Σαν σήμερα το 1945: Με την ορχήστρα του Jack Platt (The Air Transport Command Band)

Στις 7 Ιουνίου 1945 η Καθημερινή δημοσίευσε ένα αναλυτικό ρεπορτάζ από την εμφάνιση της ορχήστρας της αμερικανικής αεροπορίας The Air Transport Command Band, μιας 17μελούς ορχήστρας που είχε ως στόχο την ψυχαγωγία των αμερικανικών δυνάμεων που βρίσκονταν στην Ευρώπη. Η ορχήστρα επισκέφτηκε την Ελλάδα για να ψυχαγωγήσει τους Αμερικανούς στρατιώτες, αλλά πραγματοποίησε δύο εμφανίσεις και για το αθηναϊκό κοινό, μία στο θέατρο Παρκ και μία στο θέατρο Ριάλτο, στην οποία συνέπραξε, όπως ήταν μάλλον φυσικό, και η Ελληνίδα Βασίλισσα της Τζαζ Ρένα Βλαχοπούλου.

The Air Transport Command Band με μαέστρο τον Jack Platt που ο ελληνικό Τύπος
επέμενε να αποκαλεί "Πρατ".
Πηγή φωτογραφίας: Βραδυνή, 5-6-1945

Πριν προχωρήσουμε στις λεπτομέρειες της βραδιάς αυτής, αξίζει τον κόπο, διά την... ιστορίαν, να αναφέρω κάποια στοιχεία που βρήκα στο διαδίκτυο για την μπάντα αυτή. Πρώτα από όλα, παρόλο που τα δύο ελληνικά έντυπα που ασχολήθηκαν μαζί της ανέφεραν, σταθερά, ότι ο μαέστρος λεγόταν Τζακ Πρατ, η έρευνά μου απέδειξε ότι το επώνυμό του ήταν Πλατ (Jack Platt). Στο αμερικανικό περιοδικό Billboard, σε τεύχος του Αυγούστου του 1945, διαβάζω ότι η ορχήστρα είχε δημιουργηθεί το 1942 στη βάση Camp Lee της Virginia. Ανάμεσα στα μέλη της ήταν ο τρομπετίστας Lonnie Wilfong, o σαξοφωνίστας (άλτο) Joe Moser, ο σαξοφωνίστας (βαρύτονο) Kenny Lowther, ο τρομπονίστας Don Gardnder, ο Herb Bass, ο τρομπετίστας Robin Gould, οι αδελφοί Bill και Bob Decker (τρομπόνι και μπάσο), ο κλαρινετίστας Jimmy Hayes και ο πιανίστας Larry Mann (που ήταν και ενορχηστρωτής). Οι περισσότεροι προέρχονταν από την περιοχή της Washington και όλοι τους είχαν ήδη μαθητεύσει κοντά σε έμπειρους μουσικούς της τζαζ και υπηρετούσαν τη στρατιωτική τους θητεία. Στις 8 Αυγούστου πήραν επίσημα τον τίτλο της "Ορχήστρας της Αμερικανικής Αεροπορίας στην Ευρώπη". Η Βραδυνή στις 4 Ιουνίου μας ενημέρωσε επιπλέον ότι ο μαέστρος ήταν καθηγητής μουσικής και ότι η "Ορχήστρα 'Τζακ Πρατ' έχει δώσει πλέον από 250 συναυλίες και εκπομπές και έχει γυρίσει πολλά μουσικά φιλμ με τους γνωστότερους κινηματογραφικούς αστέρες" (αυτό το τελευταίο μου φαίνεται ότι είναι μάλλον μια διαφημιστική υπερβολή του Καλλιτεχνικού Γραφείου Αθηνών που διαχειρίστηκε τις εμφανίσεις της ορχήστρας στην Αθήνα). H ορχήστρα φαίνεται πως άφησε έναν μικρό αριθμό ηχογραφήσεων, στις οποίες κυρίως συνοδεύει τον τραγουδιστή Django Reinhardt στο Παρίσι.

Jack Platt (και όχι Πρατ):
O μαέστρος του The Air Transport Command Band
Πηγή: Discogs

Ο κωμικός Jay Jason σε μεγάλη ηλικία
Φωτογραφία από τη Wikipedia

Την ορχήστρα συνόδευε στις εμφανίσεις της ο Αμερικανός κωμικός Jay Jason, "ο καλύτερος κομπέρ της Αμερικής". Στην παράσταση που δόθηκε στο Ριάλτο, στις 5 Ιουνίου 1945, στις 7μμ, αναγγέλθηκε ότι ο Jason, που ήταν καλός και στις μιμήσεις, θα μιμούνταν τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι (δεν είχε περάσει ούτε μήνας από την 8η Μαΐου 1945 και ο ενθουσιασμός του κοινού για τέτοιες μιμήσεις θα ήταν, υποθέτω, μεγάλος). O "περίφημος τραγουδιστής της τζαζ" και "αστέρι της Βινταφόν(;)" Ρόμπερτ Γκουλντ (μάλλον άλλη μια διαφημιστική υπερβολή, ο άνθρωπος ήταν, όπως είδαμε, ο τρομπετίστας της μπάντας) θα τραγουδούσε "το τελευταίο σουξέ της Ν. Υόρκης 'Κάντυ' ελληνιστί" (προφανώς το "Candy" των Alex Kramer-Joan Whitney-Mack David). Ανακοινώθηκε επίσης ότι θα συμμετείχαν η Ρένα Βλαχοπούλου και το χορευτικό ζευγάρι Γιάννης Φλερύ-Λίντα Άλμα. Η βραδιά θα είχε φιλανθρωπικό χαρακτήρα, καθώς τα έσοδα θα δίνονταν στον Σύνδεσμο Προστασίας Ανηλίκων. Τα υπόλοιπα θα τα μάθουμε πρώτα από το ρεπορτάζ της Καθημερινής, που φέρει την υπογραφή "Ε."--και δεν αποκλείεται να πρόκειται για την Ελένη Βλάχου.

Η ΤΖΑΖ ΤΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ

Η ορχήστρα του Τζακ Πραττ είναι μία πρώτης τάξεως αμερικανική "Τζαζ" επιστρατευμένη, η οποία γυρίζει τις πέντε ηπείρους και διασκεδάζει τα αμερικανικά στρατεύματα. Χατηρικώς έκανε μία εξαίρεσιν και προχθές αφιέρωσε ένα απόγευμά της στους πολίτας Αθηναίους. Από νωρίς ο κόσμος είχε πλημμυρίσει το "Ριάλτο".

Μόλις άνοιξε η αυλαία, ξεχύθηκε ένας ζωντανός, ρυθμικός, μεταλλικός παλμός και ενεφανίσθησαν καθισμένοι σε δυο σειρές δεκαοχτώ μουσικοί με στολή αεροπόρων. Μεταλλικά όργανα, σαξόφωνα, κλαρινέττα, μια πασσαβιόλα (sic), ταμπούρλο και, φυσικά, πιάνο.

Οι θεαταί συνηθισμένοι σε ορχήστρες όπου όλοι αυτοί που παίζουν εκτελούν με πειθαρχία, όσο τάλαντο τους έχει χαρίση ο Θεός, και ύφος υπομονητικό το κομμάτι τους, έμειναν έκπληκτοι μπροστά στο έξαλλο κέφι των Αμερικανών. Αυτοί χαλούσαν τον κόσμο. Γελαστοί, ενθουσιασμένοι, δεν σταματούσαν ούτε λεπτό να ζούνε την μουσική. Όταν δεν παίζαν, κτυπούσαν παλαμάκια, μουρμούριζαν, κρατούσαν τον ρυθμό με τους ώμους, τα πόδια, το κεφάλι. Ένας ηλεκτρισμός νεανικός και εύθυμος απλώθηκε σε όλο το θέατρο και μέσα σε λίγα λεπτά η επαφή μεταξύ σκηνής και θεατών ήταν μοναδική για τους Αθηναίους. Ο "κομπέρ", ένας στρουμπουλός, ροδοκόκκινος Αμερικανός προσέθεσε κι αυτός στην σύσφιγξη των σχέσεων. Έπιασε κουβέντα με κόσμο και κοσμάκη, διηγήθηκε ένα αμερικανικό ανέκδοτο και έμεινε κατάπληκτος όταν όλο το θέατρο γέλασε στη σωστή στιγμή, χαιρέτησε με κολακευτικά λόγια την "φαίϋμους Μαρίκα", την "φημισμένη" Μαρίκα Κοτοπούλη, που παρακολουθούσε και καταδιασκέδαζε  σ' ένα θεωρείο, ετρέλλανε κυριολεκτικώς μία ευγενική κυρία--μέλος του Συνδέσμου προστασίας ανηλίκων, εις όφελος του οποίου εδίδετο η παράστασις. Την τραβολογούσε κάθε τόσο από τα παρασκήνια, την έφερνε διά της βίας μπροστά στο μικρόφωνο διά να μεταφράζη τα διάφορα αστεία, την ζάλιζε σε τέτοιο βαθμό, ώστε την καταντούσε άφωνο.

Ο μόνος που ήταν πιο ήσυχος ήταν ο τραγουδιστής της ορχήστρας. Όταν σηκώθηκε, πανύψηλος κρεμανταλάς με νυσταγμένο ύφος, και τρίκλισε σκεπτικός προς το μικρόφωνο, το κοινό περίμενε με αγωνία το αποτέλεσμα. Έμοιαζε πολύ πιο μεθυσμένος από τον Ορέστη Μακρή στις πιο ρεαλιστικές του στιγμές. Με ανακούφισι τον άκουσαν να τραγουδάει με εξαιρετική φωνή και πολλή μαεστρία, αλλά λίγα λεπτά μετά εστάθηκε πάλι κοντά στο μικρόφωνο και ενώ η ορχήστρα έπαιζε την αρχή ενός κομματιού, αυτός έβγαλε ένα χαρτί τσαλακωμένο από την τσέπη του και άρχισε να το κυττάζη με τρόμο. Το έφερνε πιο κοντά, το πήγαινε πιο μακριά, και έκανε συνεχώς σπαραχτικές γκριμάτσες. Πάλι το ακροατήριο άρχισε να έχη υποψίες... αλλά έξαφνα, όταν ήρθε η σειρά του "ρεφραίν", άρχισε να τραγουδάη μια τελευταία αμερικανική επιτυχία με λόγια ελληνικά... και τι λόγια: "Κι όταν είμαι εγκώ κον-ντά σου... λέω... ζακκα-ρο-πλά-στη... ήταν το μπαμπάς σου..." Και ετελείωσε σε χαλασμό χειροκροτημάτων [Σημείωση του Rena Fan: Άραγε του Πωλ Μενεστρέλ η απόδοση των στίχων; Δεν πρέπει να συγχέεται φυσικά με το προπολεμικό ταγκό "Ζαχαροπλάστης ήταν ο μπαμπάς σου"].

