Σαν σήμερα το 1978: Μίνι συνέντευξη

Στις 8 Ιουλίου 1978 η Πρωινή Ελευθεροτυπία δημοσίευσε μια μίνι συνέντευξη της Ρένας Βλαχοπούλου στη Βάσω Βασιλαδιώτη, με αφορμή την επίσημη πρεμιέρα της επιθεώρησης Τρίχες και τρίχες... τρίχες που είχε δοθεί το προηγούμενο βράδυ στο Δελφινάριο (περισσότερες πληροφορίες εδώ).

"Δεν έκανα παιδιά για να μείνω στο θέατρο"

Επίσημη πρώτη χθες στο "Δελφινάριο". Κόσμος, φώτα, κέφι, λουλούδια, χαμόγελα, όπως συμβαίνει συνήθως σε τέτοιες περιπτώσεις. (Όταν τα ταμεία πάνε καλά, όλα πάνε καλά). Στο θερινό θέατρο του Πειραιά παρουσιάζεται η επιθεώρηση των Νικολαΐδη-Πυθαγόρα "Τρίχες και τρίχες... τρίχες", από μια αλυσίδα γνωστών ονομάτων. Κυρίαρχη μορφή στη χτεσινοβραδινή πρεμιέρα η μεγάλη του μουσικού μας θεάτρου Ρένα Βλαχοπούλου, σ' όλο της το μεγαλείο. Η πρωταγωνίστρια, που 38 τόσα χρόνια ταύτισε τη ζωή της με το μουσικό θέατρο, δίνοντας στον κόσμο τον πηγαίο, μοναδικό εαυτό της, μιλά στην "Πρωινή Ε" για την παρουσία της στην επιθεώρηση του "Δελφινάριου".

"Είναι μια δουλειά σπάνια αυτή που γίνεται εδώ. Το έργο μας είναι μια καυτή σάτιρα της εποχής, που "δεν χαρίζει κάστανα" σε κανένα. Όλος ο θίασος, από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο, δίνει τον καλύτερο εαυτό του και, σε μια σωστή δουλειά, ο θεατής θα έρθει και θα χειροκροτήσει σίγουρα. 

--Σας πλαισιώνουν αρκετοί νέοι ηθοποιοί. Τι έχετε να πείτε γι' αυτό;

--Μ' αρέσει νάχω κοντά μου νέους ηθοποιούς. Σε μια καλή δουλειά δεν είναι απαραίτητο να είναι όλοι πρωταγωνιστές. Ο νέος ηθοποιός, μέσα από μια καλή δουλειά, βρίσκει το σωστό του δρόμο.

--Έχετε αφιερώσει μια ολόκληρη ζωή στο μουσικό θέατρο. Πιστεύετε ότι πετύχατε την πραγμάτωση των στόχων σας;

--Δεν μπορώ να πω εγώ η ίδια τι έχω δώσει ακριβώς. Η αγάπη, ο σεβασμός του κοινού και η πίστη σ' αυτό που κάνω μού δίνουν δύναμη. Το θέατρο είναι όλη μου η ζωή. Δεν έκανα παιδιά για να μην αφήσω το θέατρο. Ήταν, βέβαια, ένα σφάλμα μου που τώρα αναγνωρίζω.

--Πώς βλέπετε τα πράγματα στο χώρο του θεάτρου;

--Το θέατρο έχει ζήτηση στην Ελλάδα. Το αγαπάει ο Έλληνας. Είναι η ψυχαγωγία του. Όχι, δεν βλέπω καμιά πτώση στο θέατρο. Απλώς, υπάρχουν καλές και άσχημες παραστάσεις. Το θέατρο δεν πρέπει να κομματικοποιείται. Είναι απαράδεκτο. Οι καλλιτέχνες ανήκουν σ' όλο το λαό.

Σκηνοθέτης της παράστασης ο Φώτης Μεταξόπουλος, που έκανε παράλληλα τις χορογραφίες και χορεύει ο ίδιος με τη Νάντια Φοντάνα και το μπαλλέτο τους, θα μας πει για την Ρένα Βλαχοπούλου:

--Χαίρεσαι να χορεύεις με μια αρτίστα σαν την Ρένα. Η Ρένα ξέρει να είναι βεντέτα στη σκηνή κι όχι στις πρόβες. Αυτό σε βοηθάει, αν είσαι σκηνοθέτης, να πετύχεις πολλά πράγματα. Δεν λογαριάζεις κούραση προκειμένου να πετύχει το τέλειο. Η προσφορά της στο θέατρο είναι μεγάλη. Μπορώ να πω ότι το θέατρο τη χρειάζεται περισσότερο, απ' ό,τι εκείνη.

--Ποιο είναι το μυστικό της;

--Η Ρένα δεν παίζει, δεν προσποιείται. Όπως είναι στη σκηνή, είναι και στην πραγματικότητα.

ΒΑΣΩ ΒΑΣΙΛΑΔΙΩΤΗ

Πρωινή Ελευθεροτυπία, 8-7-1978

Δεν είμαι σίγουρος ότι μετάνιωσε τελικά που δεν απέκτησε παιδιά. Προς το τέλος της ζωής της ομολογούσε πως δεν της ταίριαζε η μητρότητα. Δεν της πήγαινε να είναι ούτε μαμά ούτε, βέβαια, γιαγιά! Πάντοτε θεία...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1943: Ρένα Μπουρτζοβλαχοπούλου

Στις 7 Ιουλίου 1943 δόθηκε στο θέατρο Γκλόρια (της πλατείας Αγάμων ή Αμερικής...) από το συγκρότημα της Καλλιτεχνικής Μπουάτ η προτελευταία παράσταση του έργου Παιχνίδια της πέννας των Χρήστου Γιαννακόπουλου-Δημήτρη Ευαγγελίδη-Αλέκου Σακελλάριου με μουσική του Χρήστου Χαιρόπουλου. Το έργο, που χαρακτηριζόταν "μουσικό ευθυμογράφημα", ήταν η δεύτερη κατάθεση του συγκροτήματος. Η πρώτη είχε τον τίτλο Αρχίζουμε και είχε ξεκινήσει τις παραστάσεις της στις 2 Ιουνίου 1943. Επικεφαλής της Καλλιτεχνικής Μπουάτ ήταν ο Χριστόφορος Νέζερ και η Άννα Λώρη και μέλη της, μεταξύ άλλων, η Ελένη Χατζηαργύρη, η Καίτη Ασπρέα, ο Λιάκος Χριστογιαννόπουλος και ο Νίκος Ματθαίος. Καλλιτεχνικός διευθυντής της ήταν ο συγγραφέας Γιώργος Γιαννακόπουλος.  Η Μπουάτ φιλοδοξούσε να παρουσιάσει μια ανανεωμένη μορφή της φιλολογικής επιθεώρησης, μόνο που αυτή τη φορά υπήρχε περισσότερη μουσική από ό,τι στις παλιότερες φιλολογικές επιθεωρήσεις. Άλλωστε βασικός συνεργάτης ήταν ο Χαιρόπουλος, τα καινούρια τραγούδια του οποίου λάνσαρε η νεαρή τότε τραγουδίστρια Καίτη Παρίτση, ενώ εμφανιζόταν η ορχήστρα τζαζ των Αλέκου Γεωργιάδη και Γ. Σιλαίου. Το Αρχίζουμε αποτελούνταν από σκετς και νούμερα γνωστών συγγραφέων όπως ο Δημήτρης Ψαθάς (είχε γράψει το σκετς "Ο νευρικός κύριος" που αργότερα έγινε γνωστό ως "Η τσάντα και το τσαντάκι"), ο Θόδωρος Συναδινός (το σκετς του "Σορπράιζ Πάρτι" σώζεται ευτυχώς στο αρχείο του στο Τμήμα Παραστατικών Τεχνών του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ), ο Δημήτρης Γαλερίδης, ο Γ. Γιαννακόπουλος και ο ίδιος ο Χαιρόπουλος.

Το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλο (με τις απαραίτητες μεταφράσεις
στα ιταλικά και τα γερμανικά του τίτλου του έργου--
αλλά και τους αντίστοιχους χαρακτηρισμούς, riveta και revu)
από τη συλλογή του Τμήματος Παραστατικών Τεχνών του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ

Συμπαθητική ήταν η επιτυχία του πρώτου έργου, αλλά φαίνεται πως επιθεώρηση χωρίς τα αυθεντικά αστέρια της δεν γίνεται... Οπότε στο δεύτερο έργο, Τα παιχνίδια της πέννας, επιστρατεύθηκαν σε έκτακτη συμμετοχή (κοινώς... ντουμπλάρισμα, αγαπημένη συνήθεια της Κατοχής...) οι αδελφές Άννα και Μαρία Καλουτά, ο Μάνος Φιλιππίδης και ο Κυριάκος Μαυρέας. Το όνομα του Μαυρέα δεν υπάρχει στο πρόγραμμα, ωστόσο διαβάζουμε πως το 8ο νούμερο λέγεται "Και λίγη τζαζ" και σ' αυτό εμφανίζεται η ντιζέζ Ρένα... Μπουρτζοβλαχοπούλου. Την υποδυόταν φυσικά ο Μαυρέας που ειδικευόταν σε γυναικείους επιθεωρησιακούς ρόλους--όπως ακριβώς και ο Σωτήρης Μουστάκας στα νεότερα χρόνια.

Από το πρόγραμμα του μουσικού ευθυμογραφήματος
Παιχνίδια της πέννας
που φυλάσσεται στη συλλογή προγραμμάτων του Τμήματος Παραστατικών Τεχνών
του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ

Το ότι η Ρένα Βλαχοπούλου ήταν η αφορμή για ένα ολόκληρο νούμερο δείχνει για άλλη μια φορά την τεράστια δημοτικότητα που είχε αποκτήσει η νεαρή Βασίλισσα της Τζαζ τη χειμερινή σεζόν 1942-43. Άλλωστε την είχαν σατιρίσει ήδη η Μαρίκα Νέζερ (στις περίφημες μιμήσεις της), ο Βασίλης Αργυρόπουλος (στις Ακουαρέλλες) και η Άννα Καλουτά (το ίδιο καλοκαίρι, στην επιθεώρηση Τζαζ, όπου εμφανιζόταν στο σόλο της ως "Αυτοκράτειρα της Τζαζ"). Και τι δεν θα 'δινα για να διάβαζα αυτά τα νούμερα, ειδικά το σόλο του Μαυρέα, στο οποίο ο δημοφιλέστατος κωμικός εκτελούσε σε ρυθμό τζαζ επιτυχημένες παρωδίες γνωστών τραγουδιών. Οι περισσότερες κριτικές είχαν να πουν καλά λόγια γι' αυτό. Ο Αχιλλέας Μαμάκης στα Αθηναϊκά Νέα το χαρακτήρισε εξαιρετικό. Καθημερινή και Πρωινός Τύπος έγραψαν πως σ' αυτό ο Μαυρέας σκορπά "άφθονο" και "αβίαστο γέλιο" αντίστοιχα. Μόνο η Βραδυνή γκρίνιαξε, καθώς έγραψε πως το νούμερο στηρίζεται αποκλειστικά στην προσωπικότητα του Μαυρέα και πως οι συγγραφείς θα έπρεπε να του έχουν γράψει ένα καλύτερο κείμενο.

