Στις 22 Δεκεμβρίου 1958 η θεατρική στήλη του Έθνους δημοσίευσε μια επιστολή της Ρένας Βλαχοπούλου (σπάνια έστελνε επιστολές στον Τύπο για κάποιο θέμα που την αφορούσε, έως τώρα έχω εντοπίσει άλλη μία μόνο):
Μία διάψευσις της Ρένας Βλαχοπούλου
Εν τω μεταξύ η εκ των πρωταγωνιστριών του συγκροτήματος [του Ακροπόλ] μας γράφει:
Φίλε κ. Μαμάκη,
Στην θεατρική στήλη απογευματινής εφημερίδος είδα μ' έκπληξι να γράφεται η "είδησις" ότι μια από τις τουαλέττες που φορώ στην επιθεώρησι "Χειμώνας στην Αθήνα" βρέθηκε σχισμένη με ξυράφι στο καμαρίνι μου στο "Ακροπόλ". Χάριν της ιστορίας των... παρασκηνίων, θα ήθελα να διαψεύσω τη "συνταρακτική" αυτή πληροφορία. Όλες μου οι τουαλέττες χαίρουν... άκρας υγείας και καμμιά δεν υπέστη το κακό που της φόρτωσαν ανεύθυνες πληροφορίες προφανώς.
Ευχαριστώ για την φιλοξενία
ΡΕΝΑ ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ
Έθνος, 22-12-1958
Η Ρένα Βλαχοπούλου στην επιθεώρηση Χειμώνας στην Αθήνα στο θέατρο Ακροπόλ (χειμ. 1958-59). Πιθανώς φοράει την τουαλέτα που βρέθηκε σκισμένη στο καμαρίνι της... Φωτογραφία: Τα Νέα, 27-12-1958
Τι είχε συμβεί; Ο γνωστός καλλιτεχνικός συντάκτης και στιχουργός Γιάννης Φερμάνογλου είχε γράψει στη Βραδυνή (δυστυχώς λόγω Covid-19 δεν κατάφερα να εντοπίσω το συγκεκριμένο φύλλο) ότι η Ρένα Βλαχοπούλου βρήκε σκισμένη την τουαλέτα της στο καμαρίνι της. Η Ρένα έσπευσε να διαψεύσει την είδηση με την παραπάνω επιστολή--επέλεξε φυσικά τη στήλη του παντοδύναμου τότε Αχιλλέα Μαμάκη την οποία διάβαζε όλο το ελληνικό θέατρο. Ωστόσο, ο Φερμάνογλου φρόντισε να διαψεύσει τη διάψευσή της δύο μέρες μετά:
Η τουαλέττα της Ρένας Βλαχοπούλου
Διάψευσις Διαψεύσεως
Λαμβάνομεν και δημοσιεύομεν εκ μέρους του κ. Ι. Φερμάνογλου, που ανέγραψεν εις απογευματινήν συνάδελφον την είδησιν που διέψευσε προχθές η Ρένα Βλαχοπούλου, την ακόλουθον επιστολήν:
Φίλε κ. Μαμάκη,
Εις απάντησιν της επιστολής της κ. Ρένας Βλαχοπούλου, που εδημοσιεύθη προχθές εις το "Έθνος", εν σχέσει με την κατεστραφείσαν τουαλέττα της, σε πληροφορώ ότι η είδησις την οποίαν έφερα εις την δημοσιότητα ήτο απολύτως ακριβής. Εις επιβεβαίωσιν μάλιστα των ανωτέρω επικαλούμαι την μαρτυρίαν του ενδυματολόγου Σκαλιντώ, ο οποίος εκλήθη επειγόντως διά να επιδιορθώση την τεμαχισθείσαν τουαλέττα καθώς και του χορογράφου-χορευτού κ. Μηνά Γιώτη, ο οποίος ευρίσκετο κατά σύμπτωσιν εις τα παρασκήνια του "Ακροπόλ", όταν διεπιστώθη το τόσον περίεργον αυτό σαμποτάζ.
Επομένως, αν όχι τίποτε άλλο, τουλάχιστον ως απρέπεια αξίζει να χαρακτηρισθή το ότι μία καλλιτέχνις περιωπής διέψευσεν ενυπογράφως ένα τετελεσμένον γεγονός, έστω και αν είχε ειδικούς λόγους.
Φιλικώτατα
Ι. ΦΕΡΜΑΝΟΓΛΟΥ
Έθνος, 24-12-1958
Από όσο γνωρίζω, το θέμα έμεινε εκεί. Φερμάνογλου και Βλαχοπούλου συνέχισαν να έχουν καλές σχέσεις--ο δημοσιογράφος έγραφε τακτικότατα για εκείνη στις στήλες του στη Βραδυνή. Τώρα, ποιος ή ποια να ζήλευε και να ήθελε να κάνει κακό στη Ρένα Βλαχοπούλου; Δεν θα το μάθουμε ποτέ μάλλον... Φαίνεται πάντως πως συχνά οι τουαλέτες ήταν αιτίες καβγάδων στα καμαρίνια των μουσικών θεάτρων. Λέγεται ότι συχνό θύμα ήταν οι τουαλέτες της Γεωργίας Βασιλειάδου, καθώς, όσο μεγάλωνε η δημοτικότητά της, τα άλλα μεγάλα ονόματα των θιάσων (και κυρίως τα γυναικεία...) τη ζήλευαν και προσπαθούσαν να βρουν τρόπο να την εμποδίσουν να βγει στη σκηνή και να διεκδικήσει το χειροκρότημα του κοινού. Επίσης, λέγεται ότι συχνά οι πρωταγωνίστριες τσακώνονταν όταν οι τουαλέτες τους, τις οποίες εμφάνιζαν μόνο στη γενική δοκιμή ή απευθείας στην πρεμιέρα του έργου, είχαν ομοιότητες... Υπάρχει μάλιστα μια φήμη, που δεν έχω επιβεβαιώσει, ότι κάποια στιγμή τσακώθηκαν για τις τουαλέτες τους στο Ακροπόλ η Ρένα Βλαχοπούλου και η Μπεάτα Ασημακοπούλου... Ο κόσμος των παρασκηνίων τελικά δεν ήταν τόσο αγγελικά πλασμένος όσο εμφανίζεται στις αφηγήσεις των ηθοποιών...
Δεκέμβριος 1991: Η Ρένα Βλαχοπούλου στο καμαρίνι της στο Ρεξ διορθώνει μια ατέλεια στην τουαλέτα της, σε μια εποχή που ασφαλώς δεν είχε κανένα λόγο να φοβάται ότι θα της κάνουν σαμποτάζ... Φωτογραφία: Παναγιώτης Κ. Τριχιάς
Στις 21 Δεκεμβρίου 1991, ο ΑΝΤ1 πρόβαλε το 14ο επεισόδιο της κωμικής σειράς Μάλιστα, κύριε στην οποία πρωταγωνιστούσαν η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Μιχαλόπουλος. Καθώς βρισκόμασταν λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα, το επεισόδιο είχε εορταστικό χαρακτήρα. Για την ακρίβεια παρουσίαζε μια παραλλαγή της πασίγνωστης Χριστουγεννιάτικης Ιστορίας του Ντίκενς
Βέβαια κεντρικός ήρωας του επεισοδίου που είχε τον τίτλο "Χριστουγεννιάτικο όνειρο" (αλλά και ολόκληρης της σειράς εδώ που τα λέμε) δεν ήταν η Ρένα Βλαχοπούλου, αλλά ο Γιάννης Μιχαλόπουλος που υποδυόταν έναν αιωνίως υποψήφιο βουλευτή που θα έκανε τα πάντα για να εκλεγεί (και η Ρένα υποδυόταν την ξαδέλφη και γραμματέα του που εκπροσωπούσε φυσικά τη φωνή λογικής).
Σχεδόν σύσσωμο το καστ του Μάλιστα, κύριε στο χριστουγεννιάτικο ρεβεγιόν. Διακρίνονται: Ρένα Βλαχοπούλου, Γιάννης Μιχαλόπουλος, Γιώργος Λέφας, Τέτα Ντούζου, Νανά Βενέτη, Μιχάλης Γούναρης και Μανώλης Ιωνάς
Σε εκείνο το επεισόδιο λοιπόν ο υποψήφιος βουλευτής Χρυσόστομος Κουτογιώργος είχε υποσχεθεί ότι θα καλύψει έναν καταπατητή που είχε στόχο να καταστρέψει το θαλάσσιο πάρκο της Περδικοράχης (περιφέρειας στην οποία έλπιζε να εκλεγεί ο Κουτογιώργος) για να εκμεταλλευτεί τα γύρω οικόπεδα. Η Ρένα εξοργίζεται με την κάλυψη που θα του προσφέρει ο ξάδελφός της και υποβάλλει την παραίτησή της έπειτα από έναν έντονο καβγά. Όλα αυτά συμβαίνουν την παραμονή των Χριστουγέννων. Ο Κουτογιώργος πέφτει για ύπνο και τότε εμφανίζεται από το... μέλλον το φάντασμα του αντιπάλου του, υποφήφιου βουλευτή Τενεκετζή, ο οποίος, ως άλλος Τζέικομπ Μάρλεϊ, τον μεταφέρει στα επόμενα Χριστούγεννα για να δει τι θα συμβεί αν καλύψει τον καταπατητή: θα έχει μεν εκλεγεί βουλευτής (έχει μάλιστα πάρει και υπουργείο...) αλλά η οικολογική καταστροφή που θα έχει προκύψει από τα σχέδια του καταπατητή θα είναι τεράστια (φυσικά η Ρένα θα είναι το πρόσωπο-κλειδί του ονείρου που θα παρουσιάζει όλες αυτές τις συνέπειες...). Ο Χρυσόστομος ξυπνά και συνειδητοποιεί το λάθος του. Αποφασίζει να πάει στο σπίτι της Ρένας, στο χριστουγεννιάτικο ρεβεγιόν που ετοίμαζαν τα ανίψια της, και να της ζητήσει συγνώμη. Όλα μέλι-γάλα και το κερασάκι στην όμορφη τούρτα: το βράδυ των Χριστουγέννων χιονίζει, κάτι που ενθουσιάζει τη Ρένα, γιατί η γιαγιά της τής έλεγε ότι οι νιφάδες του χιονιού είναι η οι άγγελοι που κατεβαίνουν στη γη για να κάνουν τη ζωή μας πιο όμορφη...