Η παράστασις προχωρούσε. Ο κομπέρ ενεφανίσθη σε απομιμήσεις, έγινε εγγαστρίμυθος και μετά παρουσίασε με ενθουσιασμό και θερμότατα λόγια το αθηναϊκό χορευτικό ζεύγος "Λύντα και Τζων", όπως πολύ λογικά βάπτισε τους "Λύντα Άλμα και Τζων Φλερύ", και την "Ρένα", την Ρένα Βλαχοπούλου. Το ακομπανιαμέντο που έκαναν στην "Ρένα" για το ωραίο κομμάτι του Σπάρτακου "Θα σε πάρω να φύγουμε" ήταν ένα θαύμα αρμονίας και διακριτικότητας. Και η Ρένα ήταν--και δεν είναι μικρό κομπλιμέντο--εις το ύψος του περιβάλλοντος. Όταν τραγούδησε και ένα δεύτερο αμερικανικό κομμάτι αγγλικά, τα μέλη της ορχήστρας την εκύτταζαν με απορία και κυτταζόντουσαν μετά ενθουσιασμένοι.

Ζωή, κέφι, ευθυμία, κομμάτια "σουίγκ" που έκαμαν μερικούς ανηλίκους θεατάς να χοροπηδούν σαν τσουρουφλισμένοι στις καρέκλες τους, ένα θαυμάσιος "κλαρινεττίστας" Τζίμυ Χαίυς και ένα φωνητικό κουιντέττο χάρισαν όλοι μαζί στους προχθεσινούς θεατάς του "Ριάλτο" ένα σύντομο ταξιδάκι στην Αμερική.

Ε.

Καθημερινή, 7-6-1945

Το πολύ συντομότερο ρεπορτάζ της Βραδυνής (6-6-1945) μας ενημερώνει ότι το "Candy" "εχαρίσθη αναμνηστικώς από τον μαέστρο Τζακ Πρατ στη Ρένα Βλαχοπούλου, η οποία και θα το λανσάρη στο 'Ακροπόλ'" [Σημείωση του Rena Fan: Η Ρένα εμφανιζόταν από τα μέσα Μαΐου στην επιθεώρηση Μπλε και άσπρο, θα τα πούμε άλλη φορά αυτά...]. Επίσης διαβάζουμε ότι "η Πρόεδρος του Συνδέσμου Προστασίας Ανηλίκων κ. Γκινοπούλου ηυχαρίστησε από σκηνής τον μαέστρο Τζακ Πρατ διά την ευγενή προσφορά της ορχήστρας του, προσέφερε δε εις αυτόν και σχετικόν ψήφισμα". Η ορχήστρα αποχαιρέτησε το αθηναϊκό κοινό και αναχώρησε για το Παρίσι...

H Βασίλισσα της Τζαζ
Ρένα Βλαχοπούλου
Πηγή φωτογραφίας:
Καλλιτέχνης, 4-3-1945
(από τη συλλογή της
Βιβλιοθήκης του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ)

Να, κάτι τέτοια ρεπορτάζ διαβάζει ο Rena Fan και φουρκίζεται ακόμα περισσότερο που η Ρένα Βλαχοπούλου δεν φρόντισε(;) να αφήσει περισσότερες ηχογραφήσεις από τα χρόνια του '40. Σε μια εποχή που η Ζωίτσα Κουρούκλη και η Νινή Ζαχά δεν είχαν ακόμα ενηλικιωθεί και η Μαίρη Λω και η Νάνα Μούσχουρη δεν είχαν ακόμα εμφανιστεί στο καλλιτεχνικό στερέωμα, φαίνεται πως η Ρένα Βλαχοπούλου ήταν όντως η αξιότερη εκπρόσωπος της τζαζ στη χώρα μας. Τόσο που αναρωτιέμαι, για άλλη μια φορά, πώς, μετά και την εμπειρία που απέκτησε στην Αμερική, δεν ενδιαφέρθηκε να συνεχίσει να τραγουδά αυτό το ρεπερτόριο. Ίσως λάθος επιλογές, ίσως άλλες εποχές...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1959: Σαμπάνια και ρετσίνα

Στις 6 Ιουνίου 1959 διαβάζουμε στη θεατρική στήλη των Νέων ένα ρεπορτάζ για την πρεμιέρα της επιθεώρησης Σαμπάνια και ρετσίνα που είχε δοθεί το προηγούμενο βράδυ στο θέατρο Μετροπόλιταν της Λεωφόρου Αλεξάνδρας.

Εξαιρετική επιτυχία εσημείωσε χθες το βράδυ στο "Μετροπόλιταν" η πρεμιέρα της επιθεωρήσεως των Γ. Γιαννακόπουλου, Κ. Νικολαΐδη, Γ. Οικονομίδη "Σαμπάνια και ρετσίνα" που παρουσιάσθηκε από τον θίασο Κώστα Χατζηχρήστου, με μουσική Αλ. Σπάθη και σκηνογραφίες Μάριου Αγγελόπουλου.

Η επιθεώρησις είναι γραμμένη με κέφι, έχει ανεβασθή με πλούτο και αποδίδεται με μπρίο από τους ερμηνευτάς της. Η Ρένα Βλαχοπούλου και η Καλή Καλό ήταν άφθαστες σε μπρίο, ο Κώστας Χατζηχρήστος περίφημος και όλοι οι άλλοι ηθοποιοί λαμπροί. Το κοινόν τους εχειροκρότησε ζωηρότατα και τους ανεκάλεσε επανειλημμένως στη σκηνή, όπως και τους συγγραφείς της ωραίας επιτυχίας που, ασφαλώς, θα καλύψη όλο το καλοκαίρι το πρόγραμμα του "Μετροπόλιταν".

Τα Νέα, 6-6-1959 

Την επόμενη μέρα η Εστία δημοσίευσε μια σύντομη--ανυπόγραφη όπως συνέβαινε συνήθως για τα έργα του ελαφρού μουσικού θεάτρου--κριτική για την παράσταση.

Εις το νέον θέατρον "Μετροπόλιταν" (τέως Λυρική Σκηνή) ο θίασος Κ. Χατζηχρήστου παρουσιάζει την επιθεώρησιν των Γ. Γιαννακοπούλου, Κ. Νικολαΐδη και Γ. Οικονομίδη "Σαμπάνια και ρετσίνα". Τα πνευματώδη σκετς, τα ωραία σκηνικά του κ. Μ. Αγγελοπούλου, τα τραγούδια της Ρένας Βλαχοπούλου και ο χορός του ζεύγους Άλμα-Φλερύ απαρτίζουν ένα ευχάριστον σύνολον.

Από τα καλύτερα νούμερα είναι η "Μπουγάδα με νότες" με την Ρένα Βλαχοπούλου, τα "Υπό το βλέμμα του Βούδα" και "Ο Ηλίας του Τετάρτου" με τον Χατζηχρήστον, τα "Βάσανα της Πολυκατοικίας" με την Καλή Καλό και το χορευτικόν "Αγάπες και Λιμάνια" με τους Φλερύ και Άλμα.

Εστία, 7-6-1959

Η Νάντα Τζάκα, η Άννυ Ραζή, η Μπέλα Τζέσκα και η Μπέμπη Κούλα
πλαισιώνουν τη Ρένα Βλαχοπούλου στο νούμερο
"Μπουγάδα με νότες"
της επιθεώρησης Σαμπάνια και Ρετσίνα

Επειδή η προηγούμενη φωτογραφία αδικεί τις τέσσερις κοπέλες
του μουσικού θεάτρου (τη Ρένα την ξέρετε καλά άλλωστε)
δείτε τα πρόσωπά τους στις φωτογραφίες το προγράμματος.
Βλέπετε επίσης τη νεαρή τότε Άννα Μαντζουράνη και τον Τάκη Χριστοφορίδη
που ξεχώρισε ο Γ. Σταύρου στην κριτική που ακολουθεί.

Μια εκτενέστερη κριτική του Γεράσιμου Σταύρου δημοσίευσε η Αυγή δυο μέρες αργότερα.

Πολλές ανισότητες έχει η επιθεώρηση των κ.κ. Γ. Γιαννακόπουλου, Κ. Νικολαΐδη και Γ. Οικονομίδη "Σαμπάνια και Ρετσίνα" που εγκαινίασε τις παραστάσεις του θιάσου του κ. Κώστα Χατζηχρήστου στο θέατρο "Μετροπόλιταν" της λεωφόρου Αλεξάνδρας. Αρχίζει καλά κι απότομα βουλιάζει σε ασημαντολογίες.

Υπάρχουν τρεις-τέσσερις σκηνές έξυπνες, καλοβαλμένες, με πολύ χιούμορ όπως το "σόλο" του κ. Χατζηχρήστου για την "Ομόνοια Πλαζ" [Σημείωση του Rena Fan: αναφορά στο καινούριο συντριβάνι της Ομόνοιας που άλλωστε ήταν η αφορμή και για τον τίτλο μιας άλλης επιθεώρησης: Ομόνοια Πλατς Πλουτς στο θέατρο Περοκέ], "Οι δράκοι" (ενισχυμένοι από το μπρίο του κ. Τάκη Χριστοφορίδη), το "Ατένε" με την κ. Καλή Καλό και τον κ. Χατζηχρήστο, τα "κουτσομπολιά" για τα θεατρικά μας πράγματα.

Τα υπόλοιπα όμως νούμερα ή τραινάρουν και θέλουν γενναίες περικοπές ή πρέπει ν' αντικατασταθούν.

Γενικά οι συγγραφείς άφησαν ανεκμετάλλευτα ή αγνόησαν ένα σωρό φλέγοντα θέματα από την κοινωνική και πολιτική ζωή, με αποτέλεσμα να παρελαύνουν ολόκληρες σκηνές αδιάφορες από κάθε άποψη.

Κάτι χειρότερο από άστοχο ήταν το φινάλε της πρώτης πράξης "Μαριονέττες". Στην καλύτερη περίπτωση θα πρέπει να θεωρηθή αφελής η προσπάθεια να συνταυτιστεί ο σοσιαλιστικός κόσμος με τις γκαγκστερικές επιδιώξεις των ιμπεριαλιστών της Γουώλλ Στρητ. Αυτή η δήθεν "αντικειμενικότητα" ουσιαστικά δικαιώνει τα θηρία του αμερικανικού χρηματιστηρίου που έχουν κάθε συμφέρον να εξομοιώνονται με τους ηγέτες του σοσιαλισμού--για να πιστέψουν τα θύματά τους πως ό,τι και να κάνουν δεν υπάρχει σωτηρία. Και να υποταχτούν στο "μοιραίο"...

Από τους ηθοποιούς η κ. Καλή Καλό παρουσιάστηκε ανανεωμένη, γεμάτη ζωντάνια και κέφι, αν και το "σόλο" της για τα "βάσανα των πολυκατοικιών" ήταν ατυχές. Και ο λαμπρός ηθοποιός κ. Γ. Δάνης δεν αξιοποιήθηκε όσο έπρεπε. Το ίδιο και η κ. Ρένα Βλαχοπούλου. Το θαυμάσιο χορευτικό ζευγάρι Λίντα Άλμα-Γιάννης Φλερύ δεν είχε αυτή τη φορά πρωτότυπες εμπνεύσεις--επιβάλλεται ωστόσο με τις εμφανίσεις του. Όσο για τη μουσική του κ. Σπάθη, μας φάνηκε πρόχειρη, αν όχι ανύπαρκτη.

