδή σαν σήμερα, το 1993, δόθηκε και η τελευταία θεατρική πρεμιέρα της Ρένας Βλαχοπούλου με τη Χαρτοπαίχτρα του Δημήτρη Ψαθά στο θέατρο Μπροντγουέι. Η παράσταση αυτή μας έχει ήδη απασχολήσει και θα μας απασχολήσει ξανά στο άμεσο μέλλον...

Σαν σήμερα το 1946: Στο Carlton της Αλεξάνδρειας

Στις 15 Δεκεμβρίου 1946 η εφημερίδα Ταχυδρόμος-Ομόνοια της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου δημοσίευσε μια φωτογραφία από το κοσμικό κέντρο Carlton όπου το προηγούμενο βράδυ πραγματοποίησε την πρώτη του εμφάνιση το καλλιτεχνικό ζεύγος Ρένα Βλαχοπούλου-Γιάννης Σπάρτακος. Για την ακρίβεια, η φωτογραφία δεν απαθανατίζει τους δύο συνεργάτες επί το έργον, αλλά σε μια στιγμή ξεγνοιασιάς και κεφιού μετά την εμφάνισή τους:

Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 15-12-1946

Η πρεμιέρα της Ρένας και του Σπάρτακου στο Carlton ήταν ένα πολυαναμενόμενο γεγονός, αφού επί ενάμιση μήνα έφταναν από το Κάιρο συνεχώς ειδήσεις για τις θριαμβευτικές εμφανίσεις τους στο Auberge Des Pyramides. Οι διαφημιστικές καταχωρίσεις έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Χρησιμοποιήθηκε τόσο η φωτογραφία των δυο καλλιτεχνών που είχε σκανδαλίσει τους συντηρητικούς καλλιτεχνικούς κύκλους της Αθήνας λίγες εβδομάδας νωρίτερα ("ποζάρουν όχι σαν καλλιτεχνικό αλλά σαν... κοινό ζευγάρι" έγραφαν οι αθηναϊκές εφημερίδες).

Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 10-12-1946

Χρησιμοποιήθηκαν επίσης τα εξώφυλλα των μουσικών τεμαχίων που είχαν κυκλοφορήσει στην Κατοχή αλλά και μετά την Απελευθέρωση με όλες τις επιτυχίες του Γιάννη Σπάρτακου, οι περισσότερες από τις οποίες τραγουδήθηκαν από τη Ρένα Βλαχοπούλου.

Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 8-12-1946

Τρεις μέρες μετά την πρεμιέρα, ο Ταχυδρόμος της Αλεξάνδρειας δημοσίευσε και το παρακάτω ρεπορτάζ για την εμφάνιση της Ρένας και του Σπάρτακου.

ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΚΙΝΗΣΙΣ

Η ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ & Ο ΣΠΑΡΤΑΚΟΣ

ΣΤΟ ΚΑΡΛΤΟΝ

Κάθε βράδυ κατάμεστον από ότι εκλεκτότερο και ωραιότερο έχει να επιδείξη η Ελληνική και Διεθνής παροικία, είνε το κομψό και αριστοκρατικό κέντρον της πόλεώς μας, το "Κάρλτον".

Οι δύο συμπαθείς καλλιτέχνες μας, η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Σπάρτακος, ευθύς από της πρώτης των εμφανίσεως, απέκτησαν αμέσως τας συμπαθείας του κοινού, που κάθε βράδυ τους χειροκροτεί και τους αποθεώνει.

Η Ρένα Βλαχοπούλου, ακούραστη, γεμάτη ζωή, μπρίο και κέφι, επί μισή περίπου ώρα συνεχώς τραγουδάει ρωμάντσες, Ιταλικές καντσονέττες, Σπανιόλικα τραγούδια, σουίγκ, βλάχικα, Ελληνικά ποτ-πουρί και ανατολίτικα τραγουδάκια, που τα ζωντανεύει με την γλυκειά φωνή της και την χάρι της.

Ο Γιάννης Σπάρτακος, ιδεώδης "ακομπανιατέρ" της, καταχειροκροτείται επίσης στας διαφόρους εκτελέσεις στο πιάνο, τας οποίας διερμηνεύει με τέχνη απαράμιλλο και βαθύ αίσθημα.