Στα Χριστούγεννα του μέλλοντος αόρατοι ο Κουτογιώργος και ο Τενεκετζής (Γιάννης Μιχαλόπουλος και Νίκος Παπαχρήστος) ακούν τη Ρένα να ενημερώνει την Τέτα Ντούζου για την οικολογική καταστροφή στην Περδικοράχη...
Για τα προβλήματα της σειράς αυτής και τους λόγους της αποτυχίας της, παρά τις καλές προθέσεις του σεναριογράφου της Στάθη Βαλούκου, έχω γράψει προ δεκαετίας στο blog. Το χριστουγεννιάτικο επεισόδιο είναι πάντως από τα πιο... υποφερτά, γιατί, αν μη τι άλλο, μας δίνει την ευκαιρία να χαρούμε τη Ρένα Βλαχοπούλου σε χριστουγεννιάτικο ντεκόρ, ενώ την ακούμε να συνοδεύει (σε δυο στίχους όλο κι όλο) τα παιδάκια που της λένε τα κάλαντα!....
Η Ρένα συνοδεύει τα παιδάκια στα χριστουγεννιάτικα κάλαντα
Το επόμενο, 15ο επεισόδιο της σειράς είχε αντίστοιχα πρωτοχρονιάτικο θέμα και ήταν μια ακόμα εκδοχή της ιστορίας που απασχόλησε τη Ρένα σε αρκετές ταινίες της στο παρελθόν: ένα λαχείο που αγοράζει η Ρένα και τα ανίψια της νομίζουν ότι κέρδισε και αντί να χαρούν τσακώνονται για το τι θα κάνουν με τα χρήματα. Τελικά αποδεικνύεται ότι το λαχείο δεν ήταν το τυχερό και η Ρένα θυμίζει στα ανίψια της ότι τα ωραιότερα πράγματα είναι δωρεάν και κερδίζονται με την καρδιά. Ακόμα πιο αδύναμο από το χριστουγεννιάτικο επεισόδιο, το πρωτοχρονιάτικο έχει τις ίδιες αρετές: χαιρόμαστε τη Ρένα σε χριστουγεννιάτικο περιβάλλον!
Φωτογραφία από τα γυρίσματα του πρωτοχρονιάτικου επεισοδίου της σειράς του ΑΝΤ1 Μάλιστα, Κύριε με πρωταγωνίστρια τη Ρένα Βλαχοπούλου
Στις 20 Δεκεμβρίου 1957, ο συνθέτης, στιχουργός, θεατρικός συγγραφέας, δημοσιογράφος και χρονογράφος Χρήστος Χαιρόπουλος, που τόσα πολλά του οφείλει το προπολεμικό ελαφρό τραγούδι, έγραψε ένα χρονογράφημα στο Έθνος για το τραγούδι "Καλημέρα ζωή" που ερμήνευε η Ρένα Βλαχοπούλου στην επιθεώρηση Άλλος για το φεγγάρι του θεάτρου Διάνα (οι παραστάσεις είχαν ξεκινήσει δέκα μέρες πριν, στις 10 Δεκεμβρίου). Αξίζει να το παραθέσω ολόκληρο.
Για σας κυρία μου
Ένα τραγουδάκι
Ο αγαπητός μου φίλος και συνάδελφος άλλων στηλών του "Έθνους" κ. Αχιλλεύς Μαμάκης μου έδωσε προχτές με την ραδιοφωνική ώρα του "Το θέατρο στο μικρόφωνο" μια σπάνια κι απρόοπτη καλλιτεχνική συγκίνησι: Ένα τραγουδάκι με τον τίτλο "Καλημέρα ζωή!..." ξεπήδησε από άλλες εποχές για να πείση με τον πιο καλλιτεχνικό τρόπο ότι όλα δεν ετέλειωσαν στην αντικαλλιτεχνική κ' έξαλλη εποχή μας... Ότι η επιθεώρησις εξακολουθεί ακόμα να είναι και λίγο Τίμος Μωραϊτίνης, Αντώνης Βώττης, Δημήτρης Γιαννουκάκης, Μίμης Ευαγγελίδης, ότι οι στίχοι της μπορεί να σταθούν σαν ολόδροσα ποιητικά χαριτολογήματα και όχι σαν κατασκευάσματα της στιγμής προωρισμένα να ξεχαστούν στην στιγμή, ότι η μουσική της αξίζει να τραγουδιέται, να συγκινή και να μεθάει.
Ομολογώ ότι είχα χρόνια ν' ακούσω τέτοιο αριστουργηματικό τραγουδάκι. Καρφώθηκα άπληστος στο ραδιόφωνο. για να μη χάσω ούτε ένα στίχο, ούτε μια νότα από τα επιδέξια χείλη της Ρένας Βλαχοπούλου--που αυτή τη φορά μας έδωσε τον καλύτερο τραγουδιστικό εαυτό της: Ήτανε μια γλυκύτατη "ενζενύ" του ελαφρού τραγουδιού, μια καινούρια Σωτηρία Ιατρίδου, που ήξερε να επεξηγή στίχους και μουσική με το αλάνθαστο καλλιτεχνικό της αισθητήριο και να δίνη το τραγούδι, σμιλευμένο από την ασύγκριτη τέχνη της, σαν κάτι ωραίo που πείθει, τέρπει και συγκινεί... Πείθεi ότι δεν υπάρχει σοβαρή και ελαφρά μουσική, αλλά μόνο καλή και κακή. Τέρπει τ' αυτιά, τα διψασμένα τόσο για ανάλαφρη μελωδία, που πεταλουδίζει σαν αχνός και μεθάει σαν σαμπάνια και συγκινεί τους νοσταλγούς άλλων ημερών, που έχουν αγανακτήσει από τα σύγχρονα ουρλιάσματα, κλωτσήματα, κουτουλήματα και σερετηλίκια, που κατακλύζουν ασφυκτικά το ελαφρό μεταπολεμικό πεντάγραμμο...
Ένα τραγουδάκι χαρακτηρίζει συχνά την ευαισθησία μιας ολόκληρης εποχής: Το "Συ μου πήρες πια το νου και την καρδιά..." από τον "Βαφτιστικό" του Σακελλαρίδη έμεινε σήμα κατατεθέν της προπολεμικής, της στρατευμένης Ελλάδος του 1916. Το "Σαν όνειρο μαγευτικό..." από τους "Απάχηδες των Αθηνών" του Χατζηαποστόλου εσφράγισε με αίσθημα την Αθήνα του 1922. Οι "Ξενύχτηδες" του Ερμή Πόγγη και το "Εγώ πίνω και το λέω" του ιδίου αυτού συνθέτου με στίχους του Τ. Μωραϊτίνη εμέθυσαν κόσμο και κοσμάκη της ίδιας εποχής, πιο πολύ από το πιο δυνατό κρασί... Και, παράλληλα, ο Αττίκ με τις αριστουργηματικές του εμπνεύσεις, αργότερα ο Ριτσιάρδης, ο Γιαννίδης, ο Ντ' Άντζελις, ο Κατριβάνος, απάνω σε στίχους του Πωλ Νορ, του Γιαννακόπουλου, του Σακελλάριου, εχρωμάτισαν με νότες και στίχους ανεξίτηλα το ταμπλώ της εποχής τους. Τώρα ο Μενέλαος Θεοφανίδης--είναι ο διαλεκτός μελωδίστας του "Καλημέρα ζωή..."--έρχεται να συνεχίση την παράδοσι. Έρχεται τολμηρά και θαρραλέα να σπάση τις αλυσίδες που σκλαβώνουν με μουσικά εξαμβλώματα τον καιρό μας, έρχεται αποφασιστικά να αναπλεύση το ακατάσχετο ρεύμα που μας παρασύρει διαρκώς προς τα κάτω... Είναι όμως και οι στίχοι όπως η ζωή, αλλά και όπως η ζωή τόσο όμορφη: "Καλημέρα ζωή..." βροντοφωνάζει γεμάτος αυτοπεποίθησι ο νέος που βλέπει μπροστά του να ανατέλλουν λαμπερόχρωμες οι ελπίδες... "Καλησπέρα ζωή...", λέει σοβαρός ο μεσόκοπος, που βλέπει ότι διήνυσε τον μισό δρόμο, κι από εκεί και μπρος αρχίζει πια να κατεβαίνη... "Καληνύχτα ζωή..." ψιθυρίζει μελαγχολικά ο γέρος που βλέπει ότι όλα μείνανε πίσω του, και όνειρα, κ' ελπίδες, και ζωή... Τι εξαίσια η "τρουβάιγ"! Ένα αυθόρμητο "μπράβο!" αξίζει στη συγγραφική τριάδα Ασημακοπούλου-Σπυροπούλου-Παπαδούκα που μας χάρισε τέτοιους στίχους!... Στίχους που ανεβάζουν την επιθεώρησι, από πρόχειρο εμπορικό είδος, στα ύψη ενός πραγματικού θεατρικού καλλιτεχνήματος!