 

Ο Κυριάκος Μαυρέας το 1945.
Όλες οι πηγές μιλούν για ένα
τεράστιο επιθεωρησιακό ταλέντο,
το οποίο όμως δεν αποτυπώθηκε
στις ελάχιστες ταινίες που γύρισε
ο ηθοποιός...

Τα παιχνίδια της πέννας παραχώρησαν τη θέση τους στις 9 Ιουλίου σε ένα νέο μουσικό ευθυμογράφημα με τίτλο Μελωδίες και αριθμοί που έγραψαν ο Γιώργος Γιαννακόπουλος και ο Χρήστος Χαιρόπουλος. Συνέπραξαν και πάλι οι αδελφές Καλουτά, ο Φιλιππίδης και ο Μαυρέας. Οι παραστάσεις του τερματίστηκαν, μάλλον πρόωρα, από την τιμωρία που επέβαλαν οι αρχές Κατοχής στον λαό της Αθήνας για τη συμμετοχή του στη μεγάλη διαδήλωση κατά της επέκτασης των Βουλγάρων στην Κεντρική Μακεδονία κλείνοντας τα θέατρα για μια εβδομάδα. Όταν επαναλειτούργησε το θέατρο Γκλόρια, το συγκρότημα ήταν πλέον αμιγής θίασος πρόζας και παρουσίασε έργα όπως Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται και το Νέο αίμα. Μάλλον δεν ήταν απόλυτα πετυχημένος ο συνδυασμός πρόζας και μουσικού θεάτρου που επιχειρήθηκε--άλλωστε, πολλά χρόνια αργότερα, ο Χρήστος Χαιρόπουλος σε κάποιο χρονογράφημά του θυμόταν τις παραστάσεις της Καλλιτεχνικής Μπουάτ ως θέαμα βαριετέ... Όσο για τη... Ρένα Μπουρτζοβλαχοπούλου, επανήλθε, πάντα μέσω του Κυριάκου Μαυρέα, στις αθηναϊκές σκηνές σε μουσικά πρωινά και έκτακτες παραστάσεις που δόθηκαν στη διάρκεια του τελευταίου χρόνου της Κατοχής...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1955: Η ιστορία της ελληνικής επιθεώρησης στο ΕΙΡ

Στις 6 Ιουλίου 1955 μεταδόθηκε από το Εθνικό Πρόγραμμα του ΕΙΡ η τέταρτη εκπομπή της σειράς Η ιστορία της ελληνικής επιθεωρήσεως, που ήταν η πρώτη στην οποία συμμετείχε και η Ρένα Βλαχοπούλου.

Η Ρένα Βλαχοπούλου σε φωτογραφία του 1955,
την εποχή που συμμετείχε στην εκπομπή
του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ)
Η Ιστορία της Ελληνικής Επιθεωρήσεως

Η σειρά είχε ξεκινήσει να μεταδίδεται την Τετάρτη 18 Μαΐου. Τα κείμενα των εκπομπών έγραφαν, με βάση τα απομνημονεύματα του επιθεωρησιογράφου Αντώνη Βώττη, ο Νέστορας Μάτσας και ο Κώστας Ασημακόπουλος, με τη συνεργασία του Γιώργου Ασημακόπουλου. Μουσικός υπεύθυνος της εκπομπής ήταν ο σπουδαίος Κώστας Γιαννίδης, υπό τη διεύθυνση του οποίου η ορχήστρα ελαφράς μουσικής του ΕΙΡ πραγματικά πετούσε. Τη ραδιοσκηνοθεσία υπέγραφε ο Κώστας Κροντηράς και την τεχνική επιμέλεια ανέλαβε ο Βασίλης Κροντηράς, ο οποίος σύμφωνα με τον Αχ. Μαμάκη, πραγματοποιούσε στερεοφωνικές εγγραφές. Η εκπομπή, που μεταδιδόταν κάθε δεκαπέντε μέρες και είχε διάρκεια 75 λεπτά, παρουσίαζε τραγούδια, κυρίως, από τις επιθεωρήσεις που ανέβηκαν στην Ελλάδα από το 1894 ως το 1908 αλλά και εξωθεατρικά τραγούδια της ίδιας περιόδου. Ανάμεσα στα τραγούδια των επιθεωρήσεων ακούγονταν κείμενα για τους συγγραφείς, τις/τους ηθοποιούς και γενικότερα το θέατρο της εποχής εκείνης, θεατρικά ανέκδοτα, απαγγελίες στίχων (πχ. του Γεωργίου Σουρή ή του Αχιλλέα Παράσχου) και δραματοποιημένες συζητήσεις των θεατών των παραστάσεων. Οι διάλογοι που συνόδευαν τα τραγούδια δεν ήταν, συνήθως, οι αυθεντικοί από τα νούμερα των επιθεωρήσεων, όπως διαπίστωσα συγκρίνοντάς τους με τις εκδόσεις των κειμένων κάποιων από τις επιθεωρήσεις αυτές από τον Θεόδωρο Χατζηπανταζή και τη Λίλα Μαράκα. Ήταν είτε μια συντομευμένη εκδοχή τους είτε κάποια κείμενα που είχαν γραφτεί ειδικά για την εκπομπή. Τα τραγούδια όμως στηρίζονταν, όπως επίσης διαπίστωσα μέσα από την έρευνα, στις αυθεντικές παρτιτούρες που εκδίδονταν στις αρχές του αιώνα και αποτελούσαν το μόνο μέσο διάδοσης των τραγουδιών, αφού ραδιόφωνο δεν υπήρχε και οι δίσκοι ήταν ελάχιστοι. Η ενορχηστρωτική εργασία του Κώστα Γιαννίδη ήταν, φυσικά, υποδειγματική...

Η πρώτη εκπομπή ασχολήθηκε με την πρώτη ελληνική επιθεώρηση, το Λίγο απ' όλα του Μίκιου Λάμπρου που ανέβηκε το 1894. Στην εκπομπή συμμετείχαν ο Χριστόφορος Νέζερ, ο Χρήστος Ευθυμίου, η Μαίρη Λεκκού, ο Λιάκος Χριστογιαννόπουλος, ο Μιχάλης Μπούχλης, η Αλίκη Ζωγράφου και η Κ. Δέππου. Τα συνδετικά κείμενα διάβασαν ο Δημήτρης Μυράτ και η Μιράντα. Στις επόμενες εκπομπές παρουσιάστηκαν αποσπάσματα από τις ιστορικές επιθεωρήσεις Παναθήναια 1907, Παναθήναια 1908 και Κινηματογράφος 1908 αλλά και τη λιγότερο γνωστή επιθεώρηση Εδώ κι εκεί του 1905. Από τις εκπομπές παρέλασε η αφρόκρεμα του ελαφρού μουσικού θεάτρου της εποχής: η Σωτηρία Ιατρίδου, ο Μιχάλης Κοφινιώτης, η Μαρίκα Νέζερ, η Μαρίκα Κρεββατά, ο Γιώργος Γαβριηλίδης, ο Κούλης Στολίγκας, ο Νίκος Σταυρίδης, η Ξένη Δράμαλη, ο Γιάννης Γκιωνάκης, η Ζωή Μάγγου, η Ρίτα Μουσούρη, ο Γιώργος Πλούτης και άλλες, και άλλοι. Εκτός από τον Μυράτ και τη Μιράντα, σε αφηγήσεις ακούστηκε και ο Γιώργος Παππάς.

Φωτογραφία από την ηχογράφηση της πρώτης εκπομπής
που πραγματοποιήθηκε στις 13 Μαΐου 1955. Η κάθε εκπομπή ηχογραφούνταν
συνήθως την Παρασκευή πριν τη μετάδοσή της.

Ζωντάνεψαν ξανά, ραδιοφωνικώς αυτή τη φορά, τραγούδια όπως "Η κυρά μας η δασκάλα" (που τραγουδούσε η μικρούλα Μαρίκα Κοτοπούλη στο Λίγο απ' όλα), "Η νέα γυναίκα" (επίσης σουξέ της Κοτοπούλη που αναβίωσε έξοχα η Σωτηρία Ιατρίδου), "Η καρτ ποστάλ", "Οι τηλεφωνήτριες", "Η Ζωρζέτ", "Η δικαιοσύνη", "Οι Φίφτυ Του" και άλλα πολλά. Ιδιαίτερα συγκινητικές στιγμές θεωρήθηκαν η αναβίωση παλιών επιθεωρησιακών τραγουδιών από τους πρώτους διδάξαντες: έτσι, ο Χριστόφορος Νέζερ απέδωσε το σόλο του "Στρατού", ενώ ο παλαίμαχος Μήτσος Μυράτ θύμισε στο κοινό τα σατιρικά τετράστιχα που απέδιδε ο ίδιος το καλοκαίρι του 1908 στο παλιό θέατρο Ομονοίας...

Η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Κούλης Στολίγκας το φθινόπωρο του 1955
στην ταινία Πρωτευουσιάνικες περιπέτειες.
Λίγους μήνες πριν είχαν συνυπάρξει ως Ρουσκάγια και Τεν-τζε-ρέν
σε νούμερο της επιθεώρησης Κινηματογράφος 1908
στην εκπομπή του ΕΙΡ Η ιστορία της ελληνικής επιθεώρησης

Η Ρένα Βλαχοπούλου εντάχθηκε, όπως είπαμε, στην ομάδα της Ιστορίας της ελληνικής επιθεώρησης στην τέταρτη εκπομπή, που μεταδόθηκε σαν σήμερα, και περιλάμβανε τραγούδια και νούμερα της επιθεώρησης Κινηματογράφος 1908. Η Ρένα, σε εξαιρετική φωνητική φόρμα, τραγούδησε κεφάτα, μαζί με τον Γιώργο Γαβριηλίδη, το ντουέτο "Η Πιπίνα και ο Πιπίνος" ("Πιπίνα μου, αφρόπλαστη, αγάπη μου γλυκιά...") και το τραγούδι της Ρουσκάγια, της κινέζας που πουλούσε εκλεκτό τσάι (μεγάλη επιτυχία της Ροζαλίας Νίκα) (το ρεφρέν του encore η Ρένα το μοιράζεται με τον Κούλη Στολίγκα που υποδύεται τον Τεν-Τζε-Ρεν, τον κομπέρ του Κινηματογράφου). Στις επόμενες εκπομπές η Ρένα ερμήνευσε τραγούδια από τα Παναθήναια του 1908: μια σερενάτα, ντουέτο με τον Κώστα Μανιατάκη ("Η σκέψις μου σ' εσέ πετά"), "Τα καπέλα", απολαυστικό ομαδικό νούμερο με τον Γιώργο Γαβριηλίδη, τη Σωτηρία Ιατρίδου, τη Μαίρη Λεκκού κ.ά., την "Γκέισα" (επιτυχία της Μαρίκας Κοτοπούλη) και μία ξεσηκωτική "Ταραντέλα" (που είχε πρωτοτραγουδήσει η Αγγέλα Γαβριηλίδου, μητέρα του Γιώργου). Τέλος, ερμήνευσε υπέροχα την περίφημη "Μοδιστρούλα" του Αττίκ, το πρώτο τραγούδι που είχε γράψει ο κορυφαίος καλλιτέχνης. 

