Σαν σήμερα το 1994: Σε ρεμπετάδικο...

Στις 24 Φεβρουαρίου 1994 η εφημερίδα Απογευματινή δημοσίευσε μια φωτογραφία της Ρένας Βλαχοπούλου και του συζύγου της Γιώργου Λαφαζάνη από κάποιο ρεμπετάδικο, "γνωστό στέκι της κεντρικής Αγοράς" (όπως έγραφε η εφημερίδα--πιθανώς να επρόκειτο για τη Στοά των Αθανάτων), όπου διασκέδαζαν λίγες μέρες πριν--πιθανώς στις 22 Φεβρουαρίου, την πρώτη μέρα του Τριωδίου του 1994 ή το προηγούμενο βράδυ.

Απογευματινή, 24-2-1994

Μάλιστα, όπως ανέφερε η Απογευματινή, η Ρένα και ο σύζυγός της πήγαν εκεί μετά το τέλος της βραδινής παράστασης της Χαρτοπαίχτρας (που παιζόταν από τα Χριστούγεννα του 1993 στο θέατρο Μπροντγουέι) και γλέντησαν, μαζί με φιλικά τους πρόσωπα, μέχρι τις τρεις το πρωί. Το ρεπορτάζ ανέφερε επίσης πως οι τραγουδίστριες/-στές του ρεμπετάδικου κάλεσαν τη Ρένα στο μικρόφωνο, αλλά εκείνη προτίμησε να μην τραγουδήσει και να τους απολαύσει από το τραπέζι της, μέχρι που κάποια στιγμή σηκώθηκε να χορέψει... Άλλωστε ήταν η σειρά της να διασκεδάζει, είχε υπηρετήσει πολλά χρόνια τη θητεία της σε κέντρα της Πλάκας ή της Κυψέλης ψυχαγωγώντας το κοινό στα αποκριάτικα γλέντια του...

7 Μέρες TV, 19-3-1994

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1993: Όταν πίνει μια γυναίκα...

Στις 4 Οκτωβρίου 1993 η Ρένα Βλαχοπούλου και η συντροφιά της διασκέδαζαν στο ουζομεζεδοπωλείο "Το καπηλειό" στη Γλυφάδα. Φωτογραφίες από τη βραδιά (βραδιά εγκαινίων του μεζεδοπωλείου) δημοσιεύτηκαν σε διάφορα έντυπα από τις 6 Οκτωβρίου μέχρι και τις 15 Ιανουαρίου...

Ελεύθερος Τύπος, 15-1-1994

Η Ρένα λάτρευε το λαϊκό τραγούδι και το μεζεδοπωλείο, αν και δεν διέθετε ζωντανή μουσική, διέθετε ένα jukebox από το οποίο ακούγονταν παλιά λαϊκά τραγούδια... Βέβαια η Ρένα Βλαχοπούλου είχε τραγουδήσει στις αρχές της δεκαετίας του '60 και η ίδια (με τον Κώστα Προκοπίου στη δεύτερη φωνή) ένα αρχοντορεμπέτικο τραγούδι με τίτλο "Το καπηλειό" σε στίχους Αλέκου Σακελλάριου-Χρήστου Γιαννακόπουλου και μουσική του Γιώργου Μουζάκη. Η ηχογράφηση έγινε στους ραδιοθαλάμους του ΕΙΡ και δυστυχώς δεν κυκλοφόρησε σε δίσκο. Η ίδια μουσική όμως χρησιμοποιήθηκε από τον Γιώργο Μουζάκη για να "ντύσει" και πάλι στίχους των Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου και το αποτέλεσμα κυκλοφόρησε αυτή τη φορά και στη δισκογραφία, αφού έκανε μια στάση στον κινηματογράφο: μιλώ για το "Ας πάει και το παλιάμπελο" που έγινε ιδιαίτερα γνωστό μέσα από την ταινία Όταν λείπει η γάτα. Ενδεχομένως να σκέφτηκε τους στίχους του εκείνο το βράδυ στο "Καπηλειό" η Ρένα, καθώς σε διπλανό τραπέζι διασκέδαζε και η Γλυκερία (μαζί με τον Βασίλη Καρρά και την Καίτη Γαρμπή) με την οποία η Ρένα είχε συνεργαστεί την προηγούμενη χρονιά στο Ρεξ, όπου τραγουδούσε ξανά το "Ας πάει και το παλιάμπελο..."