Ο Μενέλαος Θεοφανίδης μας έδωσε με το γλυκύτατο τραγουδάκι του την ελπιδοφόρα ανακούφισι ότι η καλή μουσική ζη πάντα, έστω και σε μια απόμερη γωνιά της ελεεινής εποχή μας, για να διεκδικήση τα αναφαίρετα δικαιώματά της απάνω στην καρδιά του τόσον ταλαιπωρημένου από παντοειδείς ανεκδιηγήτους ήχους ακροατού... Αξίζει στον εκλεκτό συνθέτη το πιο θερμό χειροκρότημα, όχι μόνο γιατί ξαναδένει την αλυσίδα με το ωραίο μουσικό παρελθόν, αλλά και γιατί υψώνει το ανάστημά του σαν ευθαρσής μελωδικός μαχητής απέναντι άλλων, πολλών ποικιλωνύμων και ανεκδιηγήτων δεκαρολόγων, που μολύνουν σήμερα το ελαφρό πεντάγραμμο... Το τραγουδάκι του αξίζει να τραγουδηθή, να διαφημισθή, να αρέση, να γίνει επιτυχία. Διότι, έτσι, θα σαρώση τα σκουπίδια που εσώρευσαν η ξενομανία και η ντόπια παραγωγή του σεβντά... Έτσι θα μας πείση ότι ο τόπος μας είναι και μένει κομμάτι της χρυσογάλανης Μεσογείου, και όχι τμήμα της αναρχουμένης ζούγκλας ήχων και συναισθημάτων...
ΧΡ. Κ. ΧΑΙΡΟΠΟΥΛΟΣ
Έθνος, 20-12-1957
Την επόμενη μέρα, στην ίδια εφημερίδα, ο Αχιλλέας Μαμάκης, στη στήλη του "Τα 'Θεατρικά Νέα' εικονογραφημένα", δημοσίευσε τη γεμάτη ευγνωμοσύνη απάντηση του Θεοφανίδη στον Χαιρόπουλο.
Ο Θεοφανίδης διά τον Χαιρόπουλον
Ορθή διαπίστωσις
Ο Συνθέτης Μενέλαος Θεοφανίδης μας απέστειλε την ακόλουθον επιστολή:
Αγαπητέ κ. Μαμάκη,
Διάβασα χθες το χρονογράφημα του αγαπητού μου κ' εκλεκτού συναδέλφου, εν μουσική, Χρήστου Χαιρόπουλου. Τον ευχαριστώ για τα καλά λόγια που 'γραψε και για το τραγούδι μου "Καλημέρα ζωή" και για μένα. Οι κρίσεις του είναι για μένα περγαμηνή γιατί γράφτηκαν από εκλεκτό συνθέτη.
Με το σημερινό, όμως, γράμμα θέλω να επανορθώσω μια αδικία που 'καμε στον εαυτό του. Στους συνθέτες που ανέφερε πως κράτησαν σε μια περιωπή το ελληνικό Τραγούδι, δεν ανέφερε το όνομά του, από ταπεινοφροσύνη, βέβαια. Εγώ, όμως, είμαι υποχρεωμένος να το κάμω, όχι από φιλοφρόνησι, αλλά για την αλήθεια και για να εξάρω μια συμβολή στην εξέλιξι του ελληνικού Τραγουδιού. Γιατί ο Χαιρόπουλος δεν συνέχισε μόνο, αλλά δημιούργησε. Έτσι το ελληνικό Τραγούδι, χάρις σ' αυτόν, ομόρφηνε κ' έγινε αξιώσεων, τέτοιο που ο καθένας μας οφείλει να το διατηρήση.
Μ' εκτίμησι
ΜΕΝ. ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ
Έθνος, 21-12-1957
Η Ρένα Βλαχοπούλου στο Άλλος για το φεγγάρι Η Φωτογραφία δημοσιεύτηκε στην ίδια σελίδα με την επιστολή του Θεοφανίδη
Παρά την ευχή και προτροπή του Χαιρόπουλου το "Καλημέρα ζωή" να ηχογραφηθεί και να τραγουδηθεί, η μουσική μας ιστορία δεν του επιφύλαξε τη θέση που του άξιζε. Η μεγάλη διάρκεια του τραγουδιού που περιείχε τρεις μεγάλες στροφές (περίπου πέντε λεπτά) απέκλειε την πιθανότητά δισκογράφησής του, καθώς οι δίσκοι 78 στροφών που κυκλοφορούσαν τότε ευρέως και οι δίσκοι 33 στροφών που μόλις είχαν αρχίσει δειλά-δειλά να κυκλοφορούν συνήθως περιλάμβαναν σε κάθε πλευρά τους τραγούδια που διαρκούσαν τριάμισι λεπτά το πολύ. Ευτυχώς η Ρένα Βλαχοπούλου άφησε την εξαιρετική ερμηνεία της στο αρχείο της Ελληνικής Ραδιοφωνίας: υπάρχει η εκτέλεσή της με τη συνοδεία του Μενέλαου Θεοφανίδη στο πιάνο, μάλλον όμως από την εκπομπή της Μαρίας Δημητρέα και όχι του Αχιλλέα Μαμάκη (μετά το τραγούδι της η Δημητρέα τη ρωτά σε ποιο από τα τρία μέρη του τρίπτυχου προτιμά να μείνει η ίδια, και η Ρένα λέει φυσικά "Νομίζω θα μείνω στο καλημέρα!..."). Υπάρχει επίσης το δεύτερο μισό της τρίτης στροφής με τη φωνή της Ρένας με τη συνοδεία αυτή τη φορά μεγάλης ορχήστρας, πιθανότατα του ΕΙΡ.
Στη ραδιοφωνία το ερμήνευσε επίσης η Φραντζέσκα Ιακωβίδου (με μια χαμηλών τόνων ενορχήστρωση) και στη δεκαετία του 1980 το ηχογράφησαν για την τηλεόραση η Μαίρη Χρονοπούλου (σε ένα έξοχο αφιέρωμα του Γιώργου Παπαστεφάνου στην τριάδα Ασημακόπουλος-Σπυρόπουλος-Παπαδούκας) και ο Αντώνης Πολίτης (σε ένα τηλεοπτικό αφιέρωμα του Αρτέμη Μάτσα στον Μενέλαο Θεοφανίδη). Στη δισκογραφία, από όσο γνωρίζω πέρασε μόνο μία φορά, στον προσωπικό δίσκο της Βέτας Προέδρου που κυκλοφόρησε το 1971. Πιθανώς η Προέδρου να το συμπεριέλαβε έπειτα από προτροπή του στενού της συνεργάτη Χρήστου Χαιρόπουλου και γι' αυτό ίσως ο ενορχηστρωτής του δίσκου είχε την ιδέα να το "δέσει" με μια μελωδία του Χαιρόπουλου. Όταν στην τρίτη στροφή η Προέδρου τραγουδά τον στίχο: "Αγάπες παλιές που περάσανε..." προσθέτει αμέσως έναν στίχο του Χαιρόπουλου: "Νινέτα, Νανίνα, Νινόν και Νανά, απόψε κοντά μου σας είδα ξανά..." και μετά "επιστρέφει" στο φινάλε του "Καλημέρα ζωή". Πραγματικά συγκινητικός φόρος τιμής στον μέγιστο Χαιρόπουλο.