Θερμά συγχαρητήρια οφείλονται τόσον εις τους δύο εκλεκτούς καλλιτέχνας όσον επίσης και εις τον φίλον ιδιοκτήτην του "Κάρλτον" κ. Γεώργιον Δαρατζίκην, που προσπαθεί πάντοτε να ευχαριστή την εκλεκτήν και πολυάριθμον πελατείαν του.

Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 17-12-1946

Αχ, να ήμασταν ανάμεσα στην εκλεκτή πελατεία και να ακούσουμε τη Ρενα Βλαχοπούλου να τραγουδά και καντσονέττες και σπανιόλικα, και σουίγκ και βλάχικα!...

Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 10-12-1946

Σαν σήμερα το 1947: Στη Νέα Υόρκη...

Στις 5 Δεκεμβρίου 1947 ο Αχιλλέας Μαμάκης μας ενημερώνει στη στήλη του "Τα θεατρικά νέα εικονογραφημένα" στο Έθνος για την άφιξη της Ρένας Βλαχοπούλου και του Γιάννη Σπάρτακου στις ΗΠΑ.

Και τώρα αι τελευταίαι ειδήσεις από τους Έλληνας καλλιτέχνας, που βρίσκονται στο εξωτερικό. Πρώτα-πρώτα, κατά τηλεγράφημα που ελήφθη χθες από την Νέα Υόρκη, έφθασαν εκεί ο γνωστός συνθέτης της τζαζ Γιάννης Σπάρτακος και η καλλιτέχνις του ελαφρού τραγουδιού Ρένα Βλαχοπούλου. Το ζευγάρι αυτό επήγεν εις την Αμερικήν ύστερα από μακρά περιοδεία στην Κύπρο, Μέση Ανατολή, Αίγυπτο και τελευταία στην Τεχεράνη. Η Ρένα Βλαχοπούλου με τον Σπάρτακο έμειναν τέσσερις ολόκληρους μήνες στην πρωτεύουσα του Ιράν και τους άκουσε επανειλημμένως και ο ίδιος ο Σάχης της Περσίας. Εκτός αυτού ήταν τόση η δημοτικότης της ελληνικής καλλιτεχνικής δυάδος, ώστε στην Τεχεράνη ως και τα μικρά παιδιά τραγουδούσαν στους δρόμους--ελληνικά, παρακαλώ!--το "Θα σε πάρω να φύγουμε"! Ήδη ο Σπάρτακος και η τραγουδίστρια της τζαζ επήγαν εις τον Νέον Κόσμον και απειλούν ότι θα αναστατώσουν και το Μπροντγουαίη, μ' ένα νυχτερινόν κέντρον του οποίου έχουν συμβόλαιον με καλούς--όπως λέγουν--όρους.

Έθνος, 5-12-1947

Για την ιστορία, το ίδιο διάστημα, όπως μας πληροφορεί ο Μαμάκης, βρίσκονταν στην Αμερική η Σοφία Βέμπο, που θριάμβευε πάντα στις ελληνικές παροικίες και σαν σήμερα συγκεκριμένα τραγούδησε στη Φιλαδέλφια, η Σόνια Κούρτις, η Πάολα, ο τενόρος Κορώνης, ο Θωμάκος και η Στέλλα Γκρέκα, η χορεύτρια Λουκία Κωτσοπούλου, και από το θέατρο πρόζας ο Κώστας Μουσούρης, η Αλίκη, ο Νίκος Δενδραμής, ο Μπούρλος και ο Λίνος Καρζής. 

Έθνος, 5-12-1947

Όπως αποκάλυψε η έρευνα του καλού φίλου του μπλογκ Γιάννη Δαρόπουλου, η Ρένα και ο Σπάρτακος έφτασαν στην Αμερική την 1η Δεκεμβρίου του 1947 με το πλοίο Marine Carp που είχε ξεκινήσει από τη Βηρυτό στις 16 Νοεμβρίου. Την επομένη της άφιξής τους η εφημερίδα Daily News της Νέας Υόρκης δημοσίευσε την παρακάτω φωτογραφία με την πολύ εύγλωττη λεζάντα: "ΕΛΠΙΖΟΥΝ να βάλουν φωτιά στην αμερικανική show business η Rena Vlahopoulov [sic], τραγουδίστρια, και o Yannis Spartacos, συνθέτης-πιανίστας-ηθοποιός [sic] που τη συνοδεύει. Προέρχονται από την Αθήνα και έφτασαν με το Carp, το οποίο ξεκίνησε από τη Χάιφα και έκανε στάσεις στον Λίβανο και την Ελλάδα".