Το συγκρότημα του "Μετροπόλιταν" με τη συμβολή του σκηνογράφου κ. Μάριου Αγγελόπουλου φρόντισε να παρουσιάσει τη "Σαμπάνια και Ρετσίνα" σ' ένα πολιτισμένο πλαίσιο. Καλόγουστες οι σκηνογραφίες, ωραία τα κοστούμια. Κι ο ίδιος ο θιασάρχης έχει ανεξάντλητο κέφι, η παρουσία του στη σκηνή προκαλεί άμεσα το ενδιαφέρον. Χρειάζονται όμως τολμηρές επεμβάσεις στο κείμενο--έστω "εκ των υστέρων"--για να καρποφορήσει ανάλογα η φιλοδοξία του συγκροτήματος να διασκεδάσει το κοινό... 

Γ. Σταύρου

Η Αυγή, 9-6-1959

Οι συγγραφείς, ο συνθέτης και ο σκηνογράφος. Οι ίδιοι συγγραφείς
είχαν υπογράψει τη μεγάλη επιτυχία του προηγούμενου καλοκαιριού,
την επιθεώρηση Γρανίτα και χωνάκι(, λαός και Κολωνάκι)
που ανέβηκε στο θέατρο Ριάλτο με τον Κώστα Χατζηχρήστο, τον Νίκο Σταυρίδη
και την Καίτη Ντιριντάουα (θα μας απασχολήσει στο μέλλον)

Η κριτική αυτή φαίνεται πως ενόχλησε ιδιαίτερα τους συγγραφείς, ιδίως τον Γιώργο Γιαννακόπουλο, που αποφάσισε να στείλει μια απρόσμενα ειρωνική επιστολή στην εφημερίδα Αθηναϊκή, της οποίας ήταν συνεργάτης. Την αναδημοσιεύω ολόκληρη, παρά τις αναπόφευκτες επαναλήψεις, για να έχουμε μια εικόνα των θεατρικών ηθών της εποχής...

Αγαπητή "Αθηναϊκή",

Ο διάσημος θεατρικός κριτικός κ. Γ. Σταύρου, τον οποίον διεκδικούν πεισμόνως αι εγκυρότεραι εφημερίδες της υφηλίου, όπως η "Μοντ" και οι "Τάιμς"--τόσον οι Λονδίνειοι, όσον και της Νέας Υόρκης--αλλά θυσιαζόμενος εξακολουθεί να παρέχη γενναιοφρόνως τας πολυτίμους υπηρεσίας του εις την "Αυγήν", κατεδέχθη να ασχοληθή με την επιθεώρησιν "Σαμπάνια και ρετσίνα" εις την συγγραφήν της οποίας είμαι, ως γνωστόν, συνυπεύθυνος.

Και εν αρχή της βαρυγδούπου κριτικής του, ο διεθνούς φήμης κ. Γ. Σ. ομιλεί περί "αποτόμου βουλιάγματος εις ασημαντολογίας" αποσκοπών, προφανώς, να πρωτοτυπήση, δεδομένου ότι όλοι οι άλλοι συνάδελφοί του εξέφρασαν τελείως διαφορετικάς απόψεις.

Εν συνεχεία, ο διάσημος θεατρικός κριτικός μας συνιστά επιεικώς "γενναίας περικοπάς ή αντικαταστάσεις", καταφέρεται δε εναντίον των συγγραφέων, διότι "άφησαν ανεκμετάλλευτα ή αγνόησαν ένα σωρό φλέγοντα θέματα από την πολιτική και κοινωνική ζωή".

Όσον διά το φινάλε της α' πράξεως, ο κ. Γ. Σ. το θεωρεί "κάτι χειρότερο από άστοχο" και διατυπώνει την συνταρακτικήν γνώμην ότι είναι "αφελής η προσπάθεια να συνταυτιστεί ο σοσιαλιστικός κόσμος με τις γκαγκστερικές επιδιώξεις των ιμπεριαλιστών της Γουώλλ Στρητ". Αυτή η δήθεν "αντικειμενικότητα"--συνεχίζει--"δικαιώνει τα θηρία του αμερικανικού χρηματιστηρίου που έχουν κάθε συμφέρον να εξομοιώνονται με τους ηγέτες του σοσιαλισμού--για να πιστέψουν τα θύματά τους πως ό,τι και να κάνουν δεν υπάρχει σωτηρία. Και να υποταχτούν στο μοιραίο".

Επ' αυτού θα μου επιτρέψη ο διεθνούς φήμης ανελέητος τιμητής να του αναφέρω, με τον προσήκοντα προς το κύρος του σεβασμόν, ότι, εν αγνοία των συνεργατών μου, είχον αναλάβει προσωπικήν υποχρέωσιν έναντι του προέδρου Αϊζενχάουερ να υποστηρίξω ολίγον την Αμερικήν. Διότι, κατά την ομόφωνον γνώμην του Κογκρέσσου, θα επήρχοντο ραγδαίαι και λίαν επικίνδυνοι διαφοροποιήσεις, εάν επέρριπτα όλον το βάρος μου εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών. Του υπόσχομαι, όμως, ότι εις την νέαν μου επιθεώρησιν θα επιδείξω ανάλογον εύνοιαν προς την Ρωσίαν, ούτως ώστε να επιφέρω ισορροπίαν των παγκοσμίων δυνάμεων και να αποτρέψω τους κινδύνους πολεμικής συρράξεως.

Αλλά, πέραν όλων αυτών, ο κ. Γ. Σ. απεδείχθη και μέγας μουσικοκριτικός, δεδομένου ότι η μουσική του Αλέκου Σπάθη "του φάνηκε πρόχειρη, αν όχι ανύπαρκτη", αγνοών, ίσως,--πώς το έπαθεν;--ότι μεταξύ προχειρότητος και ανυπαρξίας υπάρχει κάποια ουσιώδης διαφορά.

Καταλήγων, τον παρακαλώ θερμότατα--και με τον προσήκοντα σεβασμόν, πάντοτε--να δεχθή να κρίνη προληπτικώς εις το μέλλον τα υπό αναβίβασιν έργα μου, επί τω σκοπώ όπως παρουσιασθούν εις το Κοινόν, συμφώνως προς τας σοφάς υποδείξεις του. Και εις αντάλλαγμα της τόσον τιμητικής δι' εμέ εξυπηρετήσεως, αναλαμβάνω να του διδάξω έναντι λογικής αμοιβής--έστω και με ευκολίας πληρωμής--τον τρόπον να αξιοποιήση την πληθώραν των αγνοηθέντων υφ' ημών "φλεγόντων θεμάτων" και να τον ενθαρρύνω διά μίαν ακόμη απόπειραν συγγραφής επιθεωρήσεως, η οποία εύχομαι εκ βάθους καρδίας να μη αποβή ματαία, όπως τόσαι και τόσαι προηγούμεναί του.

Φιλικώτατα

Γ. ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Αθηναϊκή, 13-6-1959

Ο τότε πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής παρακολούθησε την παράσταση
ενάμιση μήνα μετά την πρεμιέρα, στις 19 Ιουλίου.
Η φωτογραφία προέρχεται από τη σελίδα του Facebook Μουσικό Θέατρο
του ηθοποιού και χορευτή Γιάννη Χριστόπουλου

Ανεξάρτητα από το τι έγραψαν οι κριτικές η επιθεώρηση Σαμπάνια και ρετσίνα γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία. Το Μετροπόλιταν ήταν σταθερά πρώτο σε εισπράξεις ανάμεσα σε όλα τα θέατρα, μουσικά και πρόζας. Ήταν η εποχή της παντοδυναμίας του Κώστα Χατζηχρήστου, μια παντοδυναμία που κράτησε για μια δεκαετία περίπου, ως τα μέσα της δεκαετίας του '60. Ήταν επίσης το καλοκαίρι που ο Χατζηχρήστος επισημοποίησε τον δεσμό του με την Καίτη Ντιριντάουα (που εμφανιζόταν στο Περοκέ την ίδια εποχή), καθώς παντρεύτηκαν στο τέλος του Σεπτέμβρη. Στο μεταξύ το Σαμπάνια και ρετσίνα παρακολούθησαν διάφορες προσωπικότητες της εποχής, από τον τότε πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή, που ήταν και φίλος του θιασάρχη, και τη σύζυγό του Αμαλία Μεγαπάνου (είδαν την παράσταση στις 19 Ιουλίου) μέχρι τον πρέσβη της Σοβιετικής Ένωσης Σεργκέιεφ (στις 28 Αυγούστου).

Ο Κώστας Χατζηχρήστος και η Ρένα Βλαχοπούλου
με τον τότε πρέσβη της Σοβιετικής Ένωσης Σεργκέιεφ

Η Ρένα Βλαχοπούλου είχε συμφωνήσει να εμφανίζεται στο έργο μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, καθώς στη συνέχεια πήγε στη Θεσσαλονίκη για τις καθιερωμένες εμφανίσεις της στη διάρκεια της Διεθνούς Έκθεσης. Στις 5 Σεπτεμβρίου, τελευταία μέρα της παραμονής της στον θίασο, γιορτάστηκαν οι 150 παραστάσεις του έργου με άκρως πανηγυρικό τρόπο. Στο πεζοδρόμιο έξω από το θέατρο η επιχείρηση έστησε σούβλες για να απολαύσει ο κόσμος μεζέδες με ρετσίνα--500 οκάδες προσφορά της Αχάια Κλάους--, ενώ υπήρχε και άφθονη σαμπάνια που το κοινό μπορούσε να απολαύσει με συνοδεία φρούτων. Ο Χατζηχρήστος, με τη στολή του τροχονόμου, θα αναλάμβανε για λίγη ώρα να συντονίσει την κυκλοφορία στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας, ενώ ορχήστρα λαϊκών οργάνων θα διασκέδαζε τις περαστικές και τους περαστικούς. Την πανηγυρική παράσταση προλόγισε ο Αλέκος Σακελλάριος.