Κώστας Μανιατάκης και Ρένα Βλαχοπούλου
στα παρασκήνια του θεάτρου Κυβέλης
λίγους μήνες πριν συνυπάρξουν και στους ραδιοθαλάμους του ΕΙΡ
για τις ανάγκες της εκπομπής
Η ιστορία της ελληνικής επιθεώρησης

Και ενώ, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η εκπομπή γνώριζε μεγάλη επιτυχία και το κοινό έστελνε στους συντελεστές της εκπομπής πληροφορίες και υλικό για τις επόμενες εκπομπές και οι συντελεστές αποφάσισαν να ετοιμάσουν αντίστοιχες εκπομπές για την ιστορία της οπερέτας αλλά και του ελληνικού κινηματογράφου, η Ιστορία της ελληνικής επιθεώρησης σταμάτησε να μεταδίδεται, για ανεξερεύνητους ως τώρα λόγους, μετά την έβδομη εκπομπή (που μεταδόθηκε στις 18 Αυγούστου 1955). Το ευτύχημα είναι ότι και οι εφτά εκπομπές που μεταδόθηκαν σώζονται στο αρχείο της ΕΡΤ. Η σειρά μεταδόθηκε ολόκληρη για τελευταία φορά το καλοκαίρι του 1992, στην τότε ΕΡΑ-2, σε επιμέλεια του Αλέξη Ζήρα, ο οποίος πήρε μάλιστα και μια συνέντευξη από τον Νέστορα Μάτσα, στην οποία του ζήτησε να θυμηθεί στιγμές από την προετοιμασία της εκπομπής. Έκτοτε έχουν μεταδοθεί κάποια μεμονωμένα τραγούδια σε εκπομπές του Σιδερή Πρίντεζη, ενώ δύο ηχογραφήσεις βρήκαν τον δρόμο για τη δισκογραφία: "Η νέα γυναίκα" με την Ιατρίδου, αν και υπέστη επεξεργασία για να θυμίζει ηχογράφηση των 78 στροφών, πέρασε στις 33 στροφές, σε μια συλλογή με ελαφρά τραγούδια του μεσοπολέμου, ενώ "Η μοδιστρούλα" με τη Ρένα Βλαχοπούλου (σε κακή όμως ποιότητα) συμπεριλήφθηκε σε αρκετά CD της FM Records. Η ιστορία της ελληνικής επιθεώρησης είναι από εκείνες τις εκπομπές που η ΕΡΤ θα όφειλε να έχει από χρόνια ψηφιοποιήσει και διαθέσει στην ιστοσελίδα του αρχείου της, καθώς πρόκειται για μοναδικό ντοκουμέντο τόσο της εποχής την οποία εξιστορεί όσο και της εποχής στην οποία ηχογραφήθηκε...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1943: Το Στραβόξυλο στο θέατρο Λυρικόν

Στις 5 Ιουλίου 1943 ο θίασος του θεάτρου Λυρικόν, που βρισκόταν στην οδό Γ' Σεπτεμβρίου, παρουσίασε την κωμωδία του Δημήτρη Ψαθά Το στραβόξυλο. Όπως έχουμε ήδη δει, ο θίασος παρουσίαζε από τις 30 Μαΐου 1943 την επιθεώρηση του Ασημάκη Γιαλαμά Ακουαρέλλες. Μετά από έναν μήνα παραστάσεων, το έργο είχε ολοκληρώσει τον κύκλο του. Αν και ένας μήνας παραστάσεων ήταν η συνηθισμένη διάρκεια για τις πετυχημένες επιθεωρήσεις της Κατοχής, ειδικά το καλοκαίρι του 1943 τα πράγματα ήταν δύσκολα για τα μουσικά θέατρα της πρωτεύουσας που πάλευαν να τα βγάλουν πέρα με τα υπέρογκα έξοδά τους (ορχήστρα, πολλά σκηνικά): παρά τη σχετικά καλή προσέλευση του κοινού, οι επιχειρήσεις παρουσιάζουν μεγάλο παθητικό... 

Ο Βασίλης Αργυρόπουλος ως Νικολάκης Μαρουλής
στην κινηματογραφική μεταφορά της κωμωδίας του Δ. Ψαθά
Το στραβόξυλο (1952).
Η ταινία του Χρήστου Αποστόλου και της Σπέντζος Φιλμ
διασώζει μια μάλλον παραμορφωτική εικόνα
του μέγιστου, όπως λένε όλες οι πηγές, κωμικού, ο οποίος δυστυχώς
πέθανε την επόμενη χρονιά, με αποτέλεσμα να μη γυρίσει άλλες
ταινίες. Όπως μου υπέδειξε ο φίλος του blog Αντώνης Ευθυμίου,
ο Αργυρόπουλος είχε πραγματοποιήσει και μια cameo εμφάνιση
στα Χειροκροτήματα του Γιώργου Τζαβέλλα, ως ένα από τα "ψώνια"
που διαγωνίζονται στον διαγωνισμό ταλέντων του Άλφα (Αττίκ)...

Μετά τις Ακουαρέλλες ο θίασος του θεάτρου Λυρικόν επρόκειτο να παρουσιάσει μια καινούρια επιθεώρηση του Δημήτρη Γιαννουκάκη. Μέχρι όμως να ολοκληρωθεί η συγγραφή της, ο Βασίλης Αργυρόπουλος, που ήταν ο καλλιτεχνικός διευθυντής του θιάσου, αποφάσισε να παρουσιάσει την κωμωδία του Δημήτρη Ψαθά, που είχε πρωτοπαίξει ο ίδιος το 1940. Αυτή τη φορά όμως η παράσταση θα παρουσίαζε μια πρωτοτυπία: ανέβαινε από έναν μικτό θίασο ηθοποιών πρόζας (Αργυρόπουλος, Γιώτα Λάσκαρη) και μουσικού θεάτρου (Μαρίκα Κρεββατά, Κώστας Δούκας, Ιωάννης Στυλιανόπουλος). Έχουμε κάποιες πληροφορίες για τη διανομή. Η Γ. Λάσκαρη (σύζυγος του Αργυρόπουλου) που στο προηγούμενο ανέβασμα του έργου υποδυόταν την Καίτη, την ανηψιά του στραβόξυλου Νικολάκη Μαρουλή, έπαιζε τώρα τη σύζυγό του Ουρανία, και τον ρόλο της Καίτης ανέλαβε η Μαρίκα Κρεββατά: όπως επισημαίνουν τα Αθηναϊκά Νέα, η πρωταγωνίστρια του μουσικού θεάτρου έπαιξε τον ρόλο "με μπρίο, φρεσκάδα και αρκετή δραματικότητα". Τον σπαρταριστό ρόλο του ανεκδιήγητου Περικλή έπαιζε ο κωμικός της επιθεώρησης Β. Κοντογιάννης, ενώ τους δυο νέους του έργου ο Ιωάννης Στυλιανόπουλος και ο Ερρίκος Κονταρίνης, ο σύζυγος της Μαρίκας Νέζερ. Ειδικά για τον Κονταρίνη, ο Πρωινός Τύπος έγραψε: "εις τον ρόλον του Κώστα αποδεικνύει ότι δεν είνε ο κομπέρ της επιθεωρήσεως που συνήθισε να τον βλέπη ο κόσμος, αλλά ένας καλός ηθοποιός με αρκετά προσόντα και διά το θέατρον της πρόζας". Δεν έχω καταφέρει να ανακαλύψω αν στην παράσταση ανατέθηκε κάποιος ρόλος και στη Μαρίκα Νέζερ, που ανήκε στον θίασο και θριάμβευε στις Ακουαρέλλες. Θα μπορούσε ίσως να έπαιζε τον ρόλο της υπηρέτριας (που παίζει η Γεωργία Βασιλειάδου στην κινηματογραφική εκδοχή του έργου με τον Αργυρόπουλο--εκεί που η Νέζερ υποδύεται την Ουρανία), αλλά δεν έχω επιβεβαιώσει την υποψία μου--θεωρώ ότι θα έβρισκα κάποια αναφορά στις εφημερίδες, αφού είναι σίγουρο πως η Νέζερ θα ξεχώριζε (όπως συνέβη δέκα χρόνια αργότερα όταν έπαιξε έναν μικρό ρόλο υπηρέτριας στο Ζητείται ψεύτης του Ψαθά και έκλεβε την παράσταση...). Επιπλέον, το όνομα της Νέζερ εμφανίζεται τον Ιούλιο του '43 στο πρόγραμμα του βαριετέ Πεύκα σε τρία νούμερα: αν και η Νέζερ, όπως και όλα τα μεγάλα ονόματα του ελαφρού μουσικού θεάτρου, ντουμπλάριζε εκείνο το καλοκαίρι, μου φαίνεται μάλλον δύσκολο να εμφανιζόταν σε τρία νούμερα στα Πεύκα και ταυτόχρονα σε έργο πρόζας στο Λυρικόν. Τίποτα όμως δεν αποκλείεται, ειδικά την περίοδο της Κατοχής...

Το νέο ανέβασμα του Στραβόξυλου με τον μικτό θίασο πρόζας και μουσικού θεάτρου, που σύμφωνα με τον Πρωινό Τύπο ήταν καλύτερο από το πρώτο ανέβασμα γνώρισε μεγάλη επιτυχία: με φτηνότερο εισιτήριο από ό,τι οι επιθεωρήσεις της περιόδου (2.000 δρχ αντί για 3.000 δρχ--και στις λαϊκές απογευματινές 1000 δρχ.) οι εισπράξεις στο θέατρο της Γ' Σεπτεμβρίου αγγίζουν το 1.300.000 δρχ. ημερησίως, οπότε τα σχέδια για παρουσίαση επιθεώρησης ματαιώνονται... 

Ωστόσο, η συνύπαρξη ηθοποιών πρόζας και μουσικού θεάτρου δεν είναι η μόνη πρωτοτυπία της παράστασης. Στον θίασο του θεάτρου Λυρικόν ανήκει και μια δημοφιλέστατη τραγουδίστρια, η "Βασίλισσα της Τζαζ" Ρένα Βλαχοπούλου. Από τη στιγμή που τόσο εκείνη όσο και η ορχήστρα έχουν συμβόλαιο με τον θίασο, ο επιχειρηματίας αποφασίζει να αξιοποιήσει τη δημοτικότητά της: έτσι, από την επομένη της πρεμιέρας, η Ρένα Βλαχοπούλου τραγουδά κάθε βράδυ τα ρυθμικά της τραγούδια στα διαλείμματα του Στραβόξυλου--συνηθιζόταν τότε να γίνονται διαλείμματα μεταξύ των πράξεων, οπότε το τρίπρακτο Στραβόξυλο έδινε την ευκαιρία για δυο εμφανίσεις της Ρένας σε κάθε παράσταση... Έχω την αίσθηση πως πρόκειται για μια σπάνια--αν όχι μοναδική στα χρονικά του αθηναϊκού θεάτρου--περίπτωση ύπαρξης ενός "άσχετου" μουσικού διαλείμματος σε έργο πρόζας. Οι διαφημιστικές καταχωρίσεις του Στραβόξυλου μιλούν από μόνες τους: τα ονόματα του Βασίλη Αργυρόπουλου και της Ρένας Βλαχοπούλου είναι τυπωμένα με ισομεγέθη γράμματα...