Από την εφημερίδα Daily News της Νέας Υόρκης, 2-12-1947
Ευχαριστίες στον Γιάννη Δαρόπουλο που μου έστειλε το απόκομμα

Ταλαιπωρήθηκαν αρκετά μέχρι να κάνουν το ντεμπούτο τους στον Νέο Κόσμο η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Σπάρτακος (διαβάστε μια σύνοψη των περιπετειών τους εδώ) αφού η πρώτη τους εμφάνιση πραγματοποιήθηκε δεκατρεισήμισι μήνες μετά... Και μπορεί να μην κατέκτησαν τελικά το Broadway όπως έλπιζαν αλλά κατάφεραν να αποκτήσουν πολύτιμες εμπειρίες (και χρήμα!) από την περιοδεία τους σε διάφορες πολιτείες μέχρι το 1951...

Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον φίλο του μπλογκ Γιάννη Δαρόπουλο που συνεχώς τροφοδοτεί τον Rena Fan με πληροφορίες και φωτογραφικό υλικό...

Σαν σήμερα το 1946: Απάντηση στην Αθήνα από το Κάιρο (μέσω Αλεξάνδρειας!)

Την 1η Δεκεμβρίου 1946 συναντούμε το όνομα της Ρένας Βλαχοπούλου σε δυο σελίδες της εφημερίδας Ταχυδρόμος-Ομόνοια της Αλεξάνδρειας. Ας δούμε πρώτα τι γράφτηκε στη στήλη "Ο Ταχυδρόμος εις Κάιρον" με αφορμή ένα σχόλιο που είχε δημοσιευτεί στην αθηναϊκή εφημερίδα Έθνος στις 11 Νοεμβρίου 1946, δηλαδή δύο περίπου εβδομάδες μετά την έναρξη των εμφανίσεων της Ρένας και του Γιάννη Σπάρτακου στο κέντρο Auberge Des Pyramides του Καΐρου.

Καϊρινές Εικόνες

ΠΡΟΣ ΤΟ "ΕΘΝΟΣ" ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

Απορεί κανείς με όσα γράφει η Αθηναϊκή εφημερίς σχετικώς με την επιτυχία που έχει το ζεύγος Βλαχοπούλου-Σπάρτακος στο Κάιρο.

"...Το Ντούο Βλαχοπούλου-Σπάρτακος--λέγει--έσχεν στην AUBERGE του Καΐρου αρκετό σουξέ. Αλλά το κοινόν εκεί είνε πολύ προχωρημένο μουσικώς και οι καλλιτέχναι μας είνε αναγκασμένοι να αντιμετωπίσουν πολλές καλές Ιταλικές και Αγγλικές ορχήστρες με ντιζέρ κλάσεως. Δι' αυτό το σουξέ των δύο Ελλήνων καλλιτεχνών υπήρξεν σχετικόν". [Σημείωση του Rena Fan: για την ακρίβεια το Έθνος γράφει "ο 'θρίαμβός' των είνε αυτήν την φοράν μάλλον περιωρισμένος"--παρόλο που χρησιμοποιεί εισαγωγικά, ο Αιγυπτιώτης συντάκτης έχει παραφράσει το δημοσίευμα του Έθνους].

Μας κάνουν κατάπληξιν τα γραφόμενα της Αθηναϊκής συναδέλφου η οποία κακώς επληροφορήθη δι' όσα γράφει. Το ζεύγος Βλαχοπούλου-Σπάρτακου μολονότι είχε να αντιμετωπίση ένα ποικίλον διεθνές κοινόν είχε θριαμβευτικήν επιτυχίαν. Ούτε η (sic) καλλίτερες ορχήστρες εις την Αίγυπτον είνε Ιταλικές αφού τα σκήπτρα κατέχουν σ' όλην την Αίγυπτον Έλληνες βιρτουόζοι μουσικοί, οι οποίοι είνε διευθυνταί ορχηστρών όπως ο Μπάμπης Μαυρομμάτης, ο Α. Μπαχλού, ο Πάνος Λεμπεχόβας, ο Ανδρέας Αναγνωστάκης υπό το ψευδώνυμον ANDRE RYDER, ο Δ. Σαριδάκης, οι οποίοι θεωρούνται από τους δικούς μας και ξένους οι άσσοι της μοντέρνας μουσικής, διά να μη αναφέρωμεν τους μουσικούς Κρίνο Ντε Κάστρο, Α. Γκρεκ και τον Ν. Θειάφην της κλασσικής μουσικής. Δεν γνωρίζομεν πολλούς ισαξίους διευθυντάς ορχηστρών ώστε η Αθηναϊκή συνάδελφος τόσον δειλά και φοβισμένα να γράφη περί φαμόζων αλλοεθνών μουσικών. Νομίζομεν ότι και κατωτέρας αξίας να ήσαν οι ιδικοί μας δεν θα εγίνοντο ποτέ μεγάλοι εάν πρώτοι εμείς οι ομοεθνείς των δεν εσπεύδωμεν να το αναγνωρίσωμεν και προ παντός να το διακηρύξωμεν.