Γ. Δάνης, Ρένα Βλαχοπούλου, Κώστας Χατζηχρήστος, Καλή Καλό, Κώστας Δούκας
στην αποθέωση της επιθεώρησης Σαμπάνια και ρετσίνα
στο θέατρο Μετροπόλιταν, το καλοκαίρι του 1959

Ωστόσο, παρασκηνιακά, η εορταστική ατμόσφαιρα είχε αμαυρωθεί από έναν έντονο καυγά ανάμεσα στη Ρένα Βλαχοπούλου και την Καλό Καλό στις 29 Αυγούστου. Η Καλή Καλό έχει παρουσιάσει τη δική της εκδοχή για τον καυγά, η Ρένα Βλαχοπούλου είχε παρουσιάσει μια άλλη εκδοχή για τον μοναδικό, όπως έλεγε, καυγά της θεατρικής της καριέρας (χωρίς ωστόσο να κατονομάσει την Καλή Καλό) και οι εφημερίδες, που ασχολήθηκαν με τη διένεξη και τις προσφυγές και των δύο ηθοποιών στην Άδεια (το "δικαστήριο των ηθοποιών"), δεν παρουσίασαν καμία... Σε κάθε περίπτωση ήταν ένα δυσάρεστο γεγονός που ο θίασος αναγκαστικά "ξεπέρασε" με την προγραμματισμένη αποχώρηση της Ρένας. Η Καλή Καλό την αντικατέστησε στο νούμερό της και η Μαίρη Μοντ στα δύο τραγούδια που ερμήνευε, το "Εκείνα τα μάτια" και το "Ο άντρας της ζωής μου". Η Μοντ, σύζυγος του μαέστρου της παράστασης Αλέκου Σπάθη και κουμπάρα της Ρένας, ηχογράφησε τα τραγούδια αυτά και για τη ραδιοφωνία (ένα από αυτά κυκλοφόρησε σχεδόν σαράντα χρόνια μετά σε CD)... 

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1996: Στα Αστέρια για την Άννα Βίσση

Στις 5 Ιουνίου 1996 η στήλη "Αθηναϊκά και μη" του Ελεύθερου Τύπου δημοσίευσε μια φωτογραφία από τη βραδιά που πέρασε η Ρένα Βλαχοπούλου στα Αστέρια της Γλυφάδας ακούγοντας την Άννα Βίσση και τον Νίκο Καρβέλα. 

Η Ρένα Βλαχοπούλου με την Άννα Βίσση
και τον Νίκο Καρβέλα στα Αστέρια
Πηγή: Ελεύθερος Τύπος, 5-6-1996

\

Δεν γνωρίζω αν το καλλιτεχνικό ζευγάρι κάλεσε τη Ρένα στην πίστα για να τραγουδήσει κάτι (και τι μπορεί να ήταν αυτό;...). Πάντως έναν μήνα αργότερα η ίδια στήλη δημοσίευσε άλλη μια φωτογραφία από τη βραδιά, στην οποία ο νεαρός, τότε, Πέτρος Ίμβριος, που δήλωσε μεγάλος φαν της Ρένας, τραγουδάει για χάρη της τα τραγούδια του...

Ο Πέτρος Ίμβριος τραγουδά
για τη Ρένα Βλαχοπούλου
Πηγή: Ελεύθερος Τύπος, 9-7-1996

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1966: Ο γάιδαρος του Χότζα

Στις 4 Ιουνίου 1966, στο θέατρο Μετροπόλιταν, δόθηκε από τον θίασο Ρένας Βλαχοπούλου-Γιώργου Κωνσταντίνου-Γιάννη Βογιατζή η πρεμιέρα της επιθεώρησης Ο γάιδαρος του Χότζα που έγραψαν ο Κώστας Νικολαΐδης και ο Ηλίας Λυμπερόπουλος με μουσική του Γιώργου Μουζάκη. Το καλοκαίρι εκείνο ο Βασίλης Μπουρνέλλης είχε αποφασίσει να παραχωρήσει το Θέατρο του Εθνικού Κήπου (στο οποίο τα δύο προηγούμενα καλοκαίρια εμφανιζόταν η Ρένα) στον θίασο Αλίκης Βουγιουκλάκη-Δημήτρη Παπαμιχαήλ που θριάμβευε τον προηγούμενο χειμώνα στο Ρεξ με το έργο του Αλ. Σακελλάριου Η κόρη μου η σοσιαλίστρια--μια παραγωγή του Τάκη Μακρίδη. Έτσι, σαν ένα είδος (άτυπης;) συμφωνίας ο Μπουρνέλλης πήρε την πρωταγωνίστρια του Μακρίδη και του... παραχώρησε την πρωταγωνίστριά του Ρένα Βλαχοπούλου (φυσικά η Ρένα ήταν παλιά γνώριμη του Μακρίδη και των επιχειρήσεών του).

Η γελοιογραφία στο εξώφυλλο του προγράμματος της επιθεώρησης Ο γάιδαρος του Χότζα
δίνει μια ιδέα για τα πολιτικά τεκταινόμενα της περιόδου...

Ο γάιδαρος του Χότζα πήρε το όνομά του από το ομότιτλο φινάλε του έργου που απαρτιζόταν από τρεις εικόνες: "Το χαρέμι",  "Το αχούρι", "Το παζάρι". Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Φάνη Κλεάνθη στα Νέα, τους βασικούς ρόλους ερμήνευαν ο Γιάννης Βογιατζής (ο Μέγας Βεζύρης Στεφάναγας--πρωθυπουργός ήταν τότε ο Στέφανος Στεφανόπουλος), ο Γιώργος Κωνσταντίνου (ο Ναστρεδίν Χότζας), η Ρένα Βλαχοπούλου  (η Χότζαινα-Ψωροκώσταινα), ο Μπάμπης Ανθόπουλος (ο... γάιδαρος) και ο Χρήστος Δοξαράς (ο Μέγας Κατής).   

Οι ηθοποιοί στις δοκιμές του φινάλε της επιθεώρησης Ο γάιδαρος του Χότζα:
Γιάννης Βογιατζής, Χρήστος Δοξαράς (;), Ρένα Βλαχοπούλου, Στέλιος Σαρρής,
Γιώργος Κωνσταντίνου και Μπάμπης Ανθόπουλος (χωρίς το κεφάλι του γαϊδάρου...)

Το βασικό νούμερο της Ρένας είχε τίτλο "Οι μόδες της Μαντάμ Ρενέ". Την πλαισίωναν οι Χ. Δοξαράς, Σ. Σαμαράς, Μ. Δεμίρης, Θ. Κατακουζηνός, Γ. Πάλλης, Α. Πιπινέλλη. Η Ρένα είχε έναν οίκο μόδας και εμφάνιζε διάφορα μοντέλα. Μεταξύ άλλων παρουσιαζόταν ως Κατίνα Παξινού-Εκάβη και Άννα Συνοδινού-Λυσιστράτη (πόσες φορές φλέρταρε τελικά με τον ρόλο...). Προς το τέλος Ιουνίου προστέθηκε στο έργο και το νούμερο "Ράλλυ αντίκα" με τη Ρένα και τις Ντόρα Κωστίδου και Ρία Δελούτση (δεν εντόπισα δυστυχώς περισσότερα στοιχεία). Στο δεύτερο μέρος της παράστασης, ένα μεγάλο σατιρικό και μουσικό σκετς με τίτλο "Τουρισμός και συρτάκι" που διαδραματιζόταν στην Κέρκυρα, η Ρένα εμφανιζόταν ως διευθύντρια ενός τουριστικού γραφείου (περίπου όπως και στα Κορίτσια για φίλημα...). Ο Γιώργος Κωνσταντίνου υποδυόταν έναν αριστερό δάσκαλο, ο Γιάννης Βογιατζής έναν σκληροπυρηνικό νωματάρχη και ο Μπάμπης Ανθόπουλος έναν κεντρώο δήμαρχο. Στους υπόλοιπους ρόλους εμφανίζονταν η Κατερίνα Γώγου, η Σάσα Καστούρα, η Ελένη Σταυροπούλου και ο Θανάσης Παπαδόπουλος. Το σκετς έκλεινε με το τραγούδι "Θέλω φιόρο μου συρτάκι"--η εμμονή στο συρτάκι σχετιζόταν με την επιτυχία του "Σήκω χόρεψε συρτάκι" του Γιώργου Ζαμπέτα που ακουγόταν στην Κόρη μου τη σοσιαλίστρια (και έγινε μάλιστα και τίτλος επιθεώρησης που παιζόταν εκείνο το καλοκαίρι στο θέατρο Μπουρνέλλη).

Μακέτα του Γιώργου Ανεμογιάννη για το σκετς "Τουρισμός και συρτάκι"
της επιθεώρησης Ο γάιδαρος του Χότζα
Από την ιστοσελίδα του Θεατρικού Αρχείου του Γιώργου Ανεμογιάννη

Ας δούμε όμως και τα υπόλοιπα νούμερα της επιθεώρησης Ο γάιδαρος του χότζα. Μετά την έναρξη εμφανίζονταν οι Αλέκος Τζανετάκος, Ντόρα Κωστίδου και Σ. Καστούρα στο "Επιχείρησις Αρετή" που σατίριζε τις προσπάθειες της αστυνομίας να "καθαρίσει" την Αθήνα από την "περιφερόμενη αμαρτία". Ακολουθούσε το σόλο της Νινής Τζάνετ "Η κυρία άνευ" στο οποίο σατιρίζονταν τα πολλά "άνευ" της εποχής. "Η τηλεόραση του Τηλέμαχου" ήταν ένα σκετς με τον Γιάννη Βογιατζή και νεότερους ηθοποιούς του θιάσου και αμέσως μετά ο Γιώργος Κωνσταντίνου στο σόλο του "Συρτάκι ντανς" (να το πάλι το συρτάκι...) εξηγούσε πώς χορεύουν τον χορό αυτόν οι Έλληνες αλλά και οι ξένοι πολιτικοί. Το "Την την την τηνέιτζερς" ήταν μια σάτιρα της νεολαίας της εποχής με τις Κ. Γώγου, Ε. Σταυροπούλου και τους Γ. Μαρίνο, Σ. Σαμαρά και Μ. Δεμίρη. Το νούμερο "Οι βουδισταί προσεύχονται" (με τους Γ. Κωνσταντίνου, Γ. Βογιατζή, Μπ. Ανθόπουλο, Χ. Δοξαρά, Σ. Σαμαρά) παρουσίαζε τους ρωμιούς βουδιστές να προσεύχονται μπροστά στο άγαλμα του Βούδα-Στέφανου Στεφανόπουλου. 

Μακέτα του Γιώργου Ανεμογιάννη για το νούμερο "Οι βουδισταί προσεύχονται"
Από την ιστοσελίδα του Θεατρικού Αρχείου του Γιώργου Ανεμογιάννη

"Το παράλογο θέατρο Ελλάς" ήταν ένα ντουέτο των Γ. Κωνσταντίνου και Γ. Βογιατζή που υποδύονταν δυο Ρωμιούς που έχουν αποχαυνωθεί από τα τόσα παράλογα της εποχής και λένε τους δικούς τους παραλογισμούς. Στον Γάιδαρο του Χότζα εμφανιζόταν και ο έτερος Γιάννης Βογιατζής, ο δημοφιλέστατος τραγουδιστής που ερμήνευε, μεταξύ άλλων, το "Ποιος δρόμος σ' έχει πάρει". Τραγουδούσε επίσης η Έλσα Λάμπο. Ο Φώτης Μεταξόπουλος (που είχε επίσης σκηνοθετήσει την παράσταση), η Νάντια Φοντάνα, το μπαλέτο τους αλλά και το αγγλικό μπαλέτο "Σέξυ Σιξ" παρουσίαζαν ένα χορευτικό με τον τίτλο "Σειρήνες".