Ο Χρήστος Χαιρόπουλος στην εκπομπή του Γιώργου Παπαστεφάνου και της ΕΡΤ Οι παλιοί μας φίλοι
Ο ίδιος ο Χαιρόπουλος επανήλθε στο "Καλημέρα ζωή" τρία χρόνια μετά το ενθουσιώδες χρονογράφημά του, σε μια επιστολή που έστειλε στα Νέα με αφορμή το Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού που διοργάνωσε το ΕΙΡ εκείνο τον μήνα (όταν δηλαδή τα άστρα του Χατζιδάκι και του Θεοδωράκη είχαν ανατείλει για τα καλά--και ο Χαιρόπουλος, όπως θυμάται ο Γιώργος Παπαστεφάνου, δεν έβλεπε με καλό μάτι την επιτυχία τους (παρόλου που τελικά ομολογούσε ότι θαύμαζε τον Χατζιδάκι...):
Ελαφρούς συνθέτας έχουμε και αρίστους. Ελαφρά τραγούδια δεν έχουμε! Δεν παραδοξολογώ. Οι συνθέτες μας από τα 100 τραγούδια που θα γράψουν, εις τα 99 κάνουνε εμπόριο--που τους επιβάλλουν--και εις το ένα τέχνη. Παράδειγμα πρόχειρο: Εκατοντάδες τραγούδια λανσάρονται κάθε χρόνο στις επιθεωρήσεις. Ένα όμως ήταν αριστούργημα αδιαφιλονίκητο: το "Καληνύχτα (sic) ζωή" του Μενέλαου Θεοφανίδη με στίχους Ασημακοπούλου-Σπυροπούλου-Παπαδούκα. Ένα αναμφίβολο αριστούργημα με αναμφίβολη εμπορική αποτυχία!... Πώς να απαιτήσουμε κατόπιν αυτού από τους συγγραφείς και τους συνθέτας ηρωισμούς του είδους αυτού; Τα αριστουργήματα είναι "μη εμπορικά" και τα μη αριστουργήματα τα παίρνει έξαλλη η μόδα και τα... σουτάρει εκτός της Ελλάδος διά να τα τραγουδήση η Δαλιδά, ο Σαμψών, ή δεν ξέρω ποιος άλλος Φιλισταίος;
Συμπέρασμα: Διά να γράψη κανείς ελαφρά μουσική καλή, πρέπει να είναι ήρως. Και για να απαρνηθή το πεντάγραμμο όταν τον παρασύρη χαμηλά πρέπει να είναι πεισματάρης--όπως ο γράφων.
Με αγάπη πάντα
ΧΡ. Κ. ΧΑΙΡΟΠΟΥΛΟΣ
Τα Νέα, 8-7-1960
Λίγο αργότερα θα έδινε στο κοινό το δικό του τελευταίο τραγούδι με τον χαρακτηριστικό τίτλο "Γεράματα"... Και έπειτα θα αφοσιωνόταν μέχρι το τέλος, σχεδόν, της ζωής του στο χρονογράφημα...
Η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Μενέλαος Θεοφανίδης στα παρασκήνια του θεάτρου Βέμπο το 1956 Φωτογραφία από το βιβλίο του Μ. Δελαπόρτα Βίβα Ρένα (εκδ. Άγκυρα, 2002)
Μακάρι κάποτε η ΕΡΤ να αρχίσει να κυκλοφορεί και πάλι σε CD τους κρυμμένους θησαυρούς της και να γίνει ευρέως γνωστή και η ηχογράφηαη του "Καλημέρα ζωή" με τη Ρένα Βλαχοπούλου...
Στις 19 Δεκεμβρίου 1991 δόθηκε η πρεμιέρα του μουσικοθεατρικού προγράμματος του Music Hall "Rex" (δηλαδή του παλιού κινηματογράφου Ρεξ που είχε μετατραπεί σε music hall το 1988) του οποίου επικεφαλής ήταν η Γλυκερία, ο Δημήτρης Μητροπάνος, ο Γιάννης Μηλιώκας, ο Χρήστος Νικολόπουλος και guest star ήταν η Ρένα Βλαχοπούλου.
Έχουμε ήδη μιλήσει και θα ξαναμιλήσουμε για αυτό το πρόγραμμα, αφού ήταν μια σημαντική στιγμή στην καριέρα της Ρένας: κατά κάποιο τρόπο σηματοδοτούσε τον τριετή κύκλο ανεπίσημου "απολογισμού" και ολοκλήρωσης της καριέρας της: τις σεζόν 1991-92 και 1992-93 τραγούδησε παλιές επιτυχίες της στο Ρεξ και στο Ακροπόλ και τη σεζόν 1993-94 επανέλαβε ένα αγαπημένο της έργο, τη Χαρτοπαίχτρα και έτσι αποχαιρέτησε τη σκηνή.
Η φωτογραφία αυτή δημοσιεύτηκε ασπρόμαυρη στο Έθνος της 19-12-1991 Πριν από λίγες μέρες μας τη χάρισε έγχρωμη η Γλυκερία στην προσωπική της σελίδα στο Facebok
Σήμερα, παίρνοντας αφορμή από την πολύ ωραία φωτογραφία που ανέβασε η Γλυκερία στην επίσημη σελίδα της στο Facebook, θα σταθώ για λίγο στη συνέντευξη Τύπου που δόθηκε την προηγούμενη μέρα, στις 18 Δεκεμβρίου και απασχόλησε αρκετές αθηναϊκές εφημερίδες στις 19 Δεκεμβρίου. Το τι ακριβώς διεμείφθη στη συνέντευξη μετέφερε καλύτερα από όλες τις εφημερίδες το ρεπορτάζ του Έθνους:
Παρλάτες και.. Τζιν Κέλι στο Ρεξ
"Οι εμφανίσεις μιλούν μόνες τους" συμπλήρωσε η Ρένα Βλαχοπούλου τα λόγια του κ. Ηλία Μαροσούλη, επιχειρηματία του "Ρεξ" στη χτεσινή συνέντευξη Τύπου.
Η δημοφιλής πρωταγωνίστρια συμμετέχει στο πρόγραμμα, που "θυμίζει τα μιούζικαλ του καλού ελληνικού κινηματογράφου" και ξεκινά από σήμερα σ' αυτό το χώρο.
Φόρεσε ένα ροζ φόρεμα (Σημείωση του Rena Fan: πιθανότατα ο συντάκτης εννοεί τη ροζ ρόμπα που φορούσε στη διάρκεια της συνέντευξης και φαίνεται, στο ρεπορτάζ του ΑΝΤ1, να τη φορά μετά και στη σκηνή στη διάρκεια της πρόβας--πάντα αντισυμβατική...) για να κάνει μέρος από το νούμερό της και σχολίασε:
"Έχετε ξαναδεί τουαλέτα με σώβρακο από μέσα;"
Σήκωσε ψηλά το φόρεμά της και αποκαλύφθηκε η φόρμα που φορούσε.
Στο πρόγραμμα όλοι κάνουν και κάτι διαφορετικό, όπως είχαμε την ευκαιρία να δούμε στην παρουσίαση ενός αποσπάσματος. Η Γλυκερία κατέπληξε καθώς εμφανίστηκε να χορεύει και να τραγουδά, πολύ ωραία, το "Σίνγκιν ιν δε ρέιν". Ο "κατσαρομάλλης" Δημήτρης Μητροπάνος--όπως τον αποκάλεσε η Ρένα Βλαχοπούλου--τραγουδά και χορεύει Τζιν Κέλι, προκαλώντας έκπληξη σε όσους τον θεωρούσαν μόνο λαϊκό τραγουδιστή.
--Τι τραγούδια λέτε; ρωτήθηκε η Ρένα Βλαχοπούλου.
"Θα έρθετε να τα ακούσετε", απάντησε.
"Περιμένουμε ένα μήνα να μας πει τι θα τραγουδήσει η θεία Ρένα και θέλετε να το μάθετε σε μια μέρα;" παρενέβη, αστειευόμενος, ο Γιάννης Μηλιώκας.
"Με λένε θεία. Θείτσα", διευκρίνισε η ηθοποιός.
--Λέτε και παρλάτες; ρωτήθηκε και πάλι.
"Βέβαια! Είμαι παρλατζού! Κατεβαίνω από τους Αέρηδες προς την Ομόνοια--έδειξε προς το σκηνικό που απεικονίζει την Πλάκα--και λέω: "Βέβαια, για να κάνεις αυτή την απόσταση στην Αθήνα, θέλεις επτά ώρες και χωρίς τσάντα, γιατί σου την κλέβουν!"
Η Γλυκερία, ο Δημήτρης Μητροπάνος, ο Γιάννης Μηλιώκας και ο Χρήστος Νικολόπολος εξέφρασαν τη χαρά τους για τη δημιουργία αυτού του σχήματος και αυτού του προγράμματος, που αποτελεί, όπως είπαν, πρόταση στην ψυχαγωγία. Ο Άγγελος Πυριόχος έγραψε τα κείμενα του πρώτου μέρους και ο Νίκος Σούλης έκανε τη σκηνοθεσία. Ο Βαγγέλης Σειληνός έκανε τη χορογραφία και μόνταρε το όλο θέαμα.
Οι τιμές, όπως είπε ο επιχειρηματίας, είναι για κάθε τσέπη. Ξεκινούν από 2.500 δρχ. Κάθε απόγευμα Σαββάτου, στις 6, θα δίνεται παράσταση με εισιτήριο θεάτρου.