Οι παραστάσεις του Στραβόξυλου συνεχίστηκαν θριαμβευτικά μέχρι τις 5 Αυγούστου (με μια αναγκαστική διακοπή από 22 έως 29 Ιουλίου, κατόπιν διαταγής της Commando Piazza να κλείσουν όλα τα θέατρα και οι κινηματογράφοι της πρωτεύουσας μετά την παναθηναϊκή διαδήλωση διαμαρτυρίας εναντίον της σχεδιαζόμενης επέκτασης της βουλγαρικής κατοχής στο μεγαλύτερο τμήμα της κεντρικής Μακεδονίας). Και ενώ ο Αργυρόπουλος σχεδίαζε μετά το Στραβόξυλο να παρουσιάσει μια βιεννέζικη μουσική κωμωδία (η μουσική κωμωδία ήταν η άλλη μεγάλη μόδα της κατοχικής θεατρικής Αθήνας), κατάλαβε ότι το μεγάλο του κοινό δεν επιθυμούσε να τον δει ξανά σε μουσικό θέαμα, αλλά στις καθαρόαιμες κωμωδίες στις οποίες τον είχε αγαπήσει. Έτσι, μετά το Στραβόξυλο, ανέβασε τον Πρωτευουσιάνο του Γεωργίου Ρούσσου και, αργότερα, τον Γυναικά. Η σύνθεση του θιάσου παρέμεινε "μικτή", αλλά το συμβόλαιο της ορχήστρας προφανώς δεν ανανεώθηκε και η Ρένα Βλαχοπούλου διέκοψε τη συνεργασία της με το θέατρο Λυρικόν και επέστρεψε στα μουσικά θεάματα στα οποία ανήκε, χωρίς να φαντάζεται (όπως και κανένας άλλος) ότι θα εμφανιζόταν ως πρωταγωνίστρια σε έργο του Ψαθά 22 χρόνια αργότερα στον κινηματογράφο και 32 χρόνια αργότερα στο θέατρο...

Όσο για τον Δημήτρη Ψαθά, είχε λόγους να πανηγυρίζει, γιατί οι δυο μεγάλοι Βασίληδες της κωμωδίας παρουσίαζαν ταυτόχρονα έργα του (ο Λογοθετίδης ήταν επικεφαλής του θιάσου της Μαρίκας Κοτοπούλη που παρουσίαζε στο Ρεξ την κωμωδία Οι ελαφρόμυαλοι), ενώ όταν ο θίασος της Κατερίνας Ανδρεάδη ανέβασε το έργο του Παύλου Παλαιολόγου Ο κόσμος που έρχεται, ο Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη πανηγύριζε (με χρονογραφήματα και σχόλια στις θεατρικές στήλες των δύο εφημερίδων του), γιατί τρία στα πέντε αθηναϊκά θέατρα πρόζας παρουσίαζαν ταυτοχρόνως έργα που είχαν γράψει οι συνεργάτες του...

Η προτομή του Βασίλη Αργυρόπουλου που βρισκόταν
στην είσοδο του Θεατρικού Μουσείου,
όταν αυτό λειτουργούσε....

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1945: Για την επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας

Στις 4 Ιουλίου 1945 η Ρένα Βλαχοπούλου εμφανίστηκε σε μια πρωινή παράσταση που διοργανώθηκε επ' ευκαιρία του εορτασμού της 169ης επετείου της αμερικανικής ανεξαρτησίας στον κινηματογράφο Ορφέας. Εκτός από τη Ρένα εμφανίστηκαν η Μαρία Καλογεροπούλου (μετέπειτα Κάλλας--πρόκειται μάλλον για τη δεύτερη εμφάνιση της Ρένας και της Κάλλας στην ίδια σκηνή, μετά την παράσταση υπέρ των απόρων καλλιτεχνών τον Μάιο του 1944) και ο τενόρος Αντώνιος Δελένδας της Λυρικής Σκηνής, η Άννα Καλουτά, το χορευτικό ζευγάρι Γιάννης Φλερύ-Λίντα Άλμα, η Έλλη Ζουρούδη και η ορχήστρα του Γιάννη Σπάρτακου.

Δεν έχω εντοπίσει ως τώρα περισσότερες πληροφορίες για την πρωινή αυτή παράσταση, ώστε να ξέρω αν επρόκειτο για εκδήλωση που διοργάνωσε η αμερικανική πρεσβεία ή (πιο πιθανό) κάποιος οργανισμός σαν το Καλλιτεχνικό Γραφείο Αθηνών, που είχε φέρει έναν μήνα νωρίτερα στην Ελλάδα και την ορχήστρα της αμερικανικής αεροπορίας The Air Transport Command Band υπό τη διεύθυνση του Jack Platt, με την οποία συνέπραξαν εκτάκτως Βλαχοπούλου-Φλερύ-Άλμα. Μετά τις επιδόσεις της στην τζαζ στη διάρκεια της Κατοχής η Ρένα φλέρταρε όλο και περισσότερο με... φορείς της αμερικανικής ζωής. Ενδεχομένως να είχαν αρχίσει να κάνουν όνειρα με τον Σπάρτακο για μια περιοδεία στις αμερικανικές πολιτείες, κάτι που κατάφεραν να πραγματοποιήσουν δυόμισι χρόνια αργότερα--οι δυο τους γιόρτασαν την επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας τέσσερις φορές επί αμερικανικού εδάφους...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1960: Το Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού

Στις 3 Ιουλίου 1960 διεξήχθη το Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού, το οποίο διοργάνωσε το τότε Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ) στον Ιππόδρομο του Φαλήρου και στο οποίο συμμετείχε και η Ρένα Βλαχοπούλου. Η πρωτοβουλία του Γενικού Διευθυντή του ΕΙΡ Πύρρου Σπυρομήλιου να διοργανώσει το πρώτο φεστιβάλ την προηγούμενη χρονιά στέφθηκε από μεγάλη επιτυχία, οπότε αποφασίστηκε η συνέχιση του θεσμού. Συγκροτήθηκε η κριτική επιτροπή που επέλεξε τα δεκαπέντε προκριθέντα τραγούδια και την αποτελούσαν κάποια από τα μέλη της παλιάς επιτροπής (Ελένη Χαλκούση, Ελένη Βλάχου, Αχιλλέας Μαμάκης, Δημήτρης Ψαθάς, Γιώργος Ασημακόπουλος, Μάριος Πλωρίτης, Μ. Κυριακίδης, Γιώργος Σισιλιάνος, Στάθης Σπηλιωτόπουλος, Αλέκος Σακελλάριος, Δημήτρης Χορν) αλλά και καινούριες "αφίξεις" (Κωστας Καπνίσης, Βάλτερ Πφέφερ και η Αλέκα Κατσέλη, η οποία όμως απουσίαζε το βράδυ του φεστιβάλ).

Το πρόγραμμα του Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού του ΕΙΡ
από το αρχείο του θεατρικού κριτικού Αλκ. Μαργαρίτη
που φυλάσσεται στο Τμήμα Παραστατικών Τεχνών
του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ

Εκτός από το χρηματικό έπαθλο των 42.500 δραχμών, το πρώτο βραβείο συνοδευόταν από ένα αγαλματίδιο του Απόλλωνα, που είχε φιλοτεχνήσει η Ναταλία Μελά-Κωνσταντινίδη. Το δεύτερο βραβείο ήταν 24.000 δρχ. το τρίτο 17.000 δρχ. και το τέταρτο 9.000 δρχ. Λίγες μέρες πριν τον διαγωνισμό το ΕΙΡ ανακοίνωσε ότι θα θεσπίσει κι ένα βραβείο στίχων (3.000 δρχ.) για να ενθαρρύνει τους στιχουργούς να πάρουν μέρος στο φεστιβάλ. Ανακοινώθηκε επίσης ότι η κινηματογραφική εταιρία Αδελφοί Ρουσσόπουλοι-Γ. Λαζαρίδης-Δ. Σαρρής-Κ. Ψαρράς (μία από τους χορηγούς ή "αθλοθέτες" του φεστιβάλ, καθώς πρόσφερε 5.000 δρχ.) θα κινηματογραφούσε ολόκληρη τη βραδιά του φεστιβάλ με διευθυντή φωτογραφίας τον Δήμο Σακελλαρίου (άγνωστο αν αυτό τελικά συνέβη και αν αυτό το υλικό υπάρχει ακόμα...). Επιπλέον θα έδινε την ευκαιρία στο τραγούδι που θα έπαιρνε το πρώτο βραβείο, εφόσον το επιθυμούσε ο συνθέτης του, να συμπεριληφθεί σε μια από τις νέες ταινίες της, τη Χριστίνα του Γιάννη Δαλιανίδη και το Τρεις κούκλες κι εγώ του Νίκου Τσιφόρου. Όπως και την προηγούμενη χρονιά, το φεστιβάλ διοργανώθηκε στο πλαίσιο του χορού των εργαζομένων του ΕΙΡ--μόνο που το εισιτήριο ήταν φτηνότερο, 150 δρχ--αλλά και πάλι ακριβό για την εποχή...

Το περιοδικό Φαντασία παρουσίασε κάποια από τα αστέρια
του Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού στο εξώφυλλό του

Στο Β' Φεστιβάλ, όπως έγραψε ο Σακελλάριος, "έλαβε μέρος το βαρύ πυροβολικό της ελαφράς μας μουσικής. Ό,τι καλύτερο έχουμε από συνθέτες, στιχουργούς, τραγουδιστές και τραγουδίστριες, έδωσε το "παρών" και έλαβε ενεργό μέρος στην ειρηνική αυτή μάχη. (...) Τα χειροκροτήματα του κόσμου ήταν τόσο θερμά για όλους τους εκτελεστάς, που αν δεν υπήρχε επιτροπή θα ήταν πολύ δύσκολο να κρίνη κανείς από τα χειροκροτήματα ποιο τραγούδι άρεσε περισσότερο" (και, όπως θα δούμε παρακάτω, μάλλον περισσότερο χειροκροτήθηκε ο Τώνης Μαρούδας...). Βέβαια, όσο ειρηνική και αν ήταν η μάχη, τα επακόλουθά της δεν ήταν καθόλου ειρηνικά--αρχίζοντας από τη στιγμή των βραβεύσεων, όταν οι διακριθέντες αλλά μη βραβευθέντες συνθέτες αρνήθηκαν να ανέβουν στη σκηνή και να παραλάβουν τους επαίνους τους από τον Σπυρομήλιο. 