Είνε ανεξήγητον διά πόλιν τόσο μεγάλης μουσικής κινήσεως ως αι Αθήναι, να υποκλίνωνται τόσον ταπεινά προ μοσικής κινήσεως του τόπου μας που είναι σχετικά περιορισμένη.

Κ. ΜΑΓΗΣ

Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 1-12-1946

Εξάλλου, στη στήλη "Θέατρον" διαβάζουμε:

Η ΡΕΝΑ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΙ Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΡΤΑΚΟΣ ΣΤΟ "ΚΑΡΛΤΟΝ"

Με μεγάλη ευχαρίστησι πληροφορούμεθα ότι ο γνωστός και ρέκτης ιδιοκτήτης του "Κάρλτον" κ. Γεώργιος Δαρατζίκης, μη φειδόμενος κόπων και θυσιών, εξησφάλισε την συνεργασίαν των εκλεκτών καλλιτεχνών μας, Ρένας Βλαχοπούλου και Γιάννη Σπάρτακου, οίτινες και θα εμφανισθούν εις Αλεξάνδρειαν περί την 14ην αρξαμένου μηνός Δεκεμβρίου.

Η Βλαχοπούλου και ο Σπάρτακος ευρισκόμενοι εις Κάιρον από μηνός και πλέον, εσημείωσαν τοιαύτην επιτυχίαν εις το αριστοκρατικώτερον κέντρον του Καΐρου "AUBERGE DES PYRAMIDES" ώστε το συμβόλαιόν των ανενεώθη διά δευτέραν και ακολούθως διά τρίτην φοράν.

Ο Ελληνικός και ξενόγλωσσος Τύπος αφιέρωσεν άρθρα ολόκληρα μετά φωτογραφιών του καλλιτέχνου μας εις την πρώτην σελίδα, και με ενθουσιώδεις κριτικάς που εγράφησαν διά το ταλέντον της Ρένας Βλαχοπούλου, για το ανεξάντλητό της μπρίο και την "χρυσή"--όπως την απεκάλεσαν--φωνή της.

Εφάμιλλον επίσης επιτυχίαν σημειώνει ο εκλεκτός συνθέτης και "ακομπανιατέρ" της κ. Γιάννης Σπάρτακος, που κάθε του τραγούδι είναι και μια επιτυχία, και η πλέον πρόσφατος από όλας είναι το γνωστότατον τραγούδι "Θα σε πάρω να φύγουμε", που δεν είνε απλώς ένα τραγουδάκι, αλλά η εξωτερίκευσις των συναισθημάτων ενός ολοκλήρου λαού, κατά τα σκληρά χρόνια της κατοχής.

Είναι λοιπόν πλήρως δικαιολογημένη η ανυπομονησία, με την οποίαν περιμένουμε να ιδούμε και να χειροκροτήσωμεν τους εκλεκτούς μας καλλιτέχνας.

ΧΡΙΣΤΥ

Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 1-12-1946

Και μια άλλη αθηναϊκή εφημερίδα, η Βραδυνή, έγραψε λίγες μέρες μετά για μια ιδιαίτερη επιτυχία του ζεύγους Ρένα Βλαχοπούλου-Γιάννης Σπάρτακος στο Κάιρο.

Κατά πληροφορίας εκ Καΐρου, την παρελθούσαν εβδομάδαν η Ρένα Βλαχοπούλου, κατόπιν ειδικής προσκλήσεως, ετραγούδησε συνοδεία του μαέστρου Σπαρτάκου, εις το θερινόν ανάκτορον του Βασιλέως Φαρούκ "Ωμπέρζ ντε Λακ".

Εις τους δύο Έλληνας καλλιτέχνας εγένοντο μεγάλαι περιποιήσεις, το ίδιο δε βράδυ παρεκάθησαν εις γεύμα παρά τω Βασιλεί.