Βέβαια όλοι αυτοί οι συνειρμοί πιθανότατα υπήρξαν μόνο στο μυαλό του Rena Fan. Το μυαλό της Ρένας ήταν μάλλον στην ανεμελιά που της πρόσφερε η--προσωρινή όπως αποδείχτηκε--απόφασή της να μη δουλέψει στο θέατρο τη χειμερινή σεζόν 1993-94 (αρχές Δεκεμβρίου άλλαξε γνώμη...). Και η ρενοφανατική λεπτομέρεια του σημερινού "Σαν σήμερα": η Ρένα φόρεσε το ίδιο φόρεμα, μία εβδομάδα μετά τη βραδιά στο "Καπηλειό", όταν εμφανίστηκε στον Πρωινό καφέ του ΑΝΤ1 για να προμοτάρει τον δίσκο της Αυθεντικές εκτελέσεις από τον ελληνικό κινηματογράφο... Στη φωτογραφία τη βλέπουμε να τραγουδάει το τραγούδι "Η Αθήνα τη νύχτα", ενώ ο Μάο, το αγαπημένο της πεκινουά, αράζει μπροστά από το πιάνο. Παγκόσμια ημέρα των ζώων σήμερα, επιβαλλόταν να τον θυμηθούμε κι αυτόν!...

Η Ρένα Βλαχοπούλου τραγουδά Σπύρο Περιστέρη

Τον προηγούμενο μήνα, και συγκεκριμένα στις 15 Μαρτίου, συμπληρώθηκαν 41 χρόνια από τον θάνατο του Σπύρου Περιστέρη. Ο Σπύρος Περιστέρης έγραψε τις δικές του χρυσές σελίδες στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού ως ένας από τους σημαντικούς δημιουργούς του ρεμπέτικου αλλά και ως σημαντικός παράγοντας της ελληνικής δισκογραφικής παραγωγής. Καταγόταν από παλιά αθηναϊκή οικογένεια, αλλά γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1900, ενώ κάποιες περιόδους της ζωής του, λόγω των αλλαγών στην επαγγελματική ζωή του πατέρα του, έζησε και στην Κωνσταντινούπολη. Στην Αθήνα εγκαταστάθηκε το 1922, μετά την καταστροφή της Σμύρνης.

Σπύρος Περιστέρης
(Φωτογραφία από το εξώφυλλο του CD Αρχείο Ελληνικής Δισκογραφίας 31-Συνθέτες του Ρεμπέτικου Σπύρος Περιστέρης ΙΙΙ

Διαβάζω σε ένα αφιέρωμα του Παναγιώτη Κουνάδη που αναδημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα Ρεμπέτικοι Διάλογοι, ότι ο Περιστέρης άρχισε να ηχογραφεί τραγούδια του το 1924. Το 1932 συνεργάστηκε με τον Μάρκο Βαμβακάρη σε τραγούδια που κυκλοφόρησαν από την Columbia και τη His Master's Voice, ενώ την ίδια χρονιά συνδέθηκε επαγγελματικά με τον στιχουργό Μίνωα Μάτσα που ανέλαβε τη διοίκηση των δισκογραφικών εταιριών Odeon και Parlophone. Από τότε, γράφει ο Κουνάδης, ο Περιστέρης "θα παραμείνει--μέχρι τον θάνατό του--ο μουσικός 'καθοδηγητής' των μουσικών τεκταινομένων και μαζί με τους Παναγιώτη Τούντα, Γιάννη Δραγάτση (ή Ογδοντάκη), Κώστα Σκαρβέλη και Δημήτρη Σέμψη, θα 'ορίσουν' τη μοίρα του νεώτερου ελληνικού λαϊκού τραγουδιού, αφού από τα χέρια τους θα περάσουν για έγκριση, βελτίωση και ενορχήστρωση, όλα τα τραγούδια των μεγάλων δημιουργών του ρεμπέτικου".