Έθνος, 19-12-1991
Ο ΑΝΤ1, που μετά από ειδική συμφωνία με τον επιχειρηματία, διαφήμισε την παράσταση με στόχο να την προβάλει το Πάσχα (όπως και έκανε με κακό φωτισμό όμως και ανεπίτρεπτες περικοπές, και σε μέρα που οι δυο πρωταγωνίστριες του σχήματος φορούσαν "αναπληρωματικές" τουαλέτες--γιατί πιθανώς είχαν στείλει τις κανονικές στο καθαριστήριο...), κάλυψε τη συνέντευξη Τύπου και πρόβαλε το σχετικό ρεπορτάζ στον Πρωινό Καφέ, στο πλαίσιο συνέντευξης που έδωσαν η Γλυκερία με τον Χρήστο Νικολόπουλο στη Ρούλα Κορομηλά, στη διάρκεια της οποίας η Γλυκερία τόνισε πόσο σημαντικό είναι για εκείνη να εμφανίζεται στην ίδια σκηνή με τη Ρένα Βλαχοπούλου και πως αισθάνεται σαν μαθήτριά της (λίγες μέρες μετά φιλοξενήθηκαν στο πλατό της εκπομπής και ο Δημήτρης Μητροπάνος με τον Γιάννη Μηλιώκα). Δυστυχώς το βίντεο "κόβεται" στο σημείο που θα βλέπαμε το στιγμιότυπο που παρουσίασε η Ρένα στις/στους δημοσιογράφος (και επισημαίνω, επειδή μίλησα και για τουαλέτες πριν από λίγο, ότι στο δικό της στιγμιότυπο η Γλυκερία επίσης δεν φορά την τουαλέτα που φορούσε στην κανονική παράσταση, αλλά ένα από τα κοστούμια του μπαλέτου...)
Η Ρένα Βλαχοπούλου πλαισιωμένη από τον Δημήτρη Μητροπάνο, τον Γιάννη Μηλιώκα, τον Χρήστο Νικολόπουλο, τη Γλυκερία, τον σκηνογράφο Μιχάλη Σδούγκο, τον σκηνοθέτη Νίκο Σούλη, τον χορογράφο Βαγγέλη Σειληνό και τον Άγγελο Πυριόχο που έγραψε τα κείμενα και επιμελήθηκε τη ροή του πρώτου μέρους του προγράμματος του Ρεξ, Κάποια διαφωνία προέκυψε ανάμεσα στον Πυριόχο και τον Σειληνό την παραμονή της πρεμιέρας, αν και ήταν δοκιμασμένοι συνεργάτες ήδη, σχετικά με το στήσιμο του προγράμματος, αλλά όλα ξεπεράστηκαν τη μέρα της πρεμιέρας. Ο Άγγελος Πυριόχος θυμόταν, όταν πέθανε ο Σειληνός, πόσο μάταια ήταν όλα αυτά...
Άλλες εποχές πάντως τότε για τις μουσικές σκηνές. Το Ρεξ έδινε παραστάσεις κάθε μέρα, εκτός Δευτέρας, και το Σάββατο διπλή, όπως ανέφερε και ο Ηλίας Μαροσούλης στη συνέντευξη Τύπου...
Η Ρένα Βλαχοπούλου στο Ρεξ, στο πιο ευρύχωρο καμαρίνι που είχε τα τελευταία χρόνια της καριέρας της (ίσως και σε όλη της την καριέρα!) Στον καθρέφτη έχει τις ευχετήριες κάρτες που συνόδευαν τα λουλούδια που της έστειλαν φίλες/φίλοι/συγγενείς για την πρεμιέρα της αλλά και τη χριστουγεννιάτικη κάρτα ενός 16χρονου θαυμαστή της, η οποία κράτησε τη θέση της στον καθρέφτη για αρκετό καιρό μετά τα Χριστούγεννα... Φωτογραφία: Παναγιώτης Κ. Τριχιάς
Στις 18 Δεκεμβρίου 1990 είχατε μια τελευταία ευκαιρία να αγοράσετε το 50ό τεύχος του περιοδικού ΚΑΙ, που κυκλοφόρησε στις 12 Δεκεμβρίου και περιείχε μια συνέντευξη που έδωσε η Ρένα Βλαχοπούλου στην Κική Σεγδίτσα. Επιπλέον όμως επεφύλασσε μια έκπληξη για τις/τους αναγνώστριες/-στες και τις/τους θαυμάστριες/-στές της Ρένας, αφού τη συνέντευξή της συμπλήρωνε μια συνέντευξη του Γιώργου Λαφαζάνη, ο οποίος μίλησε στη δημοσιογράφο για την αγαπημένη του σύζυγο. Ας διαβάσουμε πρώτα τη συνέντευξη της Ρένας.
Ρένα Βλαχοπούλου
ΤΟ ΑΛΛΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΜΙΑΣ ΚΥΡΙΑΣ
Το άλλο πρόσωπο της πρώτης κυρίας του ελληνικού μουσικού θεάτρου είναι μια γυναίκα με αστείρευτο χιούμορ, αυθόρμητη και...πολύ θηλυκή, όπως η ίδια ομολογεί. Είναι το πρόσωπο μιας γυναίκας που ξέρει να δίνει.
Της Κικής Σεγδίτσα
Οκτώ παρά τέταρτο είπε και ακριβώς στην ώρα της έφτασε η Ρένα Βλαχοπούλου στο Θέατρο "Ακροπόλ". Κι όχι μόνη... Ακολουθούμενη από τον Μάο, το σκύλο της, που είναι σοβαρός θεατρόφιλος και φανατικός θαυμαστής της.
Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μπορεί να πει πως η Ρένα τον έστησε. Είναι τόσο συνεπής στα ραντεβού της που φέρνει πολλές φορές τους άλλους σε δύσκολη θέση, επειδή τους προλαβαίνει. Στρώνεται στην πολυθρόνα του καμαρινιού της κι αρχίζει να βάφεται. Βλέποντας στον καθρέφτη της το θεατρικό επιχειρηματία Θάνο Μαρτίνο να περνάει έξω από την πόρτα τον ρωτάει: "Πώς είμαστε Θάνο;"
"Γεμάτοι, Ρένα μου", της απαντά.
"Δόξα σοι ο Θεός, πάμε καλά. Σχίζουμε", λέει γυρίζοντας σε μένα. Ξαφνικά συνοφρυώνεται.
"Μπορείς να μου πεις, ψυχή μου, γιατί χαμογελάς υπογείως;" κάνει με τη γνωστή κερκυραϊκή προφορά της, που συχνά θυμάται.
--Αναρωτιέμαι με αυτό το πάθος που έχεις για το θέατρο αν σκέφτηκες ποτέ να το εγκαταλείψεις για ένα μεγάλο έρωτα.
--Όχι, για τον έρωτα δεν σκέφτηκα ποτέ κάτι τέτοιο, αν και είχα ξέρεις έρωτες κι έρωτες. Πολλούς! Αγάπησα πολλές φορές.
--Κι αγαπήθηκες.
--Γεγονός... Αγάπησα κι αγαπήθηκα. Πρόσεξε, χωρίς να έχω τίποτα το ιδιαίτερο, Δεν ήμουν δηλαδή η σεξουαλική, ας πούμε, γυναίκα. Όχι. Ήμουν γυναίκα ωραία για τον άντρα. Να τον περιποιηθώ, να τον αγκαλιάσω, να τον πλύνω, να τον σιδερώσω, να του μαγειρέψω. Είχα όλα αυτά τα προσόντα. Μου άρεσε να είμαι θηλυκό. Να μην είμαι αδιάφορη στον άντρα που είχα πλάι μου. Πρέπει να σου πω πως είχα δεσμούς μακροχρόνιους... Όχι, δεν είχα μεγάλες αλλαγές στη ζωή μου.
--Πόσους γάμους έχει κάνει, Ρένα;
--Τι είναι αυτό;... Εννοείς αν έχω κάνει δηλαδή καμιά εικοσαριά γάμους; Τρελάθηκες;
--Τρεις δεν έχεις κάνει;
Κουνάει το κεφάλι καταφατικά κι επαναλαμβάνει:
--Τρεις. Ο ένας όμως δεν πιάνεται.
--Δηλαδή;
--Άφησέ το.
--Ο πρώτος ποιος ήταν;
--Ο Γιαννάκης Κωστόπουλος, ο τραπεζίτης. (Σημείωση του Rena Fan: ο πρώτος ήταν ο ποδοσφαιριστής Κώστας Βασιλείου, που προφανώς δεν είχε καμιά διάθεση να τον θυμηθεί, όπως θα δούμε και παρακάτω).
--Σου λείπουν τα παιδιά;
--Δεν ξέρω αν στενοχωριέμαι που δεν έχω... Και θα μπορούσα να 'χω. Άφησέ το, σου λέω... Είχα πολλές υποχρεώσεις κι έπειτα με αυτή τη δουλειά ποιος θα μου τα μεγάλωνε; Η μάνα πρέπει να μεγαλώνει το παιδί.
--Μίλησέ μου για το γάμο σου, που, όπως είπες, δεν πιάνεται.
--Τι τα θες αυτά τώρα; Εκείνος ο γάμος, βρε παιδί μου, δεν μετράει. Έγινε στην Αμερική για να πάρω τα χαρτιά και να μείνω. Γάμος με συνεννόηση απ' αυτούς που γίνονται στην Αμερική.
--Είχες πάρει τέτοια απόφαση; Θα στερούσες από εμάς αυτό το αστείρευτο ταλέντο σου;
--Ήταν τότε που είχα πάει στην Αμερική με τον Σπάρτακο.
--Αμερικανός ο σύζυγος;
--Σύζυγος εντός εισαγωγικών. Άνευ επαφής.
--Αυτό που λέμε λευκός γάμος;
--Έτσι.
Φασαρία έξω από το καμαρίνι αποσπά την προσοχή μας. "Ακούς;" λέει η Ρένα. "Ο Μάο υποδέχεται τους συναδέλφους. Αυτά τα γρυλίσματα που ακούς είναι φιλιά. Τους γνωρίζει όλους, ξέρεις.