"Το πρώτο χελιδόνι" τραγούδησε στο Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού
η Ρένα Βλαχοπούλου με τον Γιάννη Βογιατζή.
Μουσική: Γεράσιμος Λαβράνος, στίχοι: Γιώργος Οικονομίδης.
Το τραγούδι απέσπασε το βραβείο στίχων
(αν και για πολύ καιρό "κυκλοφορούσε" η λανθασμένη πληροφορία
ότι το τραγούδι είχε πάρει το δεύτερο βραβείο (πιθανότατα επειδή
έτσι αναγραφόταν στο δεύτερο LP της Ρένας που κυκλοφόρησε το 1989-90)
Η σελίδα του τραγουδιού στο πρόγραμμα της βραδιάς που υπάρχει
στο αρχείο του θεατρικού κριτικού Αλκ. Μαργαρίτη
(Τμήμα Παραστατικών Τεχνών του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ)

Τα διαγωνιζόμενα τραγούδια, που προλόγιζαν έμμετρα, με στίχους που έγραψε ο Κώστας Πρετεντέρης, η Μαρία Καλουτά και ο Ντίνος Ηλιόπουλος, παρουσιάστηκαν σε τρεις ομάδες των πέντε τραγουδιών. Στα διαλείμματα έπαιζε χορευτική μουσική για το κοινό η ορχήστρα των Λεβ-Κανακάκη. Τα διαγωνιζόμενα τραγούδια εκτέλεσε φυσικά η Ορχήστρα Ελαφράς Μουσικής του ΕΙΡ που διηύθυναν οι συνθέτες ή οι ενορχηστρωτές των τραγουδιών. Το διαγωνιστικό πρόγραμμα άρχισε γύρω στις 11 το βράδυ (δεν γνωρίζω αν εκείνο το βράδυ η Ρένα απείχε από τις παραστάσεις της επιθεώρησης Κάθε καρυδιάς καρύδι στο Μετροπόλιταν ή αν εμφανίστηκε μόνο στην απογευματινή...). Δεν μπόρεσα να βρω τεύχη του περιοδικού Εικόνες όπου πιστεύω πως ο Αχιλλέας Μαμάκης θα δημοσίευσε ένα αναλυτικότατο ρεπορτάζ όπως και την προηγούμενη χρονιά, βρήκα όμως ένα αρκετά κατατοπιστικό ρεπορτάζ του Γ. Μαλλούχου από την εφημερίδα Αθηναϊκή.

Σήμερα το πρωί, στις τρεις, αν αγαπάτε το Θεό, ο ραδιοφωνικός σταθμός του Εθνικού Προγράμματος μάς είπε "Καληνύχτα σας"! Δεν φταίει όμως ο σπήκερ. Η επιτροπή του φεστιβάλ ελαφρού τραγουδιού έβγαλε την απόφασί της στις δυόμισυ το πρωί.

Ιδού τα αποτελέσματα:

Πρώτο βραβείο: Στον Μάνο Χατζιδάκι, εξ ίσου για τα τραγούδια του "Το κυπαρισσάκι" και "Η τιμωρία".

Δεύτερο βραβείο: Στον Σπήλιο Μεντή για το τραγουδάκι του "Καλοκαιράκι"

Τρίτο βραβείο: Στο τραγούδι "Καλή αντάμωσι", για τη μουσική του Νίκυ Γιάκοβλεφ και τους στίχους του Πυθαγόρα.

Τέταρτο βραβείο: Στον συνθέτη Τάκη Μωράκη και την στιχουργό Ρ. Ζαλοκώστα, για το τραγούδι τους "Ήταν κάποιο λούνα παρκ".

Αυτά τα 4 πρώτα τραγούδια η επιτροπή τα διάλεξε από τα 15, που μόνη της ξεδιάλεξε από τα 492, που υπεβλήθησαν στον διαγωνισμό.

Τα 15 καλύτερα, όπως τα χαρακτήρισε, ακούστηκαν, χθες βράδυ, στο Αθλητικό Περίπτερο του Ιπποδρόμου, σε ειδική κοσμική εκδήλωσι συνυφασμένη με τον χορό του προσωπικού του Ε.Ι.Ρ., που αναμεταδόθη από το ραδιόφωνο, είναι τα εξής με τη σειρά που παρουσιάστηκαν. (Πριν από τα αποτελέσματα ο Ντίνος Ηλιόπουλος και η Μαρία Καλουτά, που παρουσίασαν το πρόγραμμα, είχανε λόγους να τα αναγγείλουν ξερά. Εμείς βάζουμε μια σταλιά σάλτσα με την άδεια των μαγείρων):

1) "Το παλιό δρομάκι". Μια συμπαθητική χορωδιακή κανταδούλα του Γιάννη Σπάρτακου σε στίχους του Αλ. Λιδωρίκη που απέδωσε ικανοποιητικά το φινετσάτο Τρίο Καντσόνε υπό την διεύθυνσι του Τ. Αποστολάκου. Πήρε, ευτυχώς, έναν έπαινο.

2) "Μια σταγόνα". Χαρακτηριστική μελωδία του Νίκου Γκιζελή πάνω σε στίχους του Γιώργου Ματαράγκα. Το τραγούδησε συμπαθητικά η Γιοβάννα και το διηύθυνε ο Αλ. Γεωργιάδης.

3) "Ήταν κάποιο λούνα παρκ". Ελαφρά περιγραφική και νοσταλγική μουσική του Τ. Μωράκη με πρωτότυπους στίχους της Ρ. Ζαλοκώστα. Το ερμήνευσε η Νάντια Κωνσταντοπούλου. Πήρε το τέταρτο βραβείο.

4) "Μαργαριτάρι". Όμορφη μελωδία του Γιάννη Καστριώτη, σε στίχους του Κ. Πρετεντέρη. Η Γιούλα Παναγιώτου, που το τραγούδησε, έκανε εξαιρετική εντύπωσι.

5) "Καλή αντάμωσι". Από τους καλύτερους ελαφρούς μουσικούς χαρακτήρες του Νίκυ Γιάκοβλεφ. Μια ακόμη ερμηνευτική επιτυχία της Μαίρης Λω. Το άξιζε το τρίτο βραβείο που πήρε.

6) "Ο Καραγκιόζης". Μια καινούργια έμπνευσι του Αλ. Σπάθη, επάνω σε στίχους της Ρ. Ζαλοκώστα. Η Νάνα Μούσχουρη και το Τρίο Καντσόνε την παρουσίασαν τόσο όμορφα. Είναι περίεργο γιατί δεν το ξεχώρισε η επιτροπή. 

7) "Πρωτομαγιά". Εκλεκτή ελαφρά σύνθεσις του Αλ. Γεωργιάδη σε στίχους του Χρ. Μάνεση. Ο Γιάννης Βογιατζής το τραγούδησε προσεκτικά. Άλλοι όμως δεν το πρόσεξαν.

8) "Η αγάπη μας". Μια λαϊκή μελωδία του Μίμη Πλέσσα, που.  λίγο έλειψε να επικρατήση. Η Τζένη Βάνου την τραγούδησε  με στίχους του Κ. Πρετεντέρη. Ο συνθέτης δεν προσήλθε να λάβη τον έπαινο της επιτροπής. Το ίδιο έκαναν ο Σπάρτακος και ο Λαβράνος. "Φαίνεται πως δεν θέλουν να έλθουν" είπε ο πρόεδρος και βιαστικά συνέχισε το πρόγραμμά του χωρίς να τους περιμένη.

9) "Θυμήσου κι εσύ" του Γ. Ρουτσιάνη. Καινούργιος αυτός ο συνθέτης. Η επιτροπή των καλωσόρισε με ειδικό έπαινο. Οι στίχοι οφείλονται στον Ε. Αμπραδανέλλο. Η εκτέλεσις έγινε από το Τρίο Καντσόνε. [Δεν ξέρω γιατί ο Μαλλούχος δίνει τόσο λανθασμένες πληροφορίες εδώ: η μουσική του τραγουδιού ανήκε στη Λιάνα Ρουσσιάνου-Σαρακίνη και οι στίχοι στην Έλλη Αμπραβανέλ. Στο τραγούδι απονεμήθηκε τιμητικό έπαθλο πρώτης εμφάνισης (4.000 δρχ.).]

10) "Η τιμωρία" του Μάνου Χατζηδάκι. Εξισώθη, όπως είπαμε, με το "Κυπαρισσάκι". Πήρε μαζί του το πρώτο βραβείο. Και την "Τιμωρία" την τραγούδησε η Νάνα Μούσχουρη. 

11) "Σε είδα κάποιο μεσημέρι". Ένα εκφραστικό τραγούδι του Λ. Μαρκέα και του Θ. Σοφού. Την ώρα που το τραγουδούσε ο Τ. Μαρούδας η νίκη του ήταν βεβαία. Κατόπιν σαν να ξεχάστηκε...

12) "Καλοκαιράκι". Το πιο χαριτωμένο ελληνικό τραγουδάκι της βραδιάς. Συγχαρητήρια στον Λαυριώτη συνθέτη του και στην τραγουδίστρια Γιοβάννα, που το χόρεψε κυριολεκτικά στ' αυτιά μας. Δεύτερο βραβείο.

13) "Ήταν κάτι ασήμαντο". Η τραγουδίστρια Νάντια Κωνσταντοπούλου έγραψε τους στίχους. Στο τραγούδι την βοήθησε το Τρίο Μπελ Κάντο. Μουσική: Τ. Μωράκη.

14) "Το πρώτο χελιδόνι". Ο Λαβράνος έδωσε ένα εντυπωσιακό παρών στο φεστιβάλ με στίχους του Γ. Οικονομίδη και ερμηνευτάς την Ρένα Βλαχοπούλου και τον Γιάννη Βογιατζή. Πήρε έπαινο. Η επιτροπή ξεχώρισε και τον στιχουργό. Φαίνεται όμως καθαρά ότι πιο θριαμβευτικές επιτυχίες περιμένουν τον νεαρό συνθέτη.

15) "Το κυπαρισσάκι". Μια νέα επιτυχία του λατερνομάγου Χατζιδάκι, στο ψιθυριστό στυλ της Μούσχουρη, που μιλάει στην ψυχή του κοσμάκη. Ο ακροατής είναι πάλι έτοιμος να δακρύση όταν η Μούσχουρη ξεσπάει:

Κυπαρισσάκι αψηλό

είναι το παλληκάρι π' αγαπώ.

Είν' αψηλό, τόσ' αψηλό

που έχει αγκαλιά τον ουρανό.

Γ. ΜΑΛΛΟΥΧΟΣ

Υ.Γ. Κι ένας δικός μας έπαινος: Στην ορχήστρα Λεβ-Κανακάκη που ξεπέρασε σε μπρίο την μεγάλη ελαφρά ορχήστρα του Ε.Ι.Ρ.

Αθηναϊκή, 4-7-1960 

Η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Βογιατζής
τραγουδούν "Το πρώτο χελιδόνι"
των Γεράσιμου Λαβράνου-Γιώργου Οικονομίδη
στο Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού του ΕΙΡ

Η Μαίρη Λω κι η Ρένα Βλαχοπούλου λίγο μετά την απονομή των βραβείων
του Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού του ΕΙΡ (3-7-1960)

Η πολεμική ατμόσφαιρα που ακολούθησε τις βραβεύσεις κορυφώθηκε τις αμέσως επόμενες μέρες: κάποιες εμπρηστικές δηλώσεις του Μάνου Χατζιδάκι για τους συνθέτες του ελαφρού τραγουδιού για τους οποίους υποστήριξε πως δεν γνωρίζουν μουσική πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Όταν του επισημάνθηκε ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να ισχύει για τον Αττίκ ή τον Χαιρόπουλο, ο Χατζιδάκις απάντησε: "...τα καλά τραγούδια του Χαιρόπουλου και του Αττίκ τραγουδήθηκαν αρκετά και όχι από λίγους. Προσωπικά εγώ ο ίδιος σ' αυτά τα τραγούδια δεν βλέπω παρά μια αισθηματολογία 'διακριτικού τύπου' θα έλεγα. Δεν παραδέχομαι παρά μια ελάσσονα διάθεσι που ξεφεύγει από τα αληθινά λαϊκά βιώματα. Γι' αυτό και παραμένουν 'τραγούδια για λίγους' όπως αυτάρεσκα τιτλοφορούνται" ("καρφί" για τον Χαιρόπουλο που στις παρτιτούρες των τραγουδιών του υπήρχε η φράση "Τραγούδια για λίγους"). Ο Γιώργος Παπαστεφάνου θυμάται την αντίδραση του Τάκη Μωράκη:"Αυτός δεν είναι ικανός ούτε ένα τραγούδι του Αττίκ να ενορχηστρώσει!". Και σαν απάντηση ο Χατζιδάκις παρουσίασε σε συναυλία του ΕΙΡ το "Έχετε δίκιο, ας αλλάξουμε ομιλία" με τον Γιάννη Βογιατζή (η εκδοχή αυτή ηχογραφήθηκε επίσης στους ραδιοθαλάμους του ΕΙΡ)...