Φωτογραφία από την ιστοσελίδα www.patrasevents.gr

Δεν γνωρίζω πολλά για τη ζωή και το έργο του συνθέτη (ούτε και για το ρεμπέτικο, άλλωστε), γι' αυτό και θα σας παραπέμψω στο κατατοπιστικότατο κείμενο του Κουνάδη. Σκέφτηκα όμως, με αφορμή την επέτειο του θανάτου του Περιστέρη, να γράψω τα λίγα που γνωρίζω για τη συνεργασία του με τη Ρένα Βλαχοπούλου. Η μούσα του blog τραγούδησε δυο ελάχιστα γνωστά τραγούδια του Σπύρου Περιστέρη σε έναν δίσκο 78 στροφών της Parlophone. Η εκ περάτων δισκογραφία γραμμοφώνου του Διονύση Μανιάτη δεν δίνει την ακριβή χρονολογία κυκλοφορίας του δίσκου, αλλά με βάση τον αριθμό κυκλοφορίας υποθέτουμε πως κυκλοφόρησε στο τέλος του 1951 ή στις αρχές του 1952. 

Ένα από τα πρώτα εξώφυλλα της Ρένας Βλαχοπούλου
 μετά την επιστροφή της από την Αμερική

Στη μία όψη του δίσκου η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Τατασόπουλος τραγουδούν το χασάπικο "Πώς μπόρεσε η καρδούλα σου".

Πώς μπόρεσε η καρδούλα σου

Ήμουν στα ξένα κι έλεγα

"Αχ, πότε να γυρίσω,

στην αγκαλιά σου να βρεθώ

και πάλι να μεθύσω".

Ήρθα κι εσύ με δέχτηκες

σαν να'μουνα μια ξένη,

μια γνωριμία άσημη,

απλή και ξεχασμένη.

Πώς μπόρεσε η καρδούλα σου

που χτύπαγε για μένα

να τα ξεχάσει άπονα

τα τόσα περασμένα;

Χωρίς ντροπή παντού γυρνάς,

γλεντάς και διασκεδάζεις

και κάθε βράδυ κι από μια

τις γκόμενες αλλάζεις.

Ο Γιάννης Τατασόπουλος
Φωτογραφία από την ιστοσελίδα 
giannistatasopouloscd.weebly.com

Στην άλλη όψη του δίσκου η Ρένα Βλαχοπούλου κι ο Γιάννης Τατασόπουλος τραγουδούν το "Θέλω μάγκικη παρέα".

Θέλω μάγκικη παρέα

Απόψε, βρε αγόρι μου,

έχω καινούρια γούστα.

Αντί για κούρσες και μοτό

θέλω ψαρί και σούστα.

Θέλω μάγκικη παρέα

να χορεύουμε ωραία.

Μπουζουκάκι, τσιφτετέλι,

με διπλόχορδο το τέλι.

Βαρέθηκα τα Φάληρα,

Γλυφάδα και Εκάλη.

Κι αν πεις ταβέρνα κοσμική

να μην ακούσω άλλη.

Θέλω απόψε ταβερνάκι,

μπαγλαμά και μπουζουκάκι.

Ρετσινούλα, κοκορέτσι

και χορό ώσπου να φέξει.

Φέρε απόψε μια μισή

απόψε να μεθύσω.

Κι ένα βαρύ ζεϊμπέκικο

ας παίξουν για να αρχίσω.

Τουμπεκί ας κάνουν όλοι,

παίξε μάγκα μου, Μανώλη.

Να χορέψω ζεϊμπεκάκι

και στερνά χασαπικάκι.