Περί τα τέλη Δεκεμβρίου η Βλαχοπούλου και ο Σπάρτακος θα μεταβούν διά σειράν εμφανίσεων εις το Λονδίνον.

Βραδυνή, 4-12-1946     

Από την εφημερίδα Αγωνιστής της Κύπρου, Μάρτιος 1947

Ήταν βέβαια τόση η επιτυχία του καλλιτεχνικού ζεύγους στην Αίγυπτο που αφού παρέτειναν τις εμφανίσεις τους και στην Αλεξάνδρεια, επέστρεψαν στο Κάιρο στα μέσα Ιανουαρίου για λίγες ακόμα εμφανίσεις... 

Σαν σήμερα το 1946: Στο Auberge Des Pyramides του Καΐρου...

Στις 17 Νοεμβρίου 1946 η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Σπάρτακος υποδέχτηκαν το κοινό τους για μια έκτακτη ελληνική βραδιά στο κέντρο Auberge Des Pyramides του Καΐρου:

Ταχυδρόμος-Ομόνοια (Αλεξάνδρειας), 17-11-1946

Η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Σπάρτακος είχαν ξεκινήσει τις εμφανίσεις τους στο περίφημο κέντρο του Καΐρου στις 27 Οκτωβρίου. Την επόμενη μέρα, η ελληνική εφημερίδα Ταχυδρόμος-Ομόνοια, που εκδιδόταν στην Αλεξάνδρεια, αλλά είχε καθημερινή στήλη αφιερωμένη στα νέα του Καΐρου, δημοσίευσε μια συνέντευξη του καλλιτεχνικού ζεύγους, στην οποία όμως η Ρένα απαντά μόνο σε μια ερώτηση, ενώ ο Σπάρτακος, μεταξύ άλλων, αποκαλύπτει την ηλικία της...

Το Καϊρινό μας ρεπορτάζ

ΛΙΓΗ ΩΡΑ ΜΕ ΤΗΝ ΡΕΝΑ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΣΠΑΡΤΑΚΟ

Μόλις έφθασαν στο Κάιρον τα δύο μεγάλα αστέρια της τζαζζ (sic) ηλεκτρίσθηκε όλος ο κόσμος των απείρων θαυμαστών των. Γιατί η Ρένα και ο Σπάρτακος είναι πασίγνωστοι από το ράδιο, τα μουσικά κομμάτια και την φήμην τους που την επέκτειναν ως εδώ η (sic) περιγραφές των Ελληνικών εφημερίδων και η ενθουσιαστικές εντυπώσεις εκείνων που τους άκουσαν στην Αθήνα. Οι δυο αστέρες έρχονται κατ' ευθείαν από τον Λίβανον όπου κατήγαγον θρίαμβον ανανεώσαντες τρεις φορές το συμβόλαιόν τους. Ο Τύπος του Λιβάνου αφιέρωσε τα πειο θερμά λόγια. "Χρυσαφένια φωνή", "θεία ύπαρξις", "πηγή γοητείας" είνε οι χαρακτηρισμοί που έδωσαν στην ξακουστή γόησσα του τραγουδιού. Ανεγνώσαμεν στήλες εγκωμίων τόσον των Τουρκικών εφημερίδων (προ του Λιβάνου, ενεφανίσθησαν εν Τουρκία) όσον και των εφημερίδων της χώρας των Κέδρων. Ο κ. ALBERT SOUSSA, ιδιοκτήτης της AUBERGE DES PYRAMIDES τον οποίον είδομεν για δυο λεπτά, μας εδήλωσε τα εξής: "η εμφάνισις της Ρένας και του Σπάρτακου στην AUBERGE, είνε η μεγάλη επιτυχία μου".

Η Ρένα μας δέχεται ευχαρίστως στο "Κοντινεντάλ". 

--Η μεγάλη κίνησις του Καΐρου με κάνει να νομίζω πως είμαι στην Αθήνα.

Ο κ. Σπάρτακος προσθέτει αμέσως.

--Είμαι γοητευμένος από την θερμήν υποδοχήν που μας κάνουν παντού.

--Θα εμφανισθήτε και εις την Αλεξάνδρειαν;

--Θα εξαρτηθή από την θεώρησιν των διαβατηρίων μας δι' Αγγλίαν όπου θα εμφανισθούμε εις το EMPIRE FINSBURY PARK.