--Κι ο τρίτος και ουσιαστικός γάμος είναι αυτός με τον επιχειρηματία Γιώργο Λαφαζάνη. Έτσι;
--Με τον οποίο κλείσαμε 25 χρόνια μαζί. Είμαστε αγαπημένοι, δεμένοι.
--Πώς είναι ο Γιώργος ως οικογενειάρχης;
--Όλοι αυτοί οι Ανατολίτες έχουν ένα προσόν, απ' ό,τι ξέρω. Είναι ίσως μονογαμικοί.
--Το ίσως μου άρεσε...
--Ίσως, γιατί επιφυλασσόμεθα, γιατί δεν ξέρουμε τι γίνεται πίσω από την πλάτη μας... Καλός οικογενειάρχης, ήσυχος, ήρεμος, αγαπητός σε όλους, αγαπά τους άλλους, ξέρει να φερθεί. Σ' όλα αυτά πρόσθεσε και το "κουβαρντάς". Στη δουλειά μου δεν επεμβαίνει.
--Ζηλιάρης είναι;
--Πρέπει, αλλά δεν το δείχνει.
--Εσύ, Ρένα, ζηλεύεις τον Γιώργο;
--Βεβαίως, αλλά δεν έχω δει τίποτα.
--Τι θα συνιστούσες στις γυναίκες που ξεκινούν να κάνουν οικογένεια;
--Πρώτα-πρώτα οι κοπέλες, αν δεν ξέρουν από νοικοκυριό και σπίτι, να μην παντρεύονται, και να μην παντρεύονται πολύ νέες. Στα 17 και 18 να πούμε. Να έχουν αποκτήσει κάποια πείρα, ακόμα και απογοήτευση, γιατί αλλιώς ο γάμος τους δεν θα στεριώσει.
--Είχες ερωτικές ιστορίες με συναδέλφους;
--Όχι. Και ξέρεις γιατί; Όταν τον βλέπεις στα καμαρίνια ή τον ακούς να λέει βλακείες αυτός κι εγώ λέω άλλες τόσες (κάνουμε, βλέπεις, καραγκιοζιλίκι), δεν εμπνέεσαι. Εγώ είχα πάντα εξωθεατρικούς φίλους.
Στη συνέχεια μιλάει για το πόσο ωραία ήταν η καριέρα της.
--Από Θεού μελετημένα ήταν όλα. Δεν πήγα σε σχολείο εγώ, βλέπεις.
--Αλήθεια, Ρένα, έχεις πίστη;
--Μεγάλη. Ο Άγιος που πιστεύω πως με προστατεύει είναι ο Άγιος Νεκτάριος. Όταν έπαιζα στο "Ρεξ", έβγαλα ένα ογκίδιο κάτω από το λαιμό και δεν μπορούσα να δουλέψω.
Στη συνέχεια την παρακαλώ να μου αφηγηθεί ένα περιστατικό που να δείχνει την αγάπη του κοινού.
"Είναι τόσα πολλά...", λέει. "Δεν θα ξεχάσω όμως την Αιγυπτιώτισσα κυρία Καίτη, που δεν έλειπε από το θέατρο. Ένα φεγγάρι την έχασα. Κάποια στιγμή εμφανίστηκε σπίτι καταβεβλημένη. 'Αυτό είναι για σένα' μου είπε δίνοντάς μου ένα κουτάκι: 'Κάτι για να με θυμάσαι, γιατί εγώ θα πεθάνω'. 'Χριστός και Παναγία΄, έκανα. Άνοιξα το κουτί και μέσα ήταν μια τεράστια καρφίτσα. 'Γιατί να τη στερηθείτε;', της είπα. 'Έχω τόσες εγώ'. 'Όχι τέτοια', μου απάντησε. 'Αυτή είναι αληθινή, με μπριγιάν'. Τα έχασα. Την ευχαρίστησα και παρατήρησα. 'Με προβληματίζετε πολύ, αγαπητή κ. Καίτη. Εσείς λέτε ότι θα πεθάνετε και μου τη δίνετε. Άμα πεθάνω εγώ πού πρέπει να τη δώσω;' Δηλαδή σκέφτηκα πως από χέρι σε χέρι πάνε τα πράγματα. Θεός σχωρέσ' την ψυχούλα της".
--Πώς ξεκίνησες την καριέρα σου, Ρένα;
--Με το τραγούδι. Ήρθαμε οικονομικά κατεστραμμένοι και μας έδωσε ο Δήμος ένα σπίτι στην Κάνιγγος. Βρήκα στην "Όαση", τραγούδησα κι από εκεί άρχισαν όλα. Με πήρε ο Μακέδος και ξεκίνησα καριέρα. Το πρώτο μου θεατρικό φουστάνι μου έραψαν η Λαζαρίδου και η Βέμπο, Θεός σχωρέσ' την ψυχούλα τους κι ας είναι ελαφρύ το χώμα τους. Ήταν ένα άσπρο φουστάνι με γιακαδάκι δαντελένιο. Είπα τότε το τραγούδι "Μικρή Χωριατοπούλα".
Καθώς οι μνήμες της ξετυλίγονται, η Ρένα, που μας χαρίζει γέλιο, διακατέχεται από έκδηλη συγκίνηση. Μιλάει για την άνοδό της. Για την αίσθηση του χιούμορ που έχει και που βοήθησε την καριέρα της. Για το πόσο ενημερώνεται καθημερινά για τις πολιτικές εξελίξεις από τις εφημερίδες και αλλάζει αυθόρμητα τα κείμενα των νούμερων που παίζει ανάλογα με τα γεγονότα.
--Πώς προλαβαίνεις με ταινίες, σίριαλ και θέατρο ν' ασχολείσαι και με το Δήμο;
--Θεωρώ υποχρέωσή μου να βοηθήσω τον τόπο, ως δημοτική σύμβουλος.
--Τι άλλο κάνεις αυτόν τον καιρό από το να παίζεις στην επιθεώρηση "[Ούτε] Ψηλός στον... κόρφο μας" στο "Ακροπόλ";
--Γυρίζω ένα σίριαλ, ατιτλοφόρητο ακόμη, στο οποίο παίζω μια τρελή. Το γράφει ο τρομερός Ρώμας. Κάνω τη γυναίκα ενός δικηγόρου που έχει τη μανία να... δικηγορεί.
--Και μετά μας απειλείς πως θα τα παρατήσεις όλα... Ας γελάσω.
--Κάποτε θα τα παρατήσω.
Με αυτή τη φωτογραφία προανήγγειλε το περιοδικό τη συνέντευξη στο προηγούμενο τεύχος του. ΚΑΙ, 5-12-1991
Ο Μάο επεμβαίνει στη συζήτηση με γαβγίσματα. "Κάθισε φρόνιμα βρε... Έχουμε επισκέψεις... Φύγε από το κέντημά μου".
--Τι κάνεις; Κεντάς εδώ στο καμαρίνι; Για σένα;
--Κοίταξε να δεις, με έχουν λογοδοσμένη και κάνω την προίκα μου. Για τον αρραβώνα μου, δηλαδή... Αυτό λέω στον άντρα μου! "Γιώργο μου, σκοπεύω να αρραβωνιαστώ". "Άντε", μου απαντά, "η ώρα η καλή". "Άει στο διάβολο", του κάνω εγώ. "Με κοροϊδεύεις;" "Αφού εσύ κοροϊδεύεις τον εαυτό σου, τι θα κάνω εγώ;" λέει εκείνος και γελάμε.
--Δεν νομίζεις πως η επιθεώρηση στερείται γυναικείων στελεχών;
--Υπάρχουν κάποια γυναικεία στελέχη κι όλο και κάτι βγαίνουν. Τώρα έχουμε αυτή την Έλντα Πανοπούλου, μεγάλο ταλέντο. Η επιθεώρηση θέλει ανθρώπους με ακτινοβολία, να χορεύει να τραγουδάει, να 'χει ταμπεραμέντο. Πάντως, με στεναχωρεί που δεν βγαίνουν καλλιτέχνες με τόσα στοιχεία.
Αλλαγή συζήτησης.
--Τι ρόλο παίζει το χρήμα στη ζωή σου;
--Εγώ μεγάλωσα με στερήσεις και υπέφερα με τα οικογενειακά. Κατοχή, βλέπεις. Αυτό ήταν ένα μάθημα τρομερό που με ανάγκασε να γίνω οικονόμα. Έβγαζα π.χ. 10, έτρωγα τα 3. Αυτά που έχω αποκτήσει, τα ντουβάρια δηλαδή, τ' απέκτησα με ιδρώτα και κόπο. Και δοξάζω τον Θεό που αυτή τη στιγμή ζω άνετα.
--Βοηθούσες όμως και πολύ κόσμο.
--Από μικρή ήμουν έτσι. Έδινα την μπουκιά μου. Μου αρέσει να δίνω. Δεν μπορώ να δω δυστυχία. Ποιος θα τα πάρει μαζί του;
Ξαφνικά πετάγεται. "Βγαίνω στη σκηνή", μου λέει κι εξαφανίζεται. Η θύελλα των χειροκροτημάτων από τους θεατές φτάνει ως τ' αυτιά μου. Τρέχω στην πλατεία για ν' απολαύσω μαζί του τη "Μαντάμ Βλαχό" στο Μουσείο της Μαντάμ Τυσσώ και να ενώσω το χειροκρότημά μου με το δικό τους. (Σημείωση του Rena Fan: το νούμερο λεγόταν "Το Μουσείο της Μαντάμ Βλαχό" και η Ρένα παρουσίαζε τα κέρινα ομοιώματα Ελλήνων πολιτικών).