Η συνεργασία αυτή είναι σημαντική για διάφορους λόγους. Πρώτα από όλα η εποχή στην οποία πραγματοποιήθηκε είναι μια εποχή "στρατοπέδων" για το ελληνικό τραγούδι--όσον αφορά τους δημιουργούς και τη δισκογραφική παραγωγή. Από τη μια πλευρά ο κόσμος του ελαφρού τραγουδιού και από την άλλη ο κόσμος του ρεμπέτικου και λαϊκού. Αν και τρία χρόνια πριν είχε γίνει μια πετυχημένη απόπειρα να γεφυρωθούν οι δυο κόσμοι με το αρχοντορεμπέτικο (το πείραμα ξεκίνησε το 1948 με "Το τραμ το τελευταίο" των Μ. Σουγιούλ-Αλ. Σακελλάριου-Χρ. Γιαννακόπουλου), τα όρια ανάμεσα στους δυο χώρους παρέμεναν διακριτά και οι ερμηνεύτριες/τές του ενός είδους δεν... πολυπατούσαν στα εδάφη του άλλου. Υπήρχαν βέβαια κάποιες εξαιρέσεις, εντός και εκτός ελληνικού εδάφους (πχ. η Σοφία Βέμπο ηχογράφησε στην Αμερική τον "Ναύτη" του Γ. Μητσάκη, ενώ η Μαρίκα Νίνου τραγούδησε την "Ταμπακιέρα" των Ι. Ριτσιάρδη-Μ. Τραϊφόρου-Γ. Γιαννακόπουλου, τραγούδι που ως αρχοντορεμπέτικο μάλλον στον χώρο του ελαφρού θα το κατατάσσαμε), αλλά συνήθως τα σύνορα ήταν ξεκάθαρα.

Έτσι, κάθε άλλο παρά αναμενόμενη ήταν η συνεργασία του Σπύρου Περιστέρη με τη Ρένα Βλαχοπούλου, πρωθιέρεια του ελαφρού, δυτικότροπου τραγουδιού, εστεμμένη "Βασίλισσα της Τζαζ" της Ελλάδας πριν από λίγα χρόνια και άρτι αφιχθείσα από μια πενταετή περιοδεία στο εξωτερικό (και μάλιστα με τριετή παραμονή στις ΗΠΑ). Ίσως στην περίπτωσή της τα σύνορα των δύο μουσικών κόσμων ξεπεράστηκαν πιο εύκολα επειδή ο Περιστέρης ήταν βασικό στέλεχος της δισκογραφικής εταιρίας Odeon/Parlophone, στην οποία η Ρένα ανήκε ήδη από την αρχή της καριέρας της το 1940 και στην οποία επανήλθε όταν επέστρεψε από την Αμερική, κι έτσι της έδωσε την ευκαιρία να ηχογραφήσει αυτά τα δύο τραγούδια (ίσως κάτι παρόμοιο να ίσχυσε και για τη συνεργασία του συνθέτη με την Άννα και τη Μαρία Καλουτά, οι οποίες ηχογράφησαν το 1950 το τραγούδι του "Έτσι μ' αρέσει η ζωή", σε στίχους Μίνωα Μάτσα). Κάτι που αξίζει να σημειώσουμε για τις περιπτώσεις που κάποιες φωνές του ελαφρού τραγουδούν λαϊκά ή ρεμπέτικα τραγούδια, πέρα από το ενδιαφέρον που παρουσιάζει ο τρόπος με τον οποίο ερμηνεύουν τα κομμάτια (και πρέπει να πούμε ότι η Ρένα πείθει απόλυτα ως λαϊκή τραγουδίστρια, ειδικά στο "Πώς μπόρεσε η καρδούλα σου"), είναι το ότι έχουμε τη σπάνια ευκαιρία να ακούσουμε τις φωνές αυτές να εκφέρουν λέξεις που δεν χρησιμοποιούνταν ποτέ σε ελαφρά τραγούδια. Έτσι η Ρένα στα τραγούδια αυτά λέει τις λέξεις "γκόμενες", "τουμπεκί", "κοκορέτσι", λόγια που πολύ δύσκολα θα ακούγαμε από τραγουδίστρια του ελαφρού (ίσως σε κωμικά επιθεωρησιακά νούμερα μόνο....)