Μακέτα του Γιώργου Ανεμογιάννη για την επιθεώρηση Ο γάιδαρος του Χότζα
Από την ιστοσελίδα του Θεατρικού Αρχείου του Γιώργου Ανεμογιάννη 

Δυο κριτικές εντόπισα για το έργο (γράφτηκαν και οι δυο μετά την επίσημη πρεμιέρα που δόθηκε στις 10 Ιουνίου). Η πρώτη, που μιλάει αρκετά για τα κείμενα, είναι του Στάθη Δρομάζου και δημοσιεύτηκε στην Αυγή. Κατά την... προσφιλή μου συνήθεια την παρουσιάζω ολόκληρη!

Πρέπει να συνεννοηθούμε από την αρχή. Χωρίς η επιθεώρηση να είναι πρωτότυπη, εκτός από το νούμερο "Ο γάιδαρος του Χότζα" έχει πάρα πολλά καλά κομμάτια. Αλλά σάτιρα με το αξίωμα "και η πίττα ολόκληρη και το σκυλί χορτάτο" δε γίνεται. Ενώ δηλ. διαρκώς βρίσκεται επί σκηνής η αποστασία με όλα της τα κουσούρια και διασκεδάζει το θεατή, διαπράττει δύο κεφαλαιώδη λάθη. Αν έλειπε δηλ. η--ας μας επιτραπεί η λέξη--αηδής τραγουδιστική νοσταλγία για τον Καραμανλή στο νούμερο "Η κυρία άνευ", που αποτελεί προφανή προσπάθεια εξετάσεων προς την "εθνικοφροσύνη", κι αν έλειπε επίσης η προσπάθεια να μας βάλει η επιθεώρηση "πολιτική γραμμή" με την επίκληση της... Ελλάδας [σημείωση του Rena Fan: προφανώς διά στόματος Ψωροκώσταινας-Ρένας Βλαχοπούλου] να συμφιλιωθούν Παπανδρέου, Καραμανλής για να τη σώσουν (!), η επιθεώρηση θα βρισκότανε μέσα στο  σ κ ο π ό  της σάτιρας. Και δεν υπάρχει σάτιρα χωρίς σκοπό, γιατί αλλοιώς πρόκειται περί του "όποιον πάρει ο χάρος". Είμαστε υποχρεωμένοι να προειδοποιήσουμε το κοινό ότι μαζί μ' αυτά που θα γελάσει θα υποστεί και τη νοσταλγία του Καραμανλή και τη "σώφρονα" λύση του ελληνικού προβλήματος που ανακάλυψαν οι συγγραφείς--τους βαρύνει αποκλειστικά--της ενώσεως του "εθνικόφρονου" κόσμου. Στ' αλήθεια, τις τους ήρθε; Τόσο υποτιμούν τη νοημοσύνη του κοινού και τόσο την προσβάλλουν;

Κατά  τα  άλλα  η  αποστασία  ακούει  τα  εξ  αμάξης.  Εδώ  φαίνεται  ότι  οι  συγγραφείς είναι  γνήσιοι,  ενώ  στα  δυο  προηγούμενα  θέλουν  να  δείξουν  "καλή  διαγωγή".  Οι "Ανευ" και η "Επιχείρηση  Αρετή"  δίνουν  διαρκώς  αφορμή.  Στην  "Επιχείρηση  Αρετή" συλλαμβάνονται όλοι οι  α ν ώ μ α λ ο ι [Σημείωση  του  Rena  Fan:  δεν  θα  μπορούσαμε μάλλον  να  έχουμε  απαίτηση  εκείνη  την  εποχή  από  τον  κριτικό  ή  τους  συγγραφείς  να είναι πολιτικώς ορθοί...], εκτός από την  α ν ώ μ α λ η  κυβέρνηση. Οι ιουλιανοί αποκαλούνται  π α ρ α β ά τ ε ς  και για την αποστασία τους πέσανε φλουριά--και τι φλουριά! Φλουριά Κωνσταντινάτα. Η αλήθεια και η σάτιρα σκορπίσανε πραγματική σατιρική... ευωχία στο  κοινό.  Μαζί  με  την  πολιτική  σάτιρα,  η  σάτιρα  ηθών  και  το  χ ο ν τ ρ ό αστείο--πόσο της πάει της επιθεώρησης--ζωντανεύανε ένα κείμενο που δεν πολυπροσέχουν συνήθως οι επιθεωρησιακοί μας συγγραφείς. 

Πριν  αναφέρουμε  μερικά   νούμερα   πρέπει   και   πάλι   να   ειδοποιήσουμε   το   θεατή  ότι  θα  δει  ω ρ α ι ό τ α τ ο  επιθεωρησιακό μπαλλέτο (Σέξυ Σιξ), σπάνιο για την επιθεωρησιακή σκηνή. Θα δει έναν απαράμιλλο Γιώργο Κωνσταντίνου, ένα θαυμάσιο ντουέτο Κωνσταντίνου-Βογιατζή και την πρωτοτυπία της βραδυάς--αυτή μάλιστα είναι πρωτοτυπία--να χορεύουν ο τραγουδιστής Γιάν. Βογιατζής με το χορευτή Φ. Μεταξόπουλο και να τραγουδούν ο χορευτής Φ. Μεταξόπουλος με τον τραγουδιστή Γιάννη Βογιατζή. 

Η έναρξη με το λίκνισμα του μπαλλέτου ωραία και εντυπωσιακή. Στο αποτέλεσμα της έναρξης βοηθήσανε η Κ. Γώγου, Ελένη Σταυροπούλου, Γ. Μαρίνος. Έξυπνος ο Α. Τζανετάκος στην "Επιχείρηση Αρετή" και επιθεωρησιακή η Ν. Κωστίδου. Η Νινή Τζάνετ μπριόζα και λαμπερή στην "Κυρία Άνευ" απέδωσε το πιο προσεγμένο κείμενο της βραδυάς, όπου η ρίμα χαριτωμένη και απρόοπτη, καραδοκούσε παντού. Σ' αυτό το νούμερο διέπραξε μαζί με τους συγγραφείς και την κακόγουστη--ακόμα--καραμανλική νοσταλγία. Στο "Συρτάκι ντανς" ο Γ. Κωνσταντίνου απέδωσε με υποκριτική ποιότητα, με εύστροφη μιμική και με κίνηση καλλιτεχνικά ευλύγιστη ένα ωραίο αντιαμερικανικό νούμερο--Ντε Γκωλ-Αμερική--και μια πετυχημένη σάτιρα.

"Οι βουδιστές προσεύχονται" καλό πολιτικό νούμερο. Στο κακόγουστο "Τηνέιτζερς" η Κ. Γώγου είχε έντονη επιθεωρησιακή παρουσία. Στις "Μόδες της μαντάμ Ρενέ" "έδρασε" πάλι η Ρ. Βλαχοπούλου με διακωμώδηση ηθών και παρωδία Παξινού και Συνοδινού. Το "Παράλογο θέατρο Ελλάς" ήταν η επιτυχία του Γ. Κωνσταντίνου-Γιάννη Βογιατζή. Κείμενο καλογραμμένο και δοσμένο σε ωραία επιθεωρησιακή φόρμα. Το "Γάιδαρο του Χότζα" ο σκηνοθέτης τον δίδαξε στα σοβαρά. Γιατί; Ενώ είχε τόσο αληθινό χιούμορ νοθεύτηκε με την "εθνική" ενότητα Καραμανλή-Παπανδρέου. Καλός εδώ ο Χ. Δοξαράς στον Κατή. Στο "Τουρισμός και συρτάκι" έγινε προσπάθεια σάτιρας προς τ' αριστερά, δεξιά, κέντρον. Η σάτιρα για την αριστερά στηρίχτηκε στην υπερβολή ενός λεξιλογίου πομπώδους, ανύπαρκτου και ήταν φανερός ο βιασμός του θέματος. Ο ενωμοτάρχης όμως ως εκπρόσωπος της δεξιάς ιδεολογίας ήταν σπαρταριστός. Για το Φ. Μεταξόπουλο και το μπαλλέτο τα είπαμε.

Τα τραγούδια του Γιάννη Βογιατζή (από τους καλύτερους του είδους) ήταν παρακάτω από την ωραία του φωνή εκτός από το τελευταίο. Το τραγούδι της Έλσας Λάμπο, αν και έφερνε τρυφερό αέρα παλιού αθηναϊκού τραγουδιού, ήταν τελείως έξω από τη σημερινή ψυχολογία του κοινού. Μουσική σκηνογραφίες, κοστούμια, συνηθισμένα πράγματα της επιθεώρησης, χωρίς τίποτα το ιδιαίτερο. 

Ο Μέγας Βεζύρης Στεφάναγας Γιάννης Βογιατζής,
η Βεζυροπούλα-Χότζαινα-Ψωροκώσταινα Ρένα Βλαχοπούλου
και ο Χότζας Γιώργος Κωνσταντίνου
στο φινάλε της επιθεώρησης Ο γάιδαρος του Χότζα
Φωτογραφία από την έκδοση του Θ. Κρίτα Θέατρο '66

Αντίθετα, η κριτική του Έθνους στέκεται κυρίως στις ερμηνείες. Την κριτική υπογράφει "Ο Θεατής"--όσο ζούσε ο Αχιλλέας Μαμάκης, κρυβόταν εκείνος πίσω από το ψευδώνυμο αυτό. Το 1966 όμως δεν ξέρω ποιος κρυβόταν...

Δεν αφίνει παραπονεμένο τον θεατήν η επιθεώρησις του "Μεντιτερράνεαν" (sic!). Είναι ευχάριστη, έξυπνη, καλοβαλμένη. Διεκπεραιώνεται και εδώ--όπως και στο θερινό Μπουρνέλλη--κυρίως από δύο ηθοποιούς της πρόζας, τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τον Γιάννη Βογιατζή, και την πολύ γνωστή "ντιζέζ" Ρένα Βλαχοπούλου, που ασχολείται τώρα περισσότερο με την πρόζα παρά με το τραγούδι.

Ο Γιώργος Κωνσταντίνου, που μέσα σε λίγα χρόνια επεβλήθη σαν ένας από τους καλύτερους κωμικούς, βρίσκει, φαίνεται, πως δεν βλάπτουν την σταδιοδρομία του οι θερινές διακοπές στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Κι όχι μόνο παίζει, αλλά και διαθέτει αξιόλογη φωνή, χωρίς, βέβαια, να είναι αρσενική Κάλλας.

Ο Γιάννης Βογιατζής, που κυκλοφορεί άνετα ανάμεσα στις δυο μορφές του ελαφρού θεάτρου και χαρακτήρισε γραφικά, τον περασμένο χειμώνα, τον πατέρα της "Σοσιαλίστριας κόρης" του Αλέκου Σακελλάριου, δεν ευνοείται πολύ απ' την χρησιμοποίησί του στην επιθεώρησι του "Μεντιτερράνεαν". 