Η μεγάλη επιτυχία του κ. Σπάρτακου το τραγούδι "Θα σε πάρω να φύγουμε" είνε μεταφρασμένον εις την Αγγλικήν και τραγουδιέται με σουξέ εις το Λονδίνον.

--Ποιο είνε το πρώτο σας σουξέ;

--Το "Θα γυρίσης ξανά στην παλιά μας γωνιά" διά το οποίον ετραβήχθηκαν ως τώρα 13.000 δίσκοι.

Ο κ. Σπάρτακος είναι πράγματι ο Βασιλεύς της Ελληνικής τζαζζ. Το όνομά του προτάσσεται του ονόματος οιουδήποτε ηθοποιού του μουσικού θεάτρου του οποίου διευθύνει την ορχήστρα. Ο Σπάρτακος επέφερε μεγάλες μετατροπές στην ορχήστρα θεάτρου καταργήσας τα βιολοντσέλλα και φλάουτα, με μοντέρνα όργανα ως τα σαξόφωνα και τα τρομπόνια.

--Μετέβαλα τους μουσικούς εις πρωταγωνιστάς η δε ορχήστρα που συνοδεύει ένα μουσικό έργον παίζει σπουδαιότατον ρόλον μετοχικόν. Η Αθήνα μας είνε αξιόλογον μουσικόν κέντρον και καυχώμεθα ως Έλληνες ότι καταλεγόμεθα μεταξύ των μεγάλων εκείνων πόλεων όπου η μουσική εξέλιξις ευρίσκεται εις την ανωτάτην της βαθμίδαν. Είχα το ευτύχημα να γνωρίσω εις την Αλεξάνδρεια προ ημερών έναν μουσικόν αξίας. Τον Μπάμπη Μαυρομμάτη. Είνε ευχάριστον ότι ο Ελληνισμός της Αιγύπτου αναδεικνύει συχνά ταλέντα. 

Ο Γιάννης Σπάρτακος δεν είνε μόνον ο μουσικός της ελαφράς μουσικής. Διευθύνει επίσης συμφωνικές ορχήστρες, αποσπών πάντοτε τις ενθουσιωδέστερες κριτικές. Μία από τις επιτυχέστερες επιθεωρήσεις του είναι η επιθεώρησις "Τα ίδια Παντελάκη μου" και η "WELCOME" που μπορεί να θεωρηθή διεθνής επιτυχία αφού η φήμις τους εσχολιάσθη πολύ και εν Λονδίνω [Σημείωση του Rena Fan: πρόκειται για την επιθεώρηση που παιζόταν στο θέατρο Κυβέλης στην Απελευθέρωση, όπου η Ρένα τραγουδούσε το "Θα σε πάρω να φύγουμε"].

--Συνοδεύετε πάντοτε την Δδα Ρένα Βλαχοπούλου εις τις εκτελέσεις της;

--Με κολακεύει το γεγονός ότι ανεκάλυψα πρώτος το ταλέντο της Ρένας η οποία εις ηλικίαν δεκαέξ ετών έσχε το πρώτο της σουξέ. Σήμερα εις ηλικίαν εικοσιτεσσάρων ετών, θεωρείται το πρώτο αστέρι του τραγουδιού στην Αθήνα.

ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΓΗΣ

ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ-ΟΜΟΝΟΙΑ, 28-10-1946

Από την κυριακάτικη εφημερίδα του Καΐρου Νέα Ηχώ, 27-10-1946
Φωτογραφία από την ομάδα του Facebok 
Ρένα Βλαχοπούλου / Rena Vlachopoulou Fans Page

Λίγες μέρες μετά την πρεμιέρα τους στο Auberge Des Pyramides ο Κώστας Μάγης έγραψε στην ίδια εφημερίδα πως το ελληνικό τραγούδι έχει πλέον διεθνοποιηθεί και αυτό αποδεικνύεται από την τεράστια επιτυχία που σημειώνουν Βλαχοπούλου και Σπάρτακος: "Όχι μόνον οι ομοεθνείς μας εκδηλώνουν τον ενθουσιασμό τους, αλλά και οι ξένοι. Τα χειροκροτήματα για το Ελληνικό Τραγούδι ακούγονται να έρχωνται από όλες τις φυλές και από όλες τις ράτσες" (Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 9-11-1946), ενώ κάποιες μέρες μετά ένας αναγνώστης σε επιστολή του στην εφημερίδα επισήμανε ότι η Ρένα Βλαχοπούλου καταχειροκροτείται από το ξένο κοινό (που το αποτελούσαν Άγγλοι, Γάλλοι, Ιταλοί, Σύροι, Αιγύπτιοι, Βέλγοι "και ένα σωρό άλλες φυλές του Ισραήλ") όχι μόνο στα ξενόγλωσσα τραγούδια της αλλά και σε ελληνικά, όπως το "Θα σε πάρω να φύγουμε". Και σημειώνει: "Φαντασθείτε τι τέχνη χρειάζεται στον ντιζέρ που θα κατορθώση να μεταδώση αισθητική συγκίνησι σε τόσον διάφορα ταμπεραμέντα" (Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 22-11-1946).