Η Ρένα Βλαχοπούλου σε εξώφυλλο παρτιτούρας του 1953

Ένας ακόμα λόγος για τον οποίο στέκομαι στα δύο τραγούδια του Σπύρου Περιστέρη είναι οι "αυτοβιογραφικοί" στίχοι που τραγουδά η Ρένα Βλαχοπούλου. Η αυτοαναφορικότητα χαρακτήριζε σε μεγάλο βαθμό τους ρόλους αλλά και τα τραγούδια της Ρένας Βλαχοπούλου από τον καιρό που άρχισε να εμφανίζεται ως ηθοποιός (από το 1954 δηλαδή). Ίσως η αμεσότητα ως βασικό στοιχείο του υποκριτικού της κώδικα ενέπνεε (και ενδεχομένως διευκόλυνε ή και βόλευε) τους συγγραφείς να της γράφουν νούμερα και ρόλους που περιείχαν πολλά αυθεντικά στοιχεία της προσωπικότητάς της. Ταυτόχρονα, τα τραγούδια της (τόσο αυτά που προέρχονταν από ταινίες ή θεατρικά έργα όσο και τα αυτόνομα δισκογραφημένα τραγούδια) περιείχαν στοιχεία που θύμιζαν τον τρόπο που σκέφτεται και ζει (και μου έρχονται στο μυαλό κυρίως τα τραγούδια που αφορούσαν την ασημαντότητα της βιολογικής ηλικίας ή το ότι "ποτέ δεν είναι αργά" για ν' αγαπήσεις και ν' αγαπηθείς...).

Η Ρένα Βλαχοπούλου επιστρέφει από την Αμερική τον Αύγουστο του 1951.
Φωτογραφία από το βιβλίο του Μ. Δελαπόρτα Βίβα Ρένα (εκδ. Άγκυρα, 2002)

Ωστόσο το 1951-52 ήταν μάλλον πολύ νωρίς για να εμπνεύσει η Ρένα Βλαχοπούλου αυτοβιογραφικούς στίχους: δεν είχε ακόμα αποκτήσει κάποια υποκριτική περσόνα και δεν ξέρω πόσο γνωστά ήταν τα στοιχεία του χαρακτήρα της ή οι προτιμήσεις της στη μουσική: γιατί αν και ήταν βασική εκπρόσωπος του ξενόφερτου ελαφρού τραγουδιού στην Ελλάδα, η ίδια λάτρευε το λαϊκό τραγούδι και τους ερμηνευτές του. Δεν ξέρω επίσης πότε ακριβώς διαμορφώθηκαν αυτές οι προτιμήσεις της--πριν την Κατοχή; Μετά; Μετά την περιοδεία της στο εξωτερικό; Πάντως ξέρουμε πως ήδη στη δεκαετία του '50 αγαπούσε πολύ τις αντρικές λαϊκές φορές και της άρεσε να τις απολαμβάνει στα νυχτερινά κέντρα. Έτσι, όταν τραγουδά "Βαρέθηκα τα Φάληρα, Γλυφάδα και Εκάλη, κι αν πεις ταβέρνα κοσμική, να μην ακούσω άλλη" μπορούμε ασφαλώς να υποθέσουμε ότι τους στίχους αυτούς τους νιώθει (και επιπλέον διακρίνω και μια κωμική/αυτοσαρκαστική διάθεση--στις κοσμικές ταβέρνες τραγουδούσε η ίδια!--που ως τρόπος έκφρασης τότε θα κρυβόταν μάλλον σε... λανθάνουσα μορφή μέσα της...). Ενώ, όταν την ακούω στην αρχή του "Πώς μπόρεσε η καρδούλα μου" να τραγουδά "Ήμουν στα ξένα κι έλεγα 'αχ πότε να γυρίσω'", δεν μπορώ να μη σκεφτώ ότι έχει επιστρέψει από την Αμερική λίγους μήνες πριν, τον Αύγουστο του 1951. Φυσικά ξέρουμε ότι είχε νοσταλγήσει την Ελλάδα (αυτό το τραγούδησε και σε ελαφρό τραγούδι στη σκηνή του θεάτρου Σαμαρτζή εκείνο το καλοκαίρι!) κι ότι επιπλέον είχε κουραστεί από τους εντατικούς ρυθμούς της Αμερικής. Δεν γνωρίζω βέβαια αν όντως ισχύουν οι υπόλοιποι στίχοι του τραγουδιού αν και νομίζω, κρίνοντας από τα λίγα που η ίδια θέλησε να δημοσιοποιήσει για την προσωπική της ζωή εκείνης της περιόδου, δεν τη δέσμευε πλέον καμιά προσωπική της ιστορία από το παρελθόν...