Αντίθετα, στην Ρένα Βλαχοπούλου παρέχονται ευκαιρίες ν' αξιοποιή τα υποκριτικά και ωδικά προσόντα της και, με την βοήθεια της κερκυραϊκής φινέτσας της, να παίρνη το Κοινό με το μέρος της.

Γύρω από τους τρεις κορυφαίους, ένα πλήθος νέων ηθοποιών, με άνιση μεταξύ τους απόδοσι, φιλοτιμείται να εξυπηρετήση, όσο μπορεί καλύτερα, το είδος, στο οποίον έχει αφιερωθή.

Ο συμπαθής "ντιζέρ" Γιάννης Βογιατζής (ξάδελφος του ηθοποιού αν δεν κάνω λάθος) αναπτύσσει αποδοτικά την ικανότητά του να θίγη τις ευαίσθητες χορδές. Στην ίδια προσπάθεια διακρίνεται κι η Έλσα Λάμπο.

Καλά ρυθμισμένο το χορευτικό του Φώτη Μεταξόπουλου με την συνδρομή του αγγλικού μπαλλέτου "Σέξυ Σιξ", που δεν κάνει ιδιαιτέρως αισθητή την παρουσία του.

Ο μαέστρος Γιώργος Μουζάκης, που έχει κερδίσει επάξια τα εξάμηνά του στην Επιθεώρησι, προσθέτει καινούργιες επιτυχίες τις παλιές.

Μια παρατήρησις: Δεν είναι σωστό τα λόγια των ηθοποιών να μη χάνωνται μέσα στον ορυμαγδό των πνευστών και των κρουστών οργάνων που τα καλύπτει; Μια διακριτική υπόκρουσις εγχόρδων θα ήταν ό,τι πρέπει.

Ο Γιώργος Ανεμογιάννης ντύνει την επιθεώρησι με φιλόκαλες σκηνογραφίες και φανταχτερά κοστούμια.

Ο θεατής χορταίνει πολιτική σάτιρα, αρκετά πνευματώδη και, σε μερικά σημεία, ελευθερόστομη, που διαιρεί τους θεατάς στα χειροκροτήματα αλλά τους ενώνει στην ιλαρότητα.

Ο Θεατής

Έθνος, 16-6-1966

Ρένα Βλαχοπούλου, Μπάμπης Ανθόπουλος, Γιώργος Κωνσταντίνου
στην πασαρέλα, μπροστά από την αρχήστρα,
στις δοκιμές του φινάλε της επιθεώρησης Ο γάιδαρος του Χότζα

Παρά τα καλά λόγια των κριτικών, το Μετροπόλιταν--όπως και το Μπουρνέλλη, αλλά αντίθετα από το Βέμπο (Τσίρκο η Ελλάς) και το Παρκ (Άλλος για υπουργείο) άλλαξε έργο προς το τέλος Αυγούστου: ανέβασε την επιθεώρηση Σκούπα και φαράσι,για την οποία μιλήσαμε το περσινό καλοκαίρι, όταν το "Σαν σήμερα" βρισκόταν ακόμα στην αρχή του...

Η Ρένα Βλαχοπούλου, στην πασαρέλα του θεάτρου Μετροπόλιταν,
κρατάει την ουρά του γαϊδάρου Μπάμπη Ανθόπουλου
στις δοκιμές του φινάλε της επιθεώρησης Ο γάιδαρος του Χότζα

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1985: Εκλογές, ηλικία και ένα υστερόγραφο για τη Σαπφώ Νοταρά

Στις 3 Ιουνίου 1985, την επομένη των βουλευτικών εκλογών, οι αθηναϊκές εφημερίδες δημοσίευσαν δηλώσεις και φωτογραφίες καλλιτέχνιδων και καλλιτεχνών που προσήλθαν στις κάλπες για να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα. Συνηθιζόταν τότε οι εφημερίδες να δημοσιεύουν, κατά κύριο λόγο, τις δηλώσεις εκείνων που συμφωνούσαν περισσότερο με την ιδεολογική τοποθέτηση του εντύπου. Έτσι η Απογευματινή έγραψε τα παρακάτω:

Αργά το απόγευμα (στις 7μ.μ.) ψήφισε η Ρένα Βλαχοπούλου στο γυμνάσιο του Αγίου Δημητρίου στην Πανόρμου.

Κομψή όπως πάντα, φορώντας ένα στενό τζην παντελόνι και μία πουκαμίσα, όσο και να προσπάθησε να περάσει απαρατήρητη, δεν τα κατάφερε...

--Ποιο είναι τ' όνομά σας, για να σας πούμε σε ποιο τμήμα ψηφίζετε, ρώτησε ένας φαντάρος την ηθοποιό. Για να προσθέσει αμέσως:

--Αχ! Συγνώμη κυρία Βλαχοπούλου, δεν σας γνώρισα!

Σ' όλο το σχολείο σήμανε συναγερμός! "Σκοτώθηκαν" όλοι οι φαντάροι να εξυπηρετήσουν την πρωταγωνίστρια.

Μπαίνοντας στο 288 τμήμα όλοι οι εκλογικοί αντιπρόσωποι την υποδέχτηκαν με χαμόγελα και ενθουσιασμό.

--Τι κοιτάς κορίτσι μου τόση ώρα το εκλογικό μου βιβλιάριο; Την ηλικία μου θες να δεις;

Η κοπέλα τα έχασε, αλλά η πρωταγωνίστρια για να μην την φέρει σε δύσκολη θέση συμπλήρωσε με χιούμορ:

--Εγώ και η Ακρόπολη έχουμε την ίδια ηλικία...

Πηγαίο το χιούμορ της Ρένας, δεν μπορούσε να μην τους διασκεδάσει. Όταν της έδωσαν τα ψηφοδέλτια, είπε με το ανάλογο ύφος:

--Έξω από άδικο και από νοθεία, παιδιά!...

Αφού την πολιόρκησαν τα φλας των φωτορεπόρτερ που τα δέχτηκε με υπομονή, η κ. Βλαχοπούλου είπε στην "Α":

--Κανείς δεν μπορεί να εκφέρει γνώμη γι' αυτές τις εκλογές, γιατί τα πνεύματα των Ελλήνων είναι μπερδεμένα...

Τέλος πρόσθεσε:

--Και με τη νίκη!

Και έφυγε, ακούγοντας τις φωνές έκπληξης των περαστικών:

--Καλέ, η Κερκυραία, η Βλαχοπούλου!

Απογευματινή, 3-6-1985

Δυστυχώς η ψηφιοποίηση της
μέτριας ποιότητας μικροφωτογράφισης 
των εφημερίδων που υπήρχαν
στη Βιβλιοθήκη της Βουλής
δεν μας επιτρέπει να χαρούμε σε καλή ποιότητα
τις φωτογραφίες....

Όπως έχω γράψει ξανά, το καινούριο εκλογικό βιβλιάριο της Ρένας Βλαχοπούλου (με χρονολογία έκδοσης το 1993) ανέφερε ως χρονολογία γέννησής της τη χρονολογία που είχε δηλωθεί και στα βιογραφικά της το 1986 (όταν ήταν υποψήφια δημοτικός σύμβουλος) που είναι και η χρονολογία που αναφέρει και ο Θεόδωρος Έξαρχος στο Λεξικό Ηθοποιών που εξέδωσε το 1996 (και την οποία φυσικά δεν θα γράψω, γιατί την έχω ικανή να σηκωθεί από τον τάφο της και να με κυνηγήσει με την παντόφλα...).

Το εκλογικό βιβλιάριο της Ρένας
(από το οποίο επιμελώς "έκοψα" τη χρονολογία γέννησης)
όπως εκτέθηκε στην έκθεση Diva Rena στο θέατρο Badminton το 2010

.

Ωστόσο, θα ήθελα να κλείσω την ανάρτηση με τις δηλώσεις άλλης μιας ηθοποιού που δημοσίευσε η Απογευματινή (δίχως αυτό να σημαίνει ότι ήταν φίλα προσκείμενη στη Νέα Δημοκρατία) στην ίδια εκείνη σελίδα: της Σαπφώς Νοταρά.

Η κυρία Σαπφώ και το φανταράκι

Η ανάπαυση του ηθοποιού. Κοντοστάθηκε για μια ανάσα, πριν ανέβει τα σκαλοπάτια για την κάλπη η Σαπφώ Νοταρά. Ήταν χθες, στη μιάμιση το μεσημέρι στο 652 εκλογικό τμήμα της οδού Εμμανουήλ Μπενάκη. Και το φανταράκι έβγαλε μαζί με την εξαίρετη θεατρίνα μια αναμνηστική φωτογραφία.

--Είχα πάει για βελονισμό, μας είπε το παράπονό της η κυρία Σαπφώ, κι ο βελονιστής αποδείχτηκε... αλμπάνης. Οι βελόνες του φαίνεται πως ήταν μολυσμένες, κι ορίστε, πρήστηκαν οι γάμπες μου.

Και έχει δίκιο. Αλλά με τα χάπια που της είπε να παίρνει ο γιατρός της, το ενοχλητικό πρήξιμο σύντομα θα φύγει.

Της ζητάμε την άδεια να την φωτογραφήσουμε. Δεν έχει αντίρρηση.

--Αλλά θέλω να φωτογραφηθώ μαζί με το φανταράκι, λέει με την πασίγνωστη φωνή της.

Και το φανταράκι υπακούει πρόθυμα στη... διαταγή.

Η Σαπφώ Νοταρά και το φανταράκι...
Θα μπορούσε να είναι και θέμα πίνακα του φίλου της Γιάννη Τσαρούχη

Ίσως αυτή να ήταν η τελευταία φωτογραφία της Σαπφώς Νοταρά. Βρέθηκε νεκρή στο διαμέρισμά της δέκα μέρες μετά, στις 13 Ιουνίου 1985, ενώ οι γιατροί είπαν πως ο θάνατός της είχε επέλθει 48 ώρες νωρίτερα... 

Σαπφώ Νοταρά και Ρένα Βλαχοπούλου
στη Χαρτοπαίχτρα της Φίνος Φιλμ

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

Σαν σήμερα το 1971: Στο Γουέμπλεϊ...

Στις 2 Ιουνίου 1971 η Ρένα Βλαχοπούλου ταξίδεψε με charter πτήση στην Αγγλία για να παρακολουθήσει τον ποδοσφαιρικό αγώνα ανάμεσα στον Παναθηναϊκό και τον Άγιαξ...

Αρκετά ελληνικά celebrities βρέθηκαν, από ό,τι διαβάζω, στο Γουέμπλεϊ εκείνη τη μέρα. Η Βίκυ Μοσχολιού (ο σύζυγός της Μ. Δομάζος ήταν μέλος της ομάδας) με τους συνεργάτες της Γιώργο Ζαμπέτα και Σταμάτη Κόκοτα. 