Η Ρένα στο νούμερο "Στο Μουσείο της Μαντάμ Βλαχό" της επιθεώρησης Ούτε Ψηλός στον κόρφο μας που ανέβηκε στο θέατρο Ακροπόλ τη χειμερινή σεζόν 1990-91 Φωτογραφία από το περιοδικό ΚΑΙ, 6-2-1991
Γιώργος Λαφαζάνης:
"Η ΡΕΝΑ ΕΙΝΑΙ ΘΗΛΥΚΟ!"
Είναι ο σύζυγος της πρώτης κυρίας της ελληνικής μουσικής σκηνής, αλλά ποτέ δεν αντιμετωπίστηκε σαν τέτοιος. Ο Αλέκος Σακελλάριος έχει πει γι' αυτόν πως "είναι ο μοναδικός εξωθεατρικός σύζυγος ηθοποιού που δεν τον ξέρασε τον θέατρο. Που οι άνθρωποί του τον αγαπούν και τον εκτιμούν". Ποτέ ο Γιώργος Λαφαζάνης δεν αποτέλεσε την... ουρά της γυναίκας του.
--Είσαι σύζυγος μιας μεγάλης ηθοποιού, αλλά δεν τρέχεις πίσω της. Δεν τρέχεις στο θέατρο που εργάζεται κ.λπ.
--Δεν ασχολούμαι, γιατί είναι ένας χώρος άγνωστος για μένα. Μόνο όταν συζητώ με την Ειρήνη (έτσι την αποκαλώ εγώ) ή αν βρεθώ ανάμεσα σε καλλιτέχνες, γίνομαι σχετικός με αυτό.
--Δεν έγινες ποτέ ο κύριος της κυρίας...
--Δεν θα το 'θελα ποτέ. Δεν μου πάει και για να πετύχω κάτι τέτοιο, έχω καταβάλει προσπάθειες. Διότι το επάγγελμα το δικό μου, του εμπόρου φωτιστικών, με το επάγγελμα της γυναίκας μου, είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Ήθελε δύναμη και κουράγιο να αντιμετωπίσεις αυτή την κατάσταση. Για να ξεφύγεις λοιπόν από μια σχέση δύο ανθρώπων που ο ένας είναι γνωστός στο πανελλήνιο κι ο άλλος ένας έμπορος μέσα στους τόσους απαιτείται μεγάλη προσπάθεια. Έτσι είναι αδύνατον να περάσω σαν... ο κ. Βλαχόπουλος.
--Πώς γνώρισες τη Ρένα;
--Κατά τρόπο κινηματογραφικό. Πραγματικά γίνεται σενάριο. Στο δρόμο γνωριστήκαμε. Δηλαδή μέσα από τα αυτοκίνητά μας, προσπερνώντας ο ένας τον άλλο. Γυρίσαμε, κοιταχτήκαμε. Δεν τη γνώρισα. Απλώς είδα μια ωραία γυναίκα που με κοίταξε και μου χαμογέλασε. Η δική μου συντροφιά μου είπε ότι ήταν η Βλαχοπούλου. Χαθήκαμε. Εκείνη προσπέρασε, εγώ έμεινα πίσω. Αυτό ήταν. Ξανασυναντηθήκαμε συμπτωματικά πάλι σ' ένα εστιατόριο στην Κυψέλη... Ένα βράδυ πήγα στο θέατρο, όμως δεν τολμούσαμε ούτε να συστηθούμε. Όταν αυτό έγινε, μου είπε πως πραγματικά περίμενε να με δει. Από τη βραδιά εκείνη που μιλήσαμε, είμαστε μαζί, εδώ και 25 χρόνια. Μια ζωή.
--Πώς είναι ως σύζυγος;
--Εκτός από τα καλλιτεχνικά της προσόντα, έχει και... σπιτικά. Ως σύζυγος, βέβαια, δεν παύει να είναι και δύσκολη, κι αυτό οφείλεται στο επάγγελμά της. Δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις μια τέτοια γυναίκα όπως οποιαδήποτε άλλη. Η Ειρήνη είναι σαν μικρό παιδί, αλλά παιδί που αλλάζει και πολλές φορές δεν ξέρεις πώς να την αντιμετωπίσεις.
--Με τη δουλειά σου ασχολείται;
--Όχι άμεσα, όπως κι εγώ άλλωστε με τη δική της.
--Τη ζηλεύεις λίγο;
--Ναι. Όταν την πρωτογνώρισα, είχα έρθει και στα χέρια με θαυμαστές που την περιτριγύριζαν. Πέρασε καιρός για να χωνέψω ότι δεν είναι γυναίκα του σπιτιού και του γραφείου, ότι θα υπάρχουν χιλιάδες θαυμαστές. Το ξεπέρασα. Πολλές φορές, βέβαια, προσπαθεί να μου προκαλέσει ζήλια. Είναι θηλυκό, βλέπεις. Ξέρει να με δουλέψει, γιατί ξέρει πού πονάω. Ξαφνικά της έρχεται να με προκαλέσει. Βλέπεις, ακόμα και τώρα που είμαστε 25 χρόνια παντρεμένοι, προκαλεί το ενδιαφέρον των αντρών, ακριβώς για το λόγο που είπα, γιατί είναι θηλυκό... Τώρα έχω τη δύναμη και τα σταθμίζω, αλλά... αλλά... Κοίταξε, για την Ειρήνη θα μπορούσαμε να μιλάμε χρόνια, θα μπορούσαμε να γράψουμε τόμους βιβλίων. Αν είχα λογοτεχνικό ταλέντο, θα το έκανα. Η Ειρήνη είναι μια αστείρευτη πηγή. Γυναίκα με πολλά ατού για τον άντρα. Σε γεμίζει, δεν σ' αφήνει να πλήξεις, όλα όσα κάνει δε, τα κάνει αυθόρμητα. Ακόμα και η κακή της συμπεριφορά είναι αυθόρμητη. Σου λέω είναι και δύσκολη. Αλλά όταν αγαπάς έναν άνθρωπο, δεν βλέπεις παρά μόνο την καρδιά του, την ψυχή του. Αυτό πιστεύω κράτησε εκείνη κοντά μου κι εμένα κοντά της.
--Μίλησέ μου για σένα.
--Δεν έχω τίποτα να πω για μένα. Είπαμε πως για την Ειρήνη θα μιλήσουμε. Αυτό που έχω να πω είναι πως είμαι ευτυχισμένος που δεν έχω σκοπιμότητες και που με αγαπούν και μ' εκτιμούν. Δεν συμμετείχα ποτέ σε πράγματα που αφορούν την Ειρήνη, γιατί θα γινόμουν καραγκιόζης. Δεν μπαίνω σε χωράφια ξένα. Συμμετέχω στις συζητήσεις, βέβαια, αλλά έχω δει πολλά. Παρεμβάσεις ανθρώπων εξωθεατρικών στη δουλειά των γυναικών ή των φιλενάδων τους. Εγώ δεν θα μπορούσα ποτέ να κάνω κάτι τέτοιο.
ΚΑΙ
12 Δεκεμβρίου 1990
Η συνέντευξη του Γιώργου Λαφαζάνη δεν συνοδευόταν από φωτογραφία του, αλλά το περιοδικό... "επανόρθωσε" έναν μήνα μετά δημοσιεύοντας το παραπάνω στιγμιότυπο. ΚΑΙ, 9-1-1991
Ο Γιώργος Λαφαζάνης πέθανε ακριβώς δέκα χρόνια πριν, σαν σήμερα, στις 18 Δεκεμβρίου 2010, έξι χρόνια μετά τον θάνατο της γυναίκας του. Δεν άντεξε την απουσία της και σιγά-σιγά βυθίστηκε στον δικό του κόσμο μέχρι που, ήρεμος και γαλήνιος, έσβησε. Η σημερινή ανάρτηση είναι αφιερωμένη στη μνήμη του και στην ανάμνηση μιας πολύ μεγάλης αγάπης που κράτησε 39 ολόκληρα χρόνια--ή μάλλον, 45 ολόκληρα χρόνια...
Στις 17 Δεκεμβρίου 1970 οι αθηναϊκές εφημερίδες μας ενημέρωσαν ότι η πρεμιέρα της επιθεώρησης Λέγονται δεν λέγονται που επρόκειτο να δοθεί το προηγούμενο βράδυ στο Ακροπόλ από τους θιάσους (sic) Ρένας Βλαχοπούλου και Κώστα Χατζηχρήστου τελικά δεν δόθηκε "λόγω της λογοκρισίας" της Χούντας. Το γεγονός, που φαινόταν σαν μια λογική συνέχεια όσων συνέβησαν στο Ακροπόλ στις 7 Νοεμβρίου, όταν η λογοκρισία απαγόρεψε τη συνέχιση των παραστάσεων του Έρχονται δεν έρχονται, απασχόλησε Τα Νέα στο πρωτοσέλιδό τους:
Η χειρόγραφη επιγραφή που τοποθετήθηκε στην κλειστή πόρτα του Ακροπόλ ενημέρωνε το κοινό ότι "το θέατρο δεν θα λειτουργήση διότι δεν εδόθη άδεια υπό της λογοκρισίας".