Η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιώργος Μουζάκης το 1952.
Φωτογραφία από το λεύκωμα Βασικά Θεατής (εκδ. Topos, 2008)

Μετά την κυκλοφορία του δίσκου με τα δυο τραγούδια του Σπύρου Περιστέρη, η Ρένα Βλαχοπούλου δισκογράφησε λίγα τραγούδια λαϊκού χρώματος στην--έτσι κι αλλιώς σχετικά περιορισμένη--δισκογραφία της. Γιατί, παρόλο που ήδη το καλοκαίρι του 1952 τραγουδούσε μαζί με την Καίτη Μπελίντα και τη Μάγια Μελάγια στη σκηνή του Ακροπόλ το αρχοντορεμπέτικο του Γ. Μουζάκη "Της γυναίκας η καρδιά", το πρώτο επίσημο αρχοντορεμπέτικό της ήρθε μόλις το 1954, πρώτα στη σκηνή του θεάτρου Βέμπο και μετά στη δισκογραφία (σε ντουέτο με τον Νίκο Σταυρίδη και τον Πάνο Σάμη αντίστοιχα): το "Άλα πασά μου, κάνε μου τέτοια" που ήταν το διαβατήριό της για τη... χώρα της υποκριτικής έγινε μεγάλη επιτυχία (ενώ σαφώς μικρότερη ήταν, λίγο μετά, το "Άνοιξε γιατρέ την πόρτα" ή άλλα λαϊκότροπα τραγούδια που είπε στα χρόνια του '50 στη σκηνή αλλά όχι σε δίσκους). Τελικά χρειάστηκε να περάσουν περισσότερο από δέκα χρόνια για να συνοδέψει και πάλι μπουζούκι τη φωνή της στη δισκογραφία: αυτό συνέβη μόλις το 1962-63, όταν άρχισε να τραγουδά τα ελαφρολαϊκά τραγούδια του Μίμη Πλέσσα στις ταινίες του Γιάννη Δαλιανίδη με πρώτο--και δημοφιλέστερο--το "Έχω στενάχωρη καρδιά".

Συνηθίζω να κλείνω τις αναρτήσεις μου με τη φράση "πόσο τυχεροί/ές θα ήμασταν αν" η Ρένα είχε κάνει πιο πολλά από αυτό ή πιο πολλά από εκείνο. Όσο κι αν μοιάζει με επαναλαμβανόμενο μοτίβο, πιστεύω ότι είναι πέρα για πέρα αληθινή διαπίστωση που ισχύει για ανθρώπους με τεράστιο και πολύπλευρο ταλέντο οι οποίοι άφησαν ντοκουμέντα αριθμητικώς δυσανάλογα και με τις δυνατότητές τους και με την πολύχρονη πορεία τους. Έτσι, ναι, θα το ξαναπώ: πόσο τυχεροί/ές θα ήμασταν αν η Ρένα Βλαχοπούλου είχε ερμηνεύσει περισσότερα τραγούδια λαϊκών δημιουργών στη δεκαετία του '50 σαν κι αυτά τα δυο κομμάτια του Σπύρου Περιστέρη που ευτυχώς διασώθηκαν και μας υπενθυμίζουν ότι εκτός από Βασίλισσα της Τζαζ η Ρένα Βλαχοπούλου μπορούσε να είναι και μια πολύ καλή λαϊκή τραγουδίστρια!

(Για τη λαϊκή τραγουδίστρια Ρένα Βλαχοπούλου είχα γράψει το 2009 ένα άρθρο στο περιοδικό Όασις του Κ. Μπαλαχούτη. Τώρα που το περιοδικό έχει κλείσει και η ιστοσελίδα του δεν υπάρχει πια, και μέχρι να δημοσιεύσω μια πληρέστερη εκδοχή του που θα περιλαμβάνει και νέα δεδομένα που έχω στο μεταξύ ανακαλύψει, μπορείτε να δείτε εκείνο το κείμενο στην αναδημοσίευση του στην ιστοσελίδα Messolonghi Press!