Από την εφημερίδα της Κύπρου Αγωνιστής, Μάρτιος 1947

Η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Σπάρτακος εμφανίζονταν στο Κάιρο μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου και στη συνέχεια ξεκίνησαν εμφανίσεις στην Αλεξάνδρεια. Ήταν όμως τόσο μεγάλη η ζήτησή τους στο Κάιρο που επέστρεψαν για λίγες ακόμα εμφανίσεις τον Ιανουάριο. Όσο για την έκτακτη ελληνική βραδιά της 17ης Νοεμβρίου 1946 (που υποπτεύομαι ότι είναι ένας αιγυπτιώτικος όρος για την τιμητική βραδιά της αθηναϊκής showbiz) σύμφωνα με τις διαφημίσεις θα έδινε την ευκαιρία στο κοινό να απολαύσει το καλλιτεχνικό ζευγάρι σε δώδεκα συνολικά νούμερα (έξι νούμερα σε κάθε μέρος του προγράμματος).

Ταχυδρόμος-Ομόνοια, 16-11-1946

 

Σαν σήμερα το 1945: Η πιο ακριβοπληρωμένη τραγουδίστρια!...

Στις 14 Νοεμβρίου 1945 η εφημερίδα Βραδυνή μας πληροφορεί για το μεροκάματο της Ρένας Βλαχοπούλου:

Η βασίλισσα της τζαζ Ρένα Βλαχοπούλου κατέρριψε όλα τα ρεκόρ καλλιτεχνικών μισθών, εμφανισθείσα εις το "Φρόλιξ" με ημερήσιον μισθόν σαράντα χιλιάδας δραχμάς!

Βραδυνή, 14-11-1945 

Η Ρένα είχε ξεκινήσει τις εμφανίσεις της στο Frolic's, το πρώην καμπαρέ Φεμίνα της οδού Βουκουρεστίου, το Σάββατο 10 Νοεμβρίου 1945. Την προηγούμενη μέρα είχε ανακοινωθεί (Βραδυνή, 9-11-1945) ότι η τιμή της χρυσής λίρας είχε καθοριστεί στις 41.500 δραχμές. Με άλλα λόγια το μεροκάματο της Ρένας άγγιζε τη μία χρυσή λίρα... Σε λίγους μήνες μάλιστα της έγινε πρόταση να μεταβεί για εμφανίσεις στην Κωνσταντινούπολη με μεροκάματο μια χρυσή λίρα... Κι όπως είχε πει και η ίδια στην Ελένη Μενεγάκη, είχε μανία με τις λίρες, μετέτρεπε όλες τις οικονομίες της σε λίρες, τις οποίες σαπούνιζε για να μπορεί να τις μετράει εύκολα...

Εκτός από τη Ρένα Βλαχοπούλου στο Frolic's εμφανίζονταν εκείνη την περίοδο οι Αλμπάρεζ, Λάουρα, Άννυ Φραγκούλη, Καλοκαιρινός, Τρίο Μέλοντυ, Τρίο Τζιν, Ζωρζ και Ιλιόνα. Τις/τους καλλιτέχνιδες/-νες συνόδευε η "Σουίγκ Ορχήστρα" των Περικλή Τσέλλου και Αλέκου Γεωργιάδη. Η διακόσμηση του ανακαινισμένου κέντρου είχε γίνει από τον σκηνογράφο Γιώτη Στεφανίδη. Παράλληλα με τις εμφανίσεις της εκεί, η Ρένα έκανε πρόβες και για την επιθεώρηση Ας τα βλέπουν οι μεγάλοι που θα ανέβαινε σε λίγες μέρες στο θέατρο Παπαϊωάννου...