Ωστόσο, η Γενική Γραμματεία Τύπου και Πληροφοριών έσπευσε, με ανακοίνωσή της στις εφημερίδες στις 18-12-1970, να διευκρινίσει "προς αποκατάστασιν της αληθείας" ότι το έργο εγκρίθηκε από την Επιτροπή Ελέγχου Θεατρικών Έργων "με ορισμένας περικοπάς". Το κείμενο της επιθεώρησης, που έγραψαν ο Κώστας Νικολαΐδης και ο Ηλίας Λυμπερόπουλος, είχε υποβληθεί την Παρασκευή 11 Νοεμβρίου στην αρμόδια επιτροπή λογοκρισίας και επέστρεψε με περικοπές την ημέρα της προγραμματισμένης πρεμιέρας. Οι περικοπές αφορούσαν δυο μεγάλα νούμερα που περιείχαν πολιτική σάτιρα: το νούμερο της Ρένας Βλαχοπούλου "Μικρά Βουλή" και το νούμερο του Κώστα Χατζηχρήστου "Ο δωδεκάλογος του γύφτου". Η σάτιρα του πρώτου είχε ως αφετηρία τη σύσταση μιας συμβουλευτικής επιτροπής νομοθετικής εργασίας από τη Χούντα που αποκαλούνταν "μικρή βουλή"--την οποία υποδυόταν η Ρένα. Στο δεύτερο ο Χατζηχρήστος και άλλοι άντρες ηθοποιοί ακόνιζαν ψαλίδια και μαχαίρια για να κόψουν ό,τι απαγορεύει η λογοκρισία. Εκτός από αυτά τα δύο νούμερα, η επιτροπή ζήτησε να γίνουν περικοπές και σε άλλα νούμερα, με αποτέλεσμα το έργο να είναι σε τέτοιο βαθμό "κολοβωμένο" που να μην μπορεί να καλύψει την κανονική διάρκεια της παράστασης.
Μέχρι το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου οι δύο συγγραφείς και ο επιχειρηματίας του Ακροπόλ Βασίλης Μπουρνέλλης είχαν αλεπάλληλες επαφές με την αρμόδια επιτροπή, αλλά λύση δεν βρέθηκε. Κατά συνέπεια τοποθετήθηκε η χειρόγραφη επιγραφή στην πόρτα του θεάτρου και ο θίασος αποχώρησε. Η Ρένα Βλαχοπούλου μάλιστα, όπως διαβάζουμε στο Βήμα (17-12-1970), ζήτησε επίμονα από τους δημοσιογράφους να γράψουν ότι "θα εγκαταλείψη το θέατρο και θα ανοίξη ψιλικατζίδικο"...
Η... ηρωική "έξοδος του Μεσολογγίου" του θιάσου... Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν από τον συνεργάτη του Βήματος και των Νέων Βασίλη Καραγιώργο
Ο Μπουρνέλλης υπέβαλε το έργο στη Δευτεροβάθμια επιτροπή λογοκρισίας και περίμενε απάντηση, η οποία όμως δεν ήρθε ούτε στις 17, οπότε το θέατρο παρέμεινε κλειστό (και απασχόλησε και πάλι το πρωτοσέλιδο των Νέων).
Ενώ ο Κώστας Μητρόπουλος ασχολήθηκε και πάλι με το θέμα του Λέγονται δεν λέγονται όπως είχε κάνει και με την απαγόρευση του Έρχονται δεν έρχονται τον προηγούμενο μήνα.
Τελικά διαβάσαμε στις εφημερίδες στις 19 Νοεμβρίου ότι η πρεμιέρα επρόκειτο να δοθεί εκείνο το βράδυ, αφού η Δευτεροβάθμια Επιτροπή δέχτηκε να γίνουν λιγότερες περικοπές. Η αυλαία άνοιξε επιτέλους στο Ακροπόλ και όλος αυτός ο θόρυβος αποδείχτηκε ευεργετικός για το Λέγονται δεν λέγονται, που γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Μέσα στις γιορτές η είσπραξη ενός τριημέρου ήταν 300.000 δρχ που θεωρήθηκε ρεκόρ για την εποχή. Για το υπόλοιπο της σεζόν το Λέγονται δεν λέγονται ανταγωνιζόταν για την πρώτη θέση στον πίνακα των εισπράξεων με την επιθεώρηση του θεάτρου Καλουτά Χίππηδες και Ντιρλαντάδες που παρουσίαζε μεγάλος θίασος με επικεφαλής τους Σταύρο Παράβα, Γιώργο Κωνσταντίνου, Μάρθα Καραγιάννη και Γιώργο Πάντζα.
Από τη συλλογή θεατρικών προγραμμάτων του ΕΛΙΑ
Κάποια στιγμή γράφτηκε ότι στο Λέγονται δεν λέγονται προστέθηκαν δύο σκηνές, σε μία από τις οποίες έπαιζε η Ρένα Βλαχοπούλου. Δυστυχώς δεν έχω μέχρι τώρα ανακαλύψει για ποιο νούμερο πρόκειται και αν αντικατέστησε κάποιο από τα ήδη παιζόμενα. Συμβαίνει το εξής παράξενο: το νούμερο "Η μικρά Βουλή" που υπάρχει στο πρόγραμμα της παράστασης και που φωτογραφία του υπάρχει στο αρχείο του Γιώργου Ανεμογιάννη, ο οποίος υπέγραφε τα σκηνικά και τα κοστούμια του Λέγοντα δεν λέγονται, φαίνεται πως είναι το ίδιο ή τουλάχιστον παρόμοιο νούμερο με τη "Βουλίτσα" που έπαιζε η Μαίρη Χρονοπούλου την επόμενη χειμερινή σεζόν στο Ακροπόλ στην επιθεώρηση Αθήνα-Ρώμη-Παρίσι που έγραψαν και πάλι ο Κώστας Νικολαΐδης και ο Ηλίας Λυμπερόπουλος (με σκηνογραφίες/κοστούμια του Γιώργου Ανεμογιάννη, και πάλι). Η Μαίρη Χρονοπούλου είχε μάλιστα την εξαιρετική ευκαιρία να αναβιώσει η ίδια το νούμερό της για την τηλεοπτική εκπομπή της ΕΡΤ Βραδιά Επιθεώρησης το 1984.
Η Μαίρη Χρονοπούλου στη "Βουλίτσα" στην επιθεώρηση Αθήνα-Ρώμη-Παρίσι. Φωτογραφία από την έκδοση του Γιώργου Χατζηδάκη Θεατρικά '71
Οι κριτικές για το Αθήνα-Ρώμη-Παρίσι επαινούν φυσικά τη Χρονοπούλου για την ερμηνεία της στη "Βουλίτσα", αλλά δεν αναφέρουν κάτι για τις ομοιότητές του με τη "Μικρά Βουλή" της Ρένας, και δυστυχώς δεν έχουν μέχρι τώρα εντοπιστεί κριτικές για το Λέγονται δεν λέγονται για να δούμε αν τελικά το νούμερο παρέμεινε στο έργο. Έχουμε μόνο το φωτογραφικό τεκμήριο που διέσωσε ο Γιώργος Ανεμογιάννης και κάνει τον Rena Fan να συλλογίζεται πόσο τυχερές/-οί θα ήμασταν αν είχε απαθανατιστεί η ερμηνεία της Ρένας Βλαχοπούλου στη Βραδιά Επιθεώρησης σε αυτό ή σε κάποιο άλλο νούμερο...
Το ωραίο κείμενο της "Βουλίτσας" αναδημοσιεύεται πάντως και στο βιβλίο της Κωνστάντζας Γεωργακάκη Βίος και πολιτεία μιας γηραιάς κυρίας στην επταετία. Επιθεώρηση και δικτατορία (εκδ. Ζητή, 2015), στο οποίο άλλωστε παρουσιάζονται και τα γεγονότα του Ακροπόλ τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 1970. Η Γεωργακάκη επισημαίνει, με βάση το υλικό που ανακάλυψε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, ότι τη "Βουλίτσα" ερμήνευσε και η Ντόρα Γιαννακοπούλου στην επιθεώρηση Κορώνα γράμματα παρόλο που το νούμερο δεν υπήρχε στο πρόγραμμα της παράστασης.
Η αποθέωση του Λέγονται δεν λέγονται. Φωτογραφία από την έκδοση του Γιώργου Χατζηδάκη Θεατρικά '71
Οι περιπέτειες του Έρχονται δεν έρχονται και του Λέγονται δεν λέγονται ενέπνευσαν τον Δημήτρη Χρονόπουλο να συμπεριλάβει την παρακάτω πρόταση στον χιουμοριστικό "Καζαμία του 1971" που δημοσίευσε η Βραδυνή στις 30-12-1970:
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ: Εις το ελαφρόν θέατρον απαγορεύεται η αναβίβασις επιθεωρήσεως υπό τον τίτλον "Παίζονται, δεν παίζονται".