Αφιέρωμα στη Ρένα Βλαχοπούλου στο νέο τεύχος του περιοδικού "Όασις"

Από χτες βρίσκεται στα περίπτερα το τεύχος 10 (Ιουλίου-Αυγούστου) του περιοδικού Όασις. Το περιοδικό αυτό που έστησε ο Κώστας Μπαλαχούτης, ένας άνθρωπος παθιασμένος με το λαϊκό τραγούδι που μας έχει δώσει εξαιρετικά βιβλία στο παρελθόν (Τα μαγικά 45άρια και η εποχή τους, Λαϊκά Μονοπάτια, Γιώτα Λύδια: Η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα) γίνεται αυτές τις μέρες ενός έτους (το πρώτο του τεύχος κυκλοφόρησε πέρσι, στις 25 Ιουλίου). Σ' αυτόν τον πρώτο χρόνο της κυκλοφορίας του έχει αποδείξει, μέσα από επίκαιρα άρθρα, πολύτιμες μονογραφίες και ζουμερές συνεντεύξεις αλλά και απολαυστικά CD, την αγάπη του για το λαϊκό τραγούδι, την ιστορία του και τους/τις εκπροσώπους του--και όταν μιλάμε για λαϊκό τραγούδι δεν αναφερόμαστε απλώς στη στενή έννοια της λέξης "λαϊκό", δηλαδή του τραγουδιού που συνοδεύει το μπουζούκι, αλλά στην ουσιαστική έννοια της λέξης, στο τραγούδι που εξέφρασε πραγματικά τον λαό, είτε το έγραψε ο Αττίκ είτε το έγραψε ο Τσιτσάνης.

Στο καινούριο τεύχος ξεχωρίζουν οι συντεντεύξεις της Ελένης Βιτάλη στον Κώστα Μπαλαχούτη και του Μανώλη Μητσιά στην Αφροδίτη Παπακαλού (που συνοδεύονται από τις αναλυτικές δισκογραφίες τους που επιμελήθηκε ο Πέτρος Δραγουμάνος), ένα αφιέρωμα του Λευτέρη Παπαδόπουλου στην Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου και ένα αφιέρωμα του Δημήτρη Βάκη στον Γιώργο Φούντα (με ιδιαίτερη έμφαση στη συνύπαρξή του με τη Μελίνα Μερκούρη στη Στέλλα, στο Ποτέ την Κυριακή και στις Κάννες). Υπάρχουν ακόμα μια πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα του Θανάση Γιωγλού σχετικά με τα 45άρια του Γιάννη Πάριου, ένα γλυκό αφιέρωμα της Αφροδίτης Παπακαλού στα θερινά σινεμά και τις μουσικές τους και ένα αφιέρωμα στον Φουσταλιέρη, τον ρεμπέτη της Κρήτης. Η πλούσια ύλη του τεύχους αυτού συμπληρώνεται από συνεντεύξεις του Μιχάλη Μπουρμπούλη, του Αγάθωνα, του Βαγγέλη Τρίγκα, του Παναγιώτη Στεργίου, του Στέλιου Θεοδωσίου, του Μιχάλη Χρυσοχοϊδη, του συγκροτήματος Λαβύρυθμος και των Αλέξανδρου Αρκαδόπουλου και Παναγιώτη Λάλεζα.


Η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Γιάννης Σταματίου
(φωτογραφία από το αρχείο του Γιάννη Σταματίου)

Τέλος, το τεύχος αυτό φιλοξενεί ένα αφιέρωμά μου στη σχέση της Ρένας Βλαχοπούλου με το λαϊκό τραγούδι. Με αφορμή τη συμπλήρωση 5 χρόνων από τον θάνατο της Ρένας, το κείμενο παρουσιάζει μια αναδρομή στην καριέρα της αξέχαστης ηθοποιού και τραγουδίστριας δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις "συναντήσεις" της με το αρχοντορεμπέτικο, το λαϊκό και το ελαφρολαϊκό τραγούδι στη δισκογραφία, το θέατρο και το σινεμά. Η συνεργασία μου αυτή με το περιοδικό είναι ένα ακόμα "προξενιό" του καλού φίλου Αντώνη Μποσκοϊτη-bosko, τον οποίο ευχαριστώ για άλλη μια φορά, όπως επίσης ευχαριστώ και τον Κώστα Μπαλαχούτη για τη φιλοξενία του.