Φωτογραφία από το περιοδικό Καλλιτέχνης (Απρίλιος 1945)

Σαν σήμερα το 1943: Με το συγκρότημα Χαντά-Σπάρτακου στο Μοντιάλ

Στις 31 Οκτωβρίου 1943 το μουσικό συγκρότημα Ηρώς Χαντά-Γιάννη Σπάρτακου, στο οποίο συμμετείχε και η "Βασίλισσα της Τζαζ" Ρένα Βλαχοπούλου, ξεκίνησε τις παραστάσεις του στο θέατρο Μοντιάλ που μέχρι τότε λειτουργούσε υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Μακέδου. Φαίνεται όμως πως ο Μακέδος αποσύρθηκε, τουλάχιστον επισήμως, εκείνο το φθινόπωρο από την επιχείρηση, την οποία ανέλαβε η ίδια η Ηρώ Χαντά.

Βραδυνή, 31-10-1943

Στο συγκρότημα που αρχικά παρουσίαζε ένα θέαμα που ήταν πιο κοντά στο βαριετέ συμμετείχαν ο Κώστας Δούκας και η Μαρίκα Νέζερ. Επίσης εμφανίζονταν η Άννα Γκαλ, ο Τάκης Χατζηχρήστος, ο Μιχάλης Δημητρίου και, ως κομπέρ, ο Ερρίκος Κονταρίνης, σύζυγος της Μαρίκας Νέζερ. Χόρευαν ο Μ. Μοσχόπουλος, το ζευγάρι Κώστας-Μαντελέν και η Μαίρη Λέρμη. Εκτός από τη Ρένα Βλαχοπούλου, τραγουδούσε και ο Βάγγος Μαράς, ο "Bing Crosby της Ελλάδας", όπως τον είχε αποκαλέσει ο Σπάρτακος, που σκοτώθηκε από αδέσποτη σφαίρα στα Δεκεμβριανά... 

Καλλιτεχνικός Κόσμος, 13-11-1943

Ήταν παράξενη η χειμερινή σεζόν 1943-44. Όλα τα μουσικά θέατρα αντιμετώπισαν δυσκολίες, άλλο περισσότερες άλλο λιγότερες (με εξαίρεση το θέατρο Παπαϊωάννου που ανέβασε τη μεγαλύτερη επιτυχία της θεατρικής κατοχικής Αθήνας, την οπερέτα Γκρεμισμένη φωλιά του Νίκου Χατζηαποστόλου). Ειδικότερα το Μοντιάλ, παρουσίασε το δεύτερο πρόγραμμά του λίγες μέρες μετά την πρεμιέρα, αργότερα γράφτηκε ότι ο θίασος διαλύθηκε και θα ανασυγκροτηθεί, μετά ο ανασυγκροτηθείς θίασος παρουσίασε επιθεωρήσεις και τελικά η σεζόν έκλεισε με την οπερετοποιημένη Γκόλφω των Γιώργου Βιτάλη-Ορέστη Λάσκου (και πάλι με προβλήματα που αυτή τη φορά είχαν να κάνουν και με τη λογοκρισία της εποχής). 

Η παρουσία της Ρένας Βλαχοπούλου στον θίασο φαίνεται πως ήταν σταθερή μόνο μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου, αφού μετά τον δεύτερο γάμο της γράφτηκε ότι θα σταματήσει τις καθημερινές εμφανίσεις της στο θέατρο (απόφαση που δεν τήρησε για πολύ...). Το ζευγάρι Χαντά-Σπάρτακος, που, όπως είπαμε ξανά, ήταν ζευγάρι τότε και στη ζωή, έδωσε τη δική του ηρωική μάχη ολόκληρη τη σεζόν, αλλά η εφημερίδα Καλλιτεχνικός Κόσμος σατίρισε τις προσπάθειές τους δυο-τρεις φορές. Στις 18 Δεκεμβρίου 1943 σε μια σατιρική έμμετρη παρουσίαση της στήλης των θεαμάτων, έγραψε για το Μοντιάλ: "Άδει η Χαντά του κάκου και με μουσική Σπαρτάκου", ενώ μετά τις γιορτές (και αφού στις γιορτές τους σατίρισε με χιουμοριστικά κάλαντα που θα δούμε άλλη φορά...) παρουσίασε το παρακάτω "φωτογραφικό ρεπορτάζ" (είχε βέβαια ήδη μεταχειριστεί το ίδιο αστείο και για την αποτυχία του θεάτρου Απόλλων...):

Καλλιτεχνικός Κόσμος, 10-1-1944