Το "Πρώτο χελιδόνι" με τη Ρένα Βλαχοπούλου και τον Γιάννη Βογιατζή έχει φτάσει στις μέρες μας σε δύο εκδοχές. Η πρώτη ηχογραφήθηκε στο ΕΙΡ--και συμπεριλήφθηκε πολλά χρόνια αργότερα στο τριπλό CD με τα τραγούδια των τριών πρώτων φεστιβάλ ελαφρού τραγουδιού--και περιλαμβάνει εναλλαγές του ρυθμού (αργό και πιο γρήγορο βαλς): υποθέτω πως έτσι τραγουδήθηκε τη βραδιά του φεστιβάλ.

Η δεύτερη είναι η δισκογραφημένη εκδοχή (κυκλοφόρησε, όπως και τα υπόλοιπα τραγούδια του φεστιβάλ, σε δίσκους 45 στροφών δυο μέρες μετά το φεστιβάλ, υποθέτω όμως πως αυτοί οι δίσκοι είχαν ηχογραφηθεί λίγο νωρίτερα): ο ρυθμός είναι σταθερός, οπότε το τραγούδι μπορεί και να χορευτεί. Νομίζω πως προτιμώ αυτή την εκδοχή. Ο συνδυασμός των φωνών της Ρένας Βλαχοπούλου και του Γιάννη Βογιατζή είναι εξαιρετικός.

Η Ρένα Βλαχοπούλου ηχογράφησε στους ραδιοθαλάμους του ΕΙΡ άλλο ένα τραγούδι του φεστιβάλ του 1960: το "Σε είδα κάποιο μεσημέρι" (και αυτό έχει κυκλοφορήσει σε CD). 

Ωστόσο, ο Τάκης Μωράκης αποκάλυψε λίγες μέρες μετά το φεστιβάλ στον Σταμάτη Φιλιππούλη (Εμπρός, 9-7-1960) πως ένα ακόμα τραγούδι του, που κυκλοφόρησε εκείνη τη χρονιά σε δίσκο με τη φωνή της Ρένας, είχε υποβληθεί επίσης στο Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού, αλλά δεν προκρίθηκε στον τελικό: "Ο κλήδονας" (ή "Η νύχτα του Άη-Γιάννη") σε στίχους της Ρέττης Ζαλοκώστα.

Η στιχουργός Ρέττη Ζαλοκώστα

Ο Μωράκης πίστευε πως αν το τραγούδι είχε προκριθεί, θα έπαιρνε το πρώτο βραβείο "γιατί ήταν ένα καθαρά ελληνικό τραγούδι με πρωτότυπο στίχο". Ο Μωράκης απέδωσε την "αποτυχία" του στο γεγονός ότι τα περισσότερα μέλη της κριτικής επιτροπής του φεστιβάλ δεν ήξεραν τίποτα από μουσική...

 

Αντίθετα, απόλυτα ικανοποιημένος από την κρίση της επιτροπής έμεινε ο Σπήλιος Μεντής, "όχι, όπως θα νομίση κανείς, διότι βραβεύθηκα σαν πρόσωπο, αλλά γιατί εβραβεύθη η ελληνική παρουσία η αδικημένη και περιφρονημένη (Σ.Σ. Ως γνωστόν, το 'Καλοκαιράκι' είναι γραμμένο σε γνήσιο Καλαματιανό). Νομίζω ότι έχομε ένα τόπο με παράδοσι που δεν πρέπει να τον περιφρονούμε, αγνοώντας τις ελληνικές ρίζες [Σημείωση του Rena Fan: δεν είναι περίεργο λοιπόν που ο Μεντής ήταν τόσο καλός φίλος της Δανάης Στρατηγοπούλου!...] και μιμούμενοι τα 'μάμπο' και τα 'ροκ' των ξένων χωρών". Ο Μεντής ρωτήθηκε για την "εθνικότητα" της μουσικής του Χατζιδάκι: "Αντιπροσωπεύει την Ελλάδα;" Απάντησε:

Η μουσική του μου αρέσει και τον αναγνωρίζω σαν πληθωρικό ταλέντο. Όμως δεν βασίζεται στην Ελληνική Παράδοσι, στο δημοτικό τραγούδι. Τα θέματα είναι παρμένα από τα ρεμπέτικα που κάθε άλλο παρά μουσική της χώρας μας είναι. Εδημιούργησε όμως ένα νέο είδος τραγουδιού βασισμένο σε λαϊκό αίσθημα.
--Τέλος, νομίζετε ότι δεν προϋπήρξε ελαφρά ελληνική μουσική;
--Όχι φυσικά. Από τον Χατζηαποστόλου και τον Σακελλαρίδη μέχρι τον Αττίκ, τον Χαιρόπουλο, τον Γιαννίδη, τον Σουγιούλ, τον Μωράκη, κ.ά. υπάρχει μια σειρά ολόκληρη εμψυχωτών του ελληνικού τραγουδιού που έμαθε τον κόσμο ν' ακούη μουσική ποιόητος...

Και πριν κλείσω την ανάρτηση για το Β' Φεστιβάλ Ελαφρού Τραγουδιού του ΕΙΡ, ένα σατιρικό νούμερο για τη βραδιά από τη ραδιοφωνική επιθεώρηση Νυχτοπερπατήματα των Κώστα Πρετεντέρη-Γιώργου Κατσαρού που μεταδόθηκε λίγες μέρες μετά το φεστιβάλ. Ο κομπέρ Δημήτρης Νικολαΐδης μιλά για το φεστιβάλ με δύο κοσμικούς τύπους, την έξοχη Νανά Σκιαδά και τον μπριόζο Τάκη Μηλιάδη: ο Πρετεντέρης παρωδεί μελωδίες που ακούστηκαν στο φεστιβάλ αλλά και άλλες μελωδίες της χρονιάς εκείνης για να σατιρίσει τη βαριά φορολογία, τον Πύρρο Σπηρομήλιο που ήταν απόστρατος του Πολεμικού Ναυτικού, τον Κώστα Χατζηχρήστο που καθιέρωσε ακριβό εισιτήριο για την επιθεώρηση Φέρρυ Μπωτ στο θέατρο Παρκ εκείνο το καλοκαίρι, τον Ωνάση και την Κάλλας. Στην εισαγωγή προσέξτε την αναφορά στον Λουκίνο Βισκόντι, τη Ρόμι Σνάιντερ και τον Αλέν Ντελόν. Είχαν φτάσει στην Αθήνα λίγο πριν το φεστιβάλ, αλλά δεν έμειναν στην πρωτεύουσα, πήγαν στην Επίδαυρο να απολαύσουν την Κατίνα Παξινού στις Φοίνισσες και τη Μήδεια...  

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1991: Φυτρώνει εκεί που δεν τη σπέρνουν

Στις 2 Ιουλίου 1991 διαβάζουμε στον Οικογενειακό Θησαυρό:

ΦΥΤΡΩΝΕΙ "ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΔΕΝ ΤΗ ΣΠΕΡΝΟΥΝ"

Η ανεξάντλητη Ρένα ξανά στη μικρή οθόνη. Μετά το "Μάμα Μία" την μεγάλη μας ηθοποιό Ρένα Βλαχοπούλου έχουμε την ευκαιρία να την δούμε κι απ' το δεύτερο κρατικό κανάλι στη νέα σειρά "Σας έπιασα στα πράσα". 

Σ' αυτή τη σειρά η Ρένα φυτρώνει... εκεί που δεν τη σπέρνουν. Θέλει να τα μαθαίνει όλα, δημιουργεί μπελάδες, είναι περίεργη, ανακατωσούρα και κουτσομπόλα. Αποτέλεσμα όλων αυτών το άφθονο γέλιο που μόνο η Ρένα ξέρει να χαρίζει. Η σκηνοθεσία είναι του Τάκη Σιμονετάτου και το σενάριο του Χάρη Ρώμα, ενώ τον πρώτο ανδρικό ρόλο ερμηνεύει ο Κώστας Παλιός.

Οικογενειακός Θησαυρός, 2-7-1991

Η φωτογραφία που "συνόδευε" το δημοσίευμα του Οικογενειακού Θησαυρού
ήταν από το σίριαλ του ΑΝΤ1 Μάμα Μία

Οι πληροφορίες που δίνει το παραπάνω δημοσίευμα προέρχονται από το Δελτίο Τύπου που έστειλε η τότε ΕΤ2 σε εφημερίδες και περιοδικά για να διαφημίσει τη... "νέα σειρά-κελεπούρι" που άρχισε να προβάλλεται τον Ιούνιο του1991. Αυτό φυσικά που αποσιωπήθηκε είναι ότι δεν επρόκειτο για καινούρια τηλεοπτική σειρά, αλλά για παλιότερη βιντεοταινία που μάλιστα είχε ήδη προβληθεί ως σίριαλ την άνοιξη του 1990 από τον νεοσύστατο τότε ΑΝΤ1 με τον τίτλο Η κυρία του πάνω ορόφου. Ο ΑΝΤ1 είχε επίσης πολυδιαφημίσει τη "νέα σειρά" που μάλιστα "τόλμησε" να τη ρίξει σε μάχη με το "βαρύ πυροβολικό" του Mega Channel, την κωμική σειρά Οι Τρεις Χάριτες που έφεραν μια νέα πνοή στον κόσμο των ελληνικών σίριαλ. Φυσικά η "σειρά" του Σιμονετάτου ηττήθηκε κατά κράτος, θα έλεγα ότι πέρασε σχεδόν απαρατήρητη, αφού οι θεατές επέλεξαν τις Χάριτες και κριτικοί δεν την είδαν ή... έκαναν πως δεν την είδαν (εξαίρεση το περιοδικό ΚΑΙ που είχε την καλοσύνη να γράψει ότι η Ρένα θα μπορούσε να αποτελεί μια εναλλακτική πρόταση ως πρώτη διδάξασα την κωμωδία, κάτι που θα δέχονταν και οι τριες--Άννα, Μίνα, Νένα).