Σαν... ριμέικ της ταινίας Η θεία μου η χίπισσα
που γύρισαν έναν χρόνο πριν
η Ρένα Βλαχοπούλου και ο Ανδρέας Μπάρκουλης.
Και εκεί βρίσκονταν μέσα σε μια καμπίνα αεροπλάνου... 

Με διαφορετική πτήση ταξίδεψαν η Ρένα Βλαχοπούλου, ο Ανδρέας Μπάρκουλης και ο Γιώργος Κατσαρός.

Κι ο πιλότος όμως μοιάζει με τον Ανδρέα Μπάρκουλη...
Η Ρένα πίνει, υποθέτω, το ουισκάκι της 
και καπνίζει με τη θρυλική της πίπα Ronson
(ναι, τότε στα αεροπλάνα επιτρεπόταν το κάπνισμα...)

Τον Ιούνιο του 2002, σε συνέντευξή του στο Mega, ο Κατσαρός ανέφερε ότι η Ρένα ήταν Ολυμπιακός αλλά θέλησε να υποστηρίξει την ομάδα του Παναθηναϊκού--άλλωστε για κάποια, σύντομη, περίοδο της ζωής της ήταν παντρεμένη με έναν παράγοντα της ομάδας, τον Γιάννη Κωστόπουλο (όπως βέβαια, λίγο νωρίτερα, ήταν παντρεμένη και με έναν ποδοσφαιριστή της ΑΕΚ, τον Κώστα Βασιλείου).

Η Ρένα Βλαχοπούλου στο Γουέμπλεϊ με οπαδούς του Παναθηναϊκού
Φωτογραφία από την ιστοσελίδα του Facebook 
Ιστορικές Στιγμές του Παναθηναϊκού 

Ωστόσο, όπως θυμόταν ο Κατσαρός, η Ρένα δεν άντεξε να παρακολουθήσει τον αγώνα ως το τέλος. Όταν έγινε φανερό ότι ο Παναθηναϊκός θα ηττηθεί (αν δεν κάνω λάθος σχετικά νωρίς στον αγώνα, αλλά μη με ρωτάτε λεπτομέρειες...) είπε στον Κατσαρό "Δεν αντέχω, βγαίνω έξω"! Ο Κατσαρός τη βρήκε μετά το τέλος του παιχνιδιού να καπνίζει αρειμανίως (τι παράξενο!...)

Βέβαια, παρά την ήττα της ελληνικής ομάδας η Ρένα τελικά ξαναβρήκε το κέφι της, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες από κάποιο δείπνο στο οποίο παραβρέθηκαν όσες και όσοι ταξίδεψαν στην Αγγλία για να στηρίξουν τον Παναθηναϊκό....

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.

  

Σαν σήμερα το 1943: Κριτικές για τις "Ακουαρέλλες"

Την 1η Ιουνίου 1943 δύο αθηναϊκές εφημερίδες δημοσίευσαν τις κριτικές τους για την καινούρια επιθεώρηση των Ασημάκη Γιαλαμά-Μιχάλη Σουγιούλ Ακουαρέλλες, της οποίας η πρεμιέρα είχε δοθεί στις 30 Μαΐου στο θέατρο Λυρικόν (που βρισκόταν στην οδό Γ' Σεπτεμβρίου). Η επιθεώρηση αυτή είχε ως μεγάλο ατού της την εμφάνιση για πρώτη φορά στο μουσικό θέατρο του μεγάλου Έλληνα κωμικού Βασίλη Αργυρόπουλου, ενός από τους μεγαλύτερους Έλληνες κωμικούς που η εικόνα του έχει φτάσει σε μας παραμορφωμένη μέσα από την ταινία Το στραβόξυλο (γυρίστηκε το 1952 έναν χρόνο πριν πεθάνει), αλλά όλες οι πηγές τον αναφέρουν ως ισάξιο του Βασίλη Λογοθετίδη. Όπως έχουμε γράψει ξανά, ο Αργυρόπουλος (και μαζί του η Γιώτα Λάσκαρη, η σύζυγός του) κλήθηκε να ενισχύσει το συγκρότημα του θεάτρου Πάνθεον, που κατά τη διάρκεια της χειμερινής σεζόν 1942-43 είχε παρουσιάσει με επιτυχία δύο προγράμματα βαριετέ και τέσσερις επιθεωρήσεις, στις οποίες κυριαρχούσε η τζαζ μουσική του Γιάννη Σπάρτακου και η Βασίλισσα της Τζαζ Ρένα Βλαχοπούλου.

Για την καλοκαιρινή του εμφάνιση ο θίασος μετρούσε δυο σημαντικές απώλειες. Πρώτη ο Μάνος Φιλιππίδης (του οποίου η εικόνα έχει φτάσει πιο... στρωτή στις μέρες μας χάρη στην προπολεμική ταινία Η προσφυγοπούλα), το πρώτο όνομα της θιασαρχικής φίρμας στο Πάνθεον που για το καλοκαίρι προσχώρησε στο συγκρότημα του θεάτρου Σαμαρτζή. Εκεί ο θίασος με επικεφαλής τις αδελφές Άννα και Μαρία Καλουτά και τον Κυριάκο Μαυρέα θα παρουσίαζε την επιθεώρηση Τζαζ. Δεύτερη απώλεια ο Γιάννης Σπάρτακος (που δεν εμφανιζόταν ούτε στο τελευταίο έργο της χειμερινής σεζόν), ο οποίος προσχώρησε στο Περοκέ. Εκεί ο θίασος με επικεφαλής τους Μίμη Κοκκίνη-Ορέστη Μακρή και την Ηρώ Χαντά θα παρουσίαζε την επιθεώρηση Τα ίδια, Παντελάκη μου, η οποία έχρισε τη Χαντά "Πρωταγωνίστρια (και όχι Βασίλισσα!) της Τζαζ".

Το εξώφυλλο του προγράμματος του θέατρου Λυρικόν
από το αρχείο του Θεατρικού Μουσείου
(φωτογραφημένο από τον Rena Fan
προτού κλείσει φυσικά το μουσείο...)
Η νέα θιασαρχική φίρμα λοιπόν:
"Βασίλης Αργυρόπουλος
Σύμπραξις Μαρίκας Κρεββατά
Ιωάννη Στυλιανόπουλου-Κώστα Δούκα
και η Μαρίκα Νέζερ"

Ο Βασίλης Αργυρόπουλος δέχτηκε να συνεργαστεί με τον θίασο του θεάτρου Λυρικόν, με τον όρο τα έργα που θα παρουσιαστούν να έχουν «περισσότερον φιλολογικόν χρώμα, δηλαδή επιθεωρήσεις λογοτεχνικαί με ειδικούς συνδυασμούς οι οποίοι να προσδώσουν εντελώς μίαν νέαν μορφήν εις το είδος» (Αθηναϊκά Νέα, 23 Απριλίου 1943). Ανέλαβε μάλιστα και την καλλιτεχνική διεύθυνση του θιάσου, ώστε να φροντίσει και για τις επιλογές του ρεπερτορίου του. Το αν η επιθεώρηση του Ασημάκη Γιαλαμά Ακουαρέλλες κατάφερε να δώσει μια νέα μορφή στο είδος της επιθεώρησης δεν θα το μάθουμε με σιγουριά. Δεν γνωρίζω αν στο αρχείο του συγγραφέα που φυλάσσεται (;) στο Θεατρικό Μουσείο υπάρχουν τα κείμενα αυτού του έργου, ώστε να ελπίζουμε πως κάποια στιγμή θα πάρουμε μια εικόνα της παράστασης. Οπότε, αναγκαστικά θα στηριχτούμε στις τρεις κριτικές που εντόπισα στον αθηναϊκό Τύπο της περιόδου εκείνης. Ας δούμε λοιπόν τι έγραψε σαν σήμερα η Καθημερινή. Η κριτική φέρει την υπογραφή "Σ.Δρς" και υποθέτω ότι πρόκειται για τον Στάθη Δρομάζο:

Το καλλιτεχνικόν συγκρότημα του "Πανθέου", με επί κεφαλής τον κ. Αργυρόπουλον, ήρχισε παραστάσεις για την καλοκαιρινή περίοδο στο θέατρο "Λυρικόν" με τη νέα επιθεώρησι του κ. Ασημ. Γιαλαμά "Ακουαρέλλες". Η σύμπραξις όμως του κ. Αργυροπούλου δεν μεταβάλλει την καλλιτεχνική κατεύθυνσι του θιάσου κι έτσι τα κύρια χαρακτηριστικά παραμένουν τα αυτά, με τινάς βελτιώσεις εις το θεαματικόν μέρος, εις τα μπαλλέτα και εις τις διάφορες ατραξιόν. Και από της πλευράς αυτής οι "Ακουαρέλλες" είναι μια ωραία ρεβύ με καλά σκηνικά, με περίφημα μπαλλέτα, με πολλά τρυκ, ευχάριστη, διασκεδαστική. Πολύς κόσμος θα περάση να δη το έργον.

Αλλ' η σύμπραξις του μεγάλου μας καλλιτέχνου αφίνει μερικά κενά που γίνονται αισθητά μόλις κλείνει το ριντώ του φινάλε ενός εξαιρετικά τραβηγμένου σκετς εις το οποίον δεν δίδεται ευκαιρία εις τον κ. Αργυρόπουλον να αναπτύξη την συμπαθή τέχνην του.

Από τις σκηνές του έργου αξιοσημείωτες είναι το "πώς βαδίζει ο καθένας", μια νέα εξαιρετική δημιουργία της κ. Μαρίκας Νέζερ, τα "ερωτικά ταξίδια", το "ένα δουλικό στη διάλεξη" με την Γιώτα Λάσκαρη και τα "όνειρα" εις τα οποία ο κ. Β. Αργυρόπουλος με την κ. Μαρίκα Κρεββατά χειροκροτούνται ενθουσιωδώς. Από το φινάλε σημειώνομεν μόνον τις εξαιρετικές εμφανίσεις των καλλιτεχνών του θιάσου και ιδιαιτέρως των κ.κ. Αργυροπούλου, Στυλιανοπούλου, Δούκα, Κοντογιάννη και της Μαρίκας Κρεββατά, Μαρίκας Νέζερ, Γιώτας Λάσκαρη κλπ. Η κ. Ρένα Βλαχοπούλου ενθουσιάζει όπως πάντοτε με τα τραγούδια της και ο κ. Κονταρίνης ως κομπέρ είναι καλός.