Απόλυτα εναρμονισμένα με τα περιεχόμενα του τεύχους είναι τα CD που προσφέρει το περιοδικό. Στο πρώτο από αυτά ο Μανώλης Μητσιάς ερμηνεύει εξαιρετικά Τα ζεϊμπέκικα του Μίκη (το CD προλογίζει ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης). Το δεύτερο CD είναι μια συλλογή με τίτλο Τα μπουζούκια πάνε παραλία που περιλαμβάνει αγαπημένα λαϊκά τραγούδια που μιλούν για τη θάλασσα: τα θαλασσινά μεράκια, τη θαλασσινή αύρα, τους αποχαιρετισμούς και τα λιμάνια... Τέλος, ως μουσική υπόκρουση στο αφιέρωμα της Αφροδίτης Παπακαλού στα θερινά σινεμά (και κατ' επέκταση και στο αφιέρωμα στη Ρένα Βλαχοπούλου) προσφέρεται το CD Τα λαϊκά του σινεμά που περιέχει πρώτες και δεύτερες εκτελέσεις αγαπημένων λαϊκών τραγουδιών που πρωτοακούστηκαν σε ελληνικές ταινίες.

Περισσότερα για το περιοδικό Όασις, τα προηγούμενα τεύχη του και τα CD που έχει προσφέρει μπορείτε να διαβάσετε στην ιστοσελίδα http://www.oasis-magazine.gr που λειτουργεί εδώ και λίγο καιρό με υποδειγματική δομή και οργάνωση. Στην ιστοσελίδα θα βρείτε ακόμα σύνδεσμο για να ακούσετε ζωντανά το πρόγραμμα του ραδιοφωνικού σταθμού Όασις 88.

Θέλω, τέλος, να προσθέσω ότι στην τελευταία σελίδα του περιοδικού, στη στήλη "Παρελκόμενα" του λαϊκού, διάβασα κάτι που με χαροποίησε ιδιαίτερα: κυκλοφορούν σε επιμέλεια του Κώστα Ματσούκα και του Κώστα Διαμαντή οι κατάλογοι δισκογραφίας 45 στροφών και EPs των εταιριών Minos, Columbia, His Master's Voice, Odeon και Parlophone, δηλαδή των μεγαλύτερων εταιριών δίσκων της δεκαετίας του '60 και του '70.


Η εργασία αυτή συμπληρώνει την πολύτιμη έκδοση του Διονύση Μανιάτη Η εκ περάτων δισκογραφία γραμμοφώνου. Είχα διαβάσει πριν από λίγους μήνες στη στήλη του Βασίλη Αγγελικόπουλου στην Καθημερινή ότι ο Διονύσης Μανιάτης έχει ήδη ετοιμάσει και τον κατάλογο δισκογραφίας των 45 στροφών αλλά δεν βρίσκει χρηματοδότη για να τον εκδώσει (οι εκκλήσεις του στο ΥΠΕΠΘ προφανώς δεν βρήκαν ανταπόκριση...). Ελπίζω και ο Δ. Μανιάτης να καταφέρει να εκδώσει τον κατάλογό του αλλά και οι Κώστας Ματσούκας-Κώστας Διαμαντής να συνεχίσουν με την καταγραφή των δίσκων των υπόλοιπων εταιριών, αρχίζοντας από τη Philips στην οποία ανήκουν κάποιοι από τους δίσκους της Ρένας Βλαχοπούλου. Ήδη, όπως βλέπω στο Όασις, στο εξώφυλλο του καταλόγου της Odeon υπάρχουν δυο εξώφυλλα δίσκων 45 στροφών της Ρένας (συμπτωματικά, το ένα από τα δύο είναι το EP με τα τραγούδια από την ταινία Κάτι να καίει και έχει τη φωτογραφία της Ρένας Βλαχοπούλου με το μπουζούκι, που συνοδεύει το αφιέρωμα του περιοδικού).

Κλείνοντας, θέλω να θυμίσω ότι σαν σήμερα πριν από 69 χρόνια, στις 18 Ιουλίου 1940, η Ρένα Βλαχοπούλου πραγματοποίησε την πρώτη της εμφάνιση "προ του αθηναϊκού κοινού" στο κοσμικό κέντρο Αρζεντίνα, στο Καλαμάκι... Περισσότερα για το αθηναϊκό ντεμπούτο της Ρένας μπορείτε να βρείτε εδώ, στη σχετική περσινή ανάρτηση...