Σοφία Φιλιππίδου, Ρένα Βλαχοπούλου και Κώστας Παλιός 
στη βιντεοταινία/σειρά Σας έπιασα στα πράσα

Η ΕΤ2 έριξε την "παλιά νέα σειρά" της Ρένας σχεδόν απέναντι από την όντως νέα σειρά της, το Μάμα Μία. Το κωμικό σίριαλ του ΑΝΤ1 άρχιζε κάθε Σάββατο στις 20.00 και το Σας έπιασα τα πράσα στις 20.45. Και τα δυο σίριαλ έφεραν την υπογραφή του Χάρη Ρώμα στο σενάριο, οποίος πρόσφατα, προς τιμήν του, δήλωσε ότι τα πρώτα σίριαλ της ελληνικής τηλεόρασης βρίσκονταν πολύ κοντά στην ατμόσφαιρα της βιντεοκασέτας, συγκρινόμενο όμως με το Σας έπιασα τα πράσα το Μάμα Μία φάνταζε... αριστούργημα (και ας είχε μπει στην περίοδο της οριστικής του παρακμής--η όποια φρεσκάδα των πρώτων επεισοδίων είχε χαθεί και η σειρά θα ολοκληρωνόταν έναν μήνα μετά). Και μπορεί η ΕΤ2 να διαφήμιζε τη "νέα σειρά" σαν να επρόκειτο τουλάχιστον για εκπομπή της Lucille Ball (όπως έναν μήνα νωρίτερα η ΕΤ1 διαφήμιζε τη βιντεοταινία της Ρένας Η βασίλισσα της ρέγκας σαν να διαφήμιζε τη... Χαρτοπαίχτρα--μέχρις εκεί έφταναν δυστυχώς τα οικονομικά της κρατικής μας τηλεόρασης τότε, θα περνούσαν σχεδόν είκοσι χρόνια για να προβάλει ξανά ταινία της Φίνος Φιλμ), οι απαιτήσεις όμως, τουλάχιστον των κριτικών, από έναν κρατικό τηλεοπτικό σταθμό είναι διαφορετικές. Οπότε δύο από τους τότε τηλεκριτικούς, η Στέλλα Βλαχογιάννη και ο Γιώργος Κάρτερ, αποφάσισαν να τα πουν "έξω από τα δόντια".

Σειρά ή τεμαχισμένη βιντεοταινία;

Άλλη νέα σειρά αυτή τώρα. "Σας έπιασα στα πράσα". Τόσο νέα που πρωταγωνιστεί και ο μακαρίτης Κώστας Καραγιώργης [Σημείωση του Rena Fan: είχε πεθάνει το 1989...]. Αφήνω που μάλλον πρόκειται για... τεμαχισμένη βιντεοταινία. Τα πάντα γύρω από το σεξ στις πολυκατοικίες και τη λαϊκή της γειτονιάς. Που θα πει "νευρικοί" παντρεμένοι μιας κάποιας ηλικίας που ξεμυαλίζονται από νεαρές δασκάλες μεν, ντυμένες σαν πόρνες δε, οι οποίοι παντρεμένοι πάντως λατρεύουν τη γυναίκα τους (το μήνυμα, αγία ελληνική οικογένεια) και θα επιστρέψουν σ' αυτή. Κράχτης η κυρία Ρένα Βλαχοπούλου που είναι απολαυστική και μέσα στη μεγαλύτερη αθλιότητα. Η κρατική τηλεόραση (ΕΤ-2, εν προκειμένω) τι ρόλο θέλει τελικά να παίξει;

Στέλλα Βλαχογιάννη

7 Μέρες TV

Για το εξώφυλλο και την αφίσα της βιντεοταινίας
χρησιμοποιήθηκε μια φωτογραφία της Ρένας
τραβηγμένη λίγο πριν το 1980
την οποία χρησιμοποίησε και για αυτόγραφα
μέχρι το τέλος της καριέρας της
(με εξαίρεση τη σεζόν 1988-89)
Φωτογραφία από το www.retrodb.gr

Πιο αυστηρός, και με τη "σειρά" και με τη Ρένα, ο Γιώργος Κάρτερ:

Προφυλαχτείτε από τα φτηνά θεάματα της τηλεόρασης

Τι είναι πάλι αυτό το τερατούργημα. Όχι στα χρόνια του ελληνικού εμπορικού κινηματογράφου, στην εποχή του Μαδρά μας γύρισε το νέο σίριαλ της ΕΤ-2 "Σας έπιασα στα πράσα" (Σάββατο). Και είναι κρίμα για τη Ρένα Βλαχοπούλου, αυτή την έξοχη θεατρίνα, που έχει γράψει ιστορία στην ελληνική κωμωδία, να θέλει τώρα να συμμετέχει σε τέτοια κατασκευάσματα, επαναλαμβάνοντας, χωρίς πια την κομψότητα και τη φρεσκάδα τους, τα καμώματά της, τους αυτοσχεδιασμούς της και τα κλισέ της.

Να, το κακό που κάνουν οι βιντεοταινίες. Έδωσαν την ευκαιρία στο δαιμόνιο της φυλής για το εύκολο κέρδος, οι "ατσίδες" εκμεταλλεύονται (ως πότε) τη δυνατότητα παραγωγής φτηνού θεάματος και αυτό το θέαμα διαμορφώνει αργά ή γρήγορα το ήθος μας, την αισθητική μας, το γούστο μας. Το αποτέλεσμα πέρασε και στο κρατικό εκράν με το δείγμα της γραφής του Τάκη Σιμονετάτου ως σκηνοθέτη και του Χάρη Ρώμα ως σεναριογράφου. Είναι πιστεύω το χειρότερο σίριαλ σε τεχνική και υπόθεση που είδαμε ποτέ στην Ε.Τ. Προφυλαχθείτε...

Εικόνες, 3-7-1991

Χάρης Ρώμας και Ρένα Βλαχοπούλου λίγο πριν πάνε
στο... Δελφινάριο για την audition του πρώτου...
Φωτογραφία από το www.retrodb.gr

Δεν ξέρω αν ήταν το χειρότερο σε υπόθεση, ήταν σίγουρα το χειρότερο από τεχνικής άποψης. Το Σας έπιασα στα πράσα γυρίστηκε το καλοκαίρι του 1986 και αποτέλεσε την πρώτη από τις εννιά βιντεοταινίες της Ρένας (και την πρώτη από τις τρεις που γύρισε με τον Τάκη Σιμονετάτο και τη Festival Film). Κακοφωτισμένα γυρίσματα σε σαλόνια με κατεβασμένα τα στόρια για να μην μπαίνει το φως ή σε άθλια, σχεδόν ημιδιαφανή, σκηνικά (μέχρι και σε ένα αληθινό μανάβικο, όπου η Ρένα εμφανίζεται να βγαίνει με μια χαρτοσακούλα από μια... αποθηκούλα--ή μπορεί και τουαλέτα!--για να πιάσει στα πράσα τον μανάβη με μια γειτόνισσά της, άγνωστο όμως τι έκανε εκεί μέσα, αφού προφανέστατα δεν υπήρχαν εκεί ζαρζαβατικά!) και ήχος σαν να ξέχασαν να ανοίξουν τα μικρόφωνα στη διάρκεια της λήψης (πολλές σκηνές δε είναι γυρισμένες στην είσοδο και τους διαδρόμους μιας πολυκατοικίας όπου ο ρεαλιστικός... αντίλαλος μόνο σε ντοκιμαντέρ θα μπορούσε να είναι ανεκτός!...).

Ρένα Βλαχοπούλου και Νατάσα Μανίσαλη
(και τα χέρια της Νεφέλης Ορφανού και της Δήμητρας Σερεμέτη!...)

Βέβαια, τι Rena Fan θα ήμουν αν δεν έβρισκα κάποια πράγματα να μου αρέσουν... Κάποιες ατάκες της Ρένας σερβιρισμένες με το δικό της απολαυστικό στιλ, τη συνύπαρξή της με τη Σοφία Φιλιππίδου και τη Νατάσα Μανίσαλη (αμφότερες φίλες του Χάρη Ρώμα) αλλά και με τις Δήμητρα Σερεμέτη και Νεφέλη Ορφανού (αμφότερες αρκετά πριν τις υστερίες του Ρετιρέ...), τη σκηνή της συνέλευσης της πολυκατοικίας (πολύ καλύτερη από τις αντίστοιχες του Ρετιρέ) την πρώτη... εμφάνιση του Μάο, του αγαπημένο πεκινουά της Ρένας, και την καταγραφή της φωνής της σε δυο τραγούδια του Νίκου Δανίκα, το λαϊκό "Δεν τη χαλάω εγώ τη ζαχαρένια μου" και το κεφάτο επιθεωρησιακό "Είσαι ο καλύτερος". Το δεύτερο έχει "ιστορική" (για τα μέτρα του ελαφρού μουσικού θεάτρου προφανώς) σημασία: το τραγουδάει η Ρένα, μαζί με τον Χάρη Ρώμα, στη σκηνή του Δελφινάριου, μέρα μεσημέρι μεν (υποτίθεται πως πρόκειται για μια ακρόαση νέων ταλέντων...) αλλά σε κάθε περίπτωση πάνω σε μια σκηνή που δόξασε τρία καλοκαίρια με την παρουσία της και το ταλέντο της...

Ρένα Βλαχοπούλου και Νεφέλη Ορφανού
στο θυρωρείο της πολυκατοικίας...

Το Σας έπιασα στα πράσα πρωτοκυκλοφόρησε ως... δικάσετο το φθινόπωρο του 1986 στα βίντεο κλαμπ όλης της χώρας--οι ελληνικές εταιρίες βιντεοπαραγωγής είχαν ζηλέψει τη μεγάλη επιτυχία που γνώριζαν οι μίνι αμερικανικές σειρές της εποχής που κυκλοφορούσαν συνήθως ως τρικάσετα (Η κόρη του Μιστράλ, Ο κυρίαρχος του παιχνιδιού κτλ., αλλά άλλα τα μάτια του λαγού...)--, ενώ ως σίριαλ επαναλήφθηκε άλλη μια φορά από την... αδιόρθωτη ΕΡΤ τον Ιανουάριο του 1993. Νομίζω πως τότε πια πέρασε εντελώς απαρατήρητο. Συνέχισε βέβαια την πορεία του, επίσημα ή ανεπίσημα, σε μικρά κανάλια της περιφέρειας, σε ένα από τα οποία μάλιστα προβλήθηκε ως μίνι σειρά και η δεύτερη βιντεοταινία του τρίο Βλαχοπούλου-Ρώμας-Σιμονετάτος Η πολυτεχνίτισσα (που η διάρκειά της θα δικαιολογούσε επίσης την κυκλοφορία της σε δύο κασέτες, αλλά κάπου μάλλον υπήρξε ένα μέτρο...), η οποία απέκτησε τον τίτλο Διαλυμένη οικογένεια... Και φυσικά τόσο η Πολυτεχνίτισσα όσο και η τρίτη κατάθεση του τρίο, το Η Μάτα Χάρι ξαναχτυπά (η χειρότερη βιντεοταινία της Ρένας ever!...) προβλήθηκαν από την ΕΡΤ τουλάχιστον από δύο φορές η κάθε μια...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1971: "Αυλαία" για ένα θέατρο...

Την 1η Ιουλίου 1971 διαβάζουμε στην εφημερίδα Τα Νέα:

ΔΙΑΒΗΜΑ ΣΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΗΠΟ

Η Ρένα Βλαχοπούλου, ο συνθέτης Γιώργος Μουζάκης και ο συγγραφέας Κώστας Νικολαΐδης, ως εκπρόσωποι των καλλιτεχνών και τεχνικών που έχουν συμβληθή με το θέατρο του Εθνικού Κήπου, επεσκέφθησαν τον Αντιπρόεδρο της Κυβερνήσεως κ. Στυλ Παττακό κι εζήτησαν την παρέμβασή του για να λειτουργήση το θέατρο. Ο κ. Αντιπρόεδρος απήντησε ότι επί του θέματος θα αποφασίση το Υπουργικό Συμβούλιο. 