Σ. Δρς

Καθημερινή, 1-6-1943

Αντίθετα με τον Δρομάζο, το φινάλε που είχε τον τίτλο "Κάτω η τζαζ" ενθουσίασε τον κριτικό της Βραδυνής Γιάννη Φερμάνογλου, που το θεώρησε "ευχάριστο και πρωτότυπο", καθώς ήταν μια «σπαρταριστή σάτιρα κατά της τζαζ, ‘της ασθενείας της εποχής’, γεμάτη από σπαρταριστά καλαμπούρια, όπως το μαράζι του Βλάχου, γιατί επέπρωτο να εξευτελίσει τα Βλάχικα τραγούδια μια... Βλαχοπούλου» (όλη αυτή η σάτιρα είναι φυσικά άλλη μια απόδειξη της μεγάλης δημοτικότητας της Ρένας Βλαχοπούλου στην κατοχική Αθήνα...). Το "Κάτω η τζαζ" είναι λοιπόν ένας πνευματώδης σατιρικός «φιλιππικός κατά του υπερμοντερνισμού», στον οποίο παρελαύνουν όλα τα θεατρικά είδη. Ο Αργυρόπουλος υποδύεται την κωμωδία, η Μαρίκα Νέζερ την τραγωδία, η Μαρίκα Κρεββατά την οπερέττα, η Πάολα την όπερα (σύμφωνα με την κριτική του Φερμάνογλου η Πάολα είναι παραγκωνισμένη στον θίασο, είναι χαρακτηριστικό μάλιστα ότι το όνομά της δεν φαίνεται σε καμιά διαφημιστική καταχώριση στις εφημερίδες της εποχής) και άλλοι ηθοποιοί υποδύονται άλλα θεατρικά είδη, από τον καβγά των οποίων γεννιέται η τζαζ. Σε αυτή τη σκηνή ο Αργυρόπουλος μιμούνταν τη Ρένα Βλαχοπούλου στο τραγούδι "Το μπουμπού-μπουμπού-μπούκι που'χεις βάλει στα μαλλιά", ενώ εδώ μάλλον ακουγόταν και το παρακάτω σατιρικό τρίστιχο που αφορούσε τον μέχρι πρότινος συνεργάτη του θιάσου Γιάννη Σπάρτακο: 

Σε κάποιο γειτονικό θέατρο υπάρχει

ένας δανδής μαέστρος εν εξάρσει

και δίπλα του οι ηθοποιοί... κομπάρσοι!

(η ορχήστρα του Σπάρτακου ανέβαινε επί σκηνής για το φινάλε του Τα ίδια, Παντελάκη μου, και πραγματικά οι ηθοποιοί έμοιαζαν με κομπάρσοι του έργου!...)

Ο Φερμάνογλου μιλάει με κολακευτικά λόγια για το «πνεύμα και τη λεπτή σάτιρα του εκλεκτού συγγραφέως» (καθώς όμως ο Γιαλαμάς,  ως "Κλεόβουλος", ήταν και συνεργάτης της Βραδυνής, δεν ξέρω πόσο αντικειμενική ήταν η γνώμη του Φερμάνογλου!). Αλλά και ο Αχιλλέας Μαμάκης, στα Αθηναϊκά Νέα, έγραψε πως οι Ακουαρέλλες του "εκλεκτού νέου ευθυμογράφου" είναι "συνολικώς πολύ ευχάριστες και περιλαμβάνουν και μερικά νούμερα ιδιαιτέρως ευτυχή". Όπως και ο Δρομάζος, ξεχωρίζει ανάμεσά τους ως πνευματωδέστατη δημιουργία το "Ένα δουλικό στις διαλέξεις" με τη Γ. Λάσκαρη. Οι διαλέξεις ήταν μια νέα μόδα της κατοχικής Αθήνας από την άνοιξη του '43: δίνονταν από προσωπικότητες των τεχνών και των γραμμάτων σε κεντρικά θέατρα, με εισιτήριο. Συνεπώς απασχολούσαν συχνά και τις επιθεωρήσεις με νούμερα όπως αυτό ή όπως το νούμερο "Οι Μενιδιάτες στη διάλεξη" που παιζόταν σε άλλη επιθεώρηση.

Βασίλης Αργυρόπουλος και Μαρίκα Κρεββατά
Φωτογραφία από το βιβλίο της Γκέλυς Μαυροπούλου
Όσα δεν είπαμε τότε
Αν και στο βιβλίο δεν υπάρχουν στοιχεία για τη φωτογραφία,
θεωρώ πως πρόκειται για το ντουέτο "Όνειρα" 
ή "Το σβήσιμο των ονείρων"
από την επιθεώρηση Ακουαρέλλες

Εκτός από την εμφάνισή του στο φινάλε του έργου, ο Βασίλης Αργυρόπουλος εμφανιζόταν επίσης στο σκετς "Το σκυλολόι" μαζί με τον Ιωάννη Στυλιανόπουλο, τη Γιώτα Λάσκαρη και τον Κοντογιάννη, αλλά και στο νούμερο "Όνειρα (κοριτσιών)" που είχε παιχθεί για πρώτη φορά λίγους μήνες πριν στη μεγαλειώδη παράσταση του Φανού των Συντακτών με τον τίτλο "Το σβήσιμο των ονείρων" (και μουσική του Γεώργιου Βιτάλη) από τη Βάσω Μανωλίδου, τη Μαίρη Λεκκού και τον Γιώργο Παππά. Στο Λυρικόν, σημείωνε ο Μαμάκης, τα γυναικεία μέρη απέδωσε "με μπρίο" η έξοχη Μαρίκα Κρεββατά και τον ρόλο του Παππά "με ζωηρό κωμικό χρώμα και με... όλα τα τραγούδια του ο κ. Αργυρόπουλος" (νομίζω 35 τραγούδια συνολικά!), ενώ ο Φερμάνογλου συμπλήρωνε πως ο Αργυρόπουλος επίσης χόρεψε "αριστοτεχνικά"!...

Μαρίκα Κρεββατά και Ρένα Βλαχοπούλου
δεκαεννιά χρόνια μετά τις Ακουαρέλλες
στην ταινία του Αλέκου Σακελλάριου
Όταν λείπει η γάτα

Από τις άλλες σκηνές ο Φερμάνογλου ξεχώρισε επίσης το νούμερο "Ερωτικά ταξίδια", στο οποίο η "γοητευτική" Μαρίκα Κρεββατά, πλαισιωμένη από τους Δούκα, Στυλιανόπουλο και Β. Κοντογιάννη, αναζητά εραστές σε διάφορα σημεία του κόσμου, τις μιμήσεις των "βαδισμάτων" της απαράμιλλης Μαρίκας Νέζερ ("μοναδική διά τέτοιου είδους νούμερα" γράφει ο Μαμάκης), το ντουέτο "Όλα στο λότο" με Νέζερ και Δούκα (σατιρίζει μια "αυταπάτη της εποχής") και το "Υπαίθριο σινεμά" με την Πάολα και τον Στυλιανόπουλο. Μαμάκης και Φερμάνογλου ξεχωρίζουν επίσης τις δύο "καλομονταρισμένες" εμφανίσεις του ουγγρικού μπαλέτου Βίο Φρανκ: "Ουγγρική Φαντασία" και "Καν Καν" ή "Στο Μαξίμ" (εναρκτήρια σκηνή της Β' πράξης, στην οποία η ορχήστρα τζαζ του Μιχάλη Σουγιούλ ανεβαίνει επίσης επί σκηνής--"η μόδα της μιμήσεως" σχολιάζει ο Φερμάνογλου...). Τις Ακουαρέλλες ενισχύει "κατά τρόπον ζωηρότατον", όπως γράφει ο Μαμάκης, και το κωμικό Τρίο Καβαλλίνι (κλόουν από την Ιταλία..). Όσο για τη Ρένα Βλαχοπούλου, στα τραγούδια "νέου ρυθμού", ο Φερμάνογλου γράφει πως είναι "υπέροχη" (αλλά δυστυχώς κανένα δημοσίευμα δεν διασώζει τους τίτλους των τραγουδιών αυτών...).    

Αξίζει ακόμα, για την ιστορία, να αναφέρουμε ότι στον θίασο συμμετείχαν ακόμα οι Μ. Δημητρίου, Μ. Μακρίδης, Γ. Κουροπαλάτης, Μ. Νικολόπουλος, Γ. Μακρίδης. Τα σκηνικά ήταν του Γιώτη Στεφανίδη, τα κοστούμια του Μ. Δημητρίου και οι χορογραφίες του Μπαρκουλιέρο, ο οποίος εμφανιζόταν στην παράσταση μαζί με το μπαλέτο του.

Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της περιόδου εκείνης, το καλοκαίρι του '43 αποδείχτηκε πολύ δύσκολο για τα μουσικά θέατρα που με εισιτήριο 3.000 δραχμών και με καλές εισπράξεις που αγγίζουν το 1,5 εκατομμύριο ημερησίως παρουσιάζουν, ωστόσο, παθητικό δεκάδων εκατομμυρίων. Για τα θέατρα πρόζας τα πράγματα είναι καλύτερα, καθώς τα έξοδά τους είναι μικρότερα (πρώτο σε εισπράξεις έρχεται το θέατρο Παρκ όπου ο θίασος Βάσως Μανωλίδου-Γιώργου Παππά-Νίκου Δενδραμή θριαμβεύει με την κομεντί του Ζακ Ντεβάλ Για ένα όμορφο κορίτσι). Η επιθεώρηση Τζαζ στο Σαμαρτζή γνωρίζει μεν επιτυχία, αλλά έχει υπέρογκα έξοδα που δεν καλύπτονται (κάποια από τα ονόματα του θιάσου με ειδική συμφωνία αρχίζουν να «ντουμπλάρουν» στο θέατρο Γκλόρια όπου υπάρχει ένα "πρωτότυπο" μουσικό θέαμα που αυτοαποκαλείται «καλλιτεχνική μπουάτ» και θα μας απασχολήσει μια άλλη φορά...). Η πιο πετυχημένη παράσταση του ελαφρού μουσικού θεάτρου είναι τελικά το Τα ίδια, Παντελάκη μου του Περοκέ, από το οποίο ξεπηδούν και οι καινούριες τζαζ επιτυχίες των Σπάρτακου-Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου "Αχ, αγάπη μου πού να 'σαι" και "Το φιλί που χθες μου έδωσε στο στόμα". Τις λάνσαραν η Χαντά και ο Κώστας Μανιατάκης και πολλά χρόνια αργότερα ηχογραφήθηκαν ευτυχώς και από τη Ρένα Βλαχοπούλου (που τις τραγουδούσε επίσης μέσα στην Κατοχή).

Μαρίκα Νέζερ και Βασίλης Αργυρόπουλος
στην ταινία Το στραβόξυλο
εννιά χρόνια μετά τις Ακουαρέλλες.
Φωτογραφία από το 
Ιστολόγιο Τέχνης και Πολιτισμού koukidaki

Οι Ακουαρέλλες ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους στις 4 Ιουλίου. Το έργο που τις διαδέχτηκε θα μας απασχολήσει άλλη φορά...

Η παρούσα ανάρτηση, όπως και όλα τα κείμενα που δημοσιεύονται στο ιστολόγιο αυτό, είναι αποτέλεσμα προσωπικής έρευνας. Είναι υποχρεωτική η ρητή αναφορά στο ιστολόγιο, όταν χρησιμοποιείται υλικό από τις αναρτήσεις του.