Κατόπιν τούτου, η ως άνω επιτροπή απέστειλε τηλεγραφική έκκληση προς τον Πρόεδρο της Κυβερνήσεως να την δεχθή σε ακρόαση "προ του αμέσου κινδύνου να παραμείνουν άνεργοι 150 καλλιτέχναι, ηθοποιοί, μουσικοί κι εργάτες θεάτρου, άπαντες οικογενειάρχαι".

Τα Νέα, 1-7-1971

Φωτογραφία από την ιστοσελίδα της Φίνος Φιλμ

Το θέμα της άδειας λειτουργίας του Θεάτρου του Εθνικού Κήπου για το καλοκαίρι του 1971 ανέκυψε το τρίτο δεκαήμερο του Ιουνίου. Παρόλο που οι επιχειρήσεις του Βασίλη Μπουρνέλλη διοχέτευαν στον Τύπο την είδηση ότι η πρεμιέρα της επιθεώρησης Αθήνα-Ρώμη-Παρίσι που θα παρουσιαζόταν εκείνη τη σεζόν θα δινόταν στο τέλος του μήνα, στις εφημερίδες δημοσιεύτηκε επίσης η είδηση ότι δεν είχε ακόμα χορηγηθεί στο θέατρο άδεια λειτουργίας. Έτσι οι τρεις εκπρόσωποι του θιάσου αποφάσισαν να απευθύνουν έκκληση στον Παττακό για να επιτραπεί η λειτουργία του και να μη ματαιωθεί το ανέβασμα της επιθεώρησης.

Δεν γνωρίζω αν ο δικτάτορας Παπαδόπουλος δέχτηκε να συναντήσει την τριμελή αντιπροσωπεία. Δυο μέρες μετά πάντως τα Νέα δημοσίευσαν την επιστολή ενός αναγνώστη που ζούσε στην περιοχή του θεάτρου και συγκεκριμένα στην οδό Αμαλίας 26: ο πολιτικός μηχανικός Γεώργιος Γιοτσαλίτης επισήμανε ότι η δικαιολογία για την ανεργία των 150 εργαζομένων των επιχειρήσεων Μπουρνέλλη δεν ευσταθούσε, από τη στιγμή που ο επιχειρηματίας διέθετε το θέατρο Ακροπόλ που μπορούσε να λειτουργήσει και ως θερινό και συνεπώς μπορούσε να φιλοξενήσει την επιθεώρηση που προοριζόταν για τον Κήπο--αλλά προφανώς ο επιχειρηματίας γνώριζε πως το δροσερό περιβάλλον του Εθνικού Κήπου θα έφερνε περισσότερα κέρδη στα ταμεία του εν μέσω καλοκαιριού. Στη συνέχεια ο αναγνώστης θύμιζε ότι ο Μπουρνέλλης είχε προκαλέσει την Κοινή Γνώμη κόβοντας αιωνόβια δέντρα για να επεκταθεί το θέατρο. Ο τότε (1962) Υπουργός Γεωργίας είχε ανακοινώσει ότι θα προβεί σε δίωξη του επιχειρηματία. Ωστόσο η Επιτροπή Κήπων και Δεντροστοιχιών επικαλέστηκε ως... ελαφρυντικό για τον Μπουρνέλλη την υποθετική ζημία που θα είχε το Δημόσιο αν δεν εκμεταλλευόταν οικονομικά το θέατρο. Παρόλο, δε, που το 1963 ανακοινώθηκε ότι η τιμωρία του Μπουρνέλλη θα ήταν να μην του ανανεωθεί η σύμβαση που έληγε το 1965, ώστε να αποκατασταθούν και οι ζημιές στον Κήπο, "χάρις εις τα τότε φλέγοντα αθηναϊκά επεισόδια του θέρους του 1965 ανενεώθη, άδηλον πώς, η σύμβασις λειτουργίας του θεάτρου". Ο Γιοτσαλίτης επισημαίνει ακόμα πως αντί η κυβέρνηση να προβεί σε δίωξη των ανθρώπων που προκαλούν θόρυβο στη γειτονιά, επέτρεψε "να συσταθή θίασος διώξεως της παλαιάς γαλήνης του Εθνικού Κήπου". Και καταλήγει: "Και πράγματι θα πρέπει να απορή κανείς πώς δεν κατασκευάσθησαν πέντε και εξ ακόμη θέατρα εν τω Κήπω διά να εργασθούν όχι 150 αλλά 1500 συμπαθείς καλλιτέχναι. Το πώς εν τη λοιπή Ευρώπη κατορθώνουν και ανοικοδομούν ειδικώς κτίρια θεάτρων λειτουργούντων υπό οιασδήποτε καιρικάς συνθήκας είναι βεβαίως αληθές επιστημονικόν μυστήριον!!! Έχουν τόσα πάρκα και οι ευλογημένοι δεν ακολούθησαν το παράδειγμά μας..."

Και ο καιρός περνούσε και η απόφαση δεν εκδιδόταν. Μέχρι τα μέσα Ιουλίου οι εφημερίδες έγραφαν πως "λέγεται" πως τελικά το θέατρο του Εθνικού Κήπου δεν θα λειτουργήσει. Και τελικά δεν λειτούργησε. Η τελευταία παράσταση που έμελλε να παιχτεί εκεί ήταν η τεράστια επιθεωρησιακή επιτυχία του προηγούμενου καλοκαιριού Έρχονται δεν έρχονται με τη Ρένα Βλαχοπούλου και τον Σταύρο Παράβα, ο θρίαμβος της οποίας ενόχλησε τη χούντα και έτσι αποφάσισε να δημιουργήσει προβλήματα στις δυο πρεμιέρες που επρόκειτο να δοθούν στο Ακροπόλ τη σεζόν 1970-71 (η επανάληψη του Έρχονται δεν έρχονται και η πρεμιέρα του Λέγονται δεν λέγονται). Η τρίτη και... φαρμακερή για τις επιχειρήσεις του Μπουρνέλλη ήταν η ματαίωση του Αθήνα-Ρώμη-Παρίσι και το οριστικό κλείσιμο του Θεάτρου Εθνικού Κήπου. Να ήταν άραγε και αυτή η απαγόρευση αποτέλεσμα της μεγάλης επιτυχίας του Έρχονται δεν έρχονται; Και τελικά ούτε η παρουσία της Ρένας Βλαχοπούλου, που της προσάπτουν διαρκώς ότι υποστήριζε τη δικτατορία (και βέβαια έχουμε δει ότι ως ένα σημείο αυτό όντως συνέβαινε) κατάφερε να "σώσει" την κατάσταση και να δοθεί η άδεια λειτουργίας;

Φωτογραφία από την ιστοσελίδα της Φίνος Φιλμ

Για την ιστορία, αξίζει να αναφέρουμε τα ονόματα που θα στελέχωναν τον θίασο ή, μάλλον, τους... θιάσους που θα παρουσίαζαν το Αθήνα-Ρώμη-Παρίσι. Επικεφαλής του συγκροτήματος θα ήταν φυσικά η Ρένα Βλαχοπούλου. Και "προς τακτοποίηση τυχόν αντιζηλιών ως προς τη σειρά των ονομάτων", όπως έγραψαν Τα Νέα, θα χρησιμοποιούνταν η νέα φόρμουλα των δύο θιάσων: "Έτσι στη μετόπη του θεάτρου θα φιγουράρουν (μετά το όνομα της Ρένας Βλαχοπούλου) οι επωνυμίες 'Θίασος Σωτήρη Μουστάκα, Γιάννη Βογιατζή, Γιώργου Κάππη' και 'Θίασος Ζωζώς Σαπουντζάκη'"... Μάλιστα μέχρι τα μέσα Ιουνίου στο συγκρότημα ανήκε και η Ελένη Ανουσάκη που τελικά αποχώρησε--άγνωστο αν δεν ικανοποιήθηκε κάποιο αίτημά της για ένταξή της σε ένα από τα δύο θιασαρχικά σχήματα... (Για την ιστορία επίσης να αναφέρω πως αρχικά επρόκειτο να συστεγασθούν στο Θέατρο του Εθνικού Κήπου ένας θίασος που θα παρουσίαζε στο πρώτο μέρος επιθεώρηση με επικεφαλής τη Ρένα και τον Μουστάκα και ένας θίασος που θα παρουσίαζε στο δεύτερο μέρος μιούζικαλ με επικεφαλής τη Ζωή Λάσκαρη και τον Τόλη Βοσκόπουλο. Και αυτό θα ήταν ενδιαφέρον...).

Η επιθεώρηση Αθήνα-Ρώμη-Παρίσι ανέβηκε τελικά τη χειμερινή περίοδο 1971-72 χωρίς τη Ρένα Βλαχοπούλου που είχε στο μεταξύ αποχωρήσει από τις επιχειρήσεις του Μπουρνέλλη για να συνεργαστεί με τον Τάκη Μακρίδη στο θέατρο Κοτοπούλη-Ρεξ. Δεν ξέρω αν στην απόφασή της αυτή συνετέλεσαν οι... αλλεπάλληλες περιπέτειες του επιχειρηματία με τη δικτατορία οι οποίες προκάλεσαν προβλήματα σε τρεις πρεμιέρες της--ακυρώνοντας μάλιστα εντελώς την τρίτη! Ίσως να μην είναι τυχαίο ότι ανακοινώθηκε η συνεργασία της με το Κοτοπούλη-Ρεξ και τον Μακρίδη επίσης στο τέλος Ιουνίου, όταν ενδεχομένως η δαιμόνια Κερκυραία είχε... ψυλλιαστεί ότι θα μείνει χωρίς δουλειά το καλοκαίρι!

Για την ιστορία επίσης να αναφέρω ότι όλο αυτό το διάστημα το όνομα του Βασίλη Μπουρνέλλη αναφερόταν πολύ συχνά στον Τύπο, όχι για το ζήτημα του Εθνικού Κήπου αλλά σε σχέση με το θέατρο Πάνθεον που οι επιχειρήσεις του διαχειρίστηκαν για ένα διάστημα και όταν έληξε η μίσθωση, οι ιδιοκτήτες ανακάλυψαν ότι το θέατρο βρισκόταν σε πολύ άσχημη κατάσταση και κατηγόρησαν τον επιχειρηματία για τις ζημιές που είχε προκαλέσει. Ο επιχειρηματίας φυσικά αρνήθηκε τις κατηγορίες. Χαρακτηριστικό είναι πάντως πως ο θίασος Παξινού-Μινωτή που θα παρουσίαζε εκεί τη Μάνα Κουράγιο αναγκάστηκε να κάνει την ανάγνωση του έργου στο διπλανό εστιατόριο που είχε επίσης το όνομα Πάνθεον...

Όσο για τη Ρένα Βλαχοπούλου, αφού δεν είχε πλέον επαγγελματικές υποχρεώσεις στην Αθήνα, μπόρεσε να φύγει για την Κέρκυρα, όπου τον Αύγουστο άρχισε τα γυρίσματα της ταινίας Η κόμησσα της Κέρκυρας με σκηνοθέτη τον Αλέκο Σακελλάριο